| 
  • كوز قاراس

    اقش-قىتاي-رەسەي ۇشتىك دەرجاۆانىڭ تالاس-تارتىسى ورتالىق ازيانى ىڭعايسىز جاعدايعا قالدىرۋى مۇمكىن…

    شاعىن ساراپتاما ەستەرىڭىزدە بولسا وسىدان ءبىر جارىم جىل الدىنا اۋعانستان جانە ورتالىق ازيا تاقىرىبى بويىنشا ءبىر سۇقبات جاساعان ەدىك. سونداعى كەيبىر بولجالدى تۇيىتكىلدەر ءدال قازىر الەمدىك ساياسي ارەنادا كەڭىنەن پىكىر-تالاسقا سالىنىپ جاتىر. ارى قاراي… ءبىرىنشى، الەمدىك ءىرى اقپارات كوزدەرى اقش اسكەرى اۋعانىستاننان تولىق شەگىنگەن جاعدايدا تۋىندايتىن گەو-ساياسي احۋالدى قىزۋ تالقىعا سالىپ جاتىر. اقش (جانە ناتو) اسكەرى تولىق شەگىنسە اۋعانستان ۇكىمەتى ەلدەگى تىنىشتىقتى قامتاماسىز قىلا الا ما; اۋعانىستانداعى يسلامي كۇشتەر نەنى جوسپارلاپ جاتىر; اۋعانىستانداعى جاعداي الداعى كەزەڭدە قىتايعا قالاي ىقپال جاساۋى مۇمكىن; قىتايدىڭ قاندايدا ءبىر ستراتەگيالى جوسپارى بار ما; تب وزەكتى تاقىرىپ قازاق باسپاسوزىندە تاۋەلسىز ءھام تاراپسىز تالقىعا سالىنۋى كەرەك. ەكىنشى، اقش اسكەرى تولىقتاي شەگىنگەن جاعدايدا ورتالىق ازيانى قانداي قاۋىپ جانە

    72
  • كوز قاراس

    الەم الپاۋىتتارىنىڭ ستراتەگيالىق كەزدەسۋلەرى نەگە جيىلەدى؟ (شاعىن ساراپتاما)

    ناۋرىزدىڭ 18- كۇنى اقش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى انتوني بلينكەن مەن قىتاي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان ي (王毅) الياسكادا اسا ماڭىزدى كەزدەسۋ جاسادى. وسى كەزدەسۋدەن سوڭ قوس ۇيەككە جىكتەلگەندەي بولعان ەكى جارتى شاردىڭ الپاۋىتتارى توقتاۋسىز ستراتەگيالىق كەزدەسۋلەردى بىرىنەن سوڭ ءبىرى باستاپ كەتتى. اقش سىم’لەرى جاپون، كورەيا، ۇندىستانمەن ماڭىزدى كەزدەسۋلەر جاساپ جاتقاندا 22- ناۋرىز رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لاۆروۆ گۋيليندە قىتاي ءسىم’ى ۆان ي-مەن كەزدەستى. 24- ناۋرىز تۇركيا ءسىم’ى مەۆليۋت چاۆۋشوگلۋ (Mevlüt Çavuşoğlu) بريۋسسەلبەگى ناتو سىم’لەرىنىڭ باسقوسۋىندا اقش-تىڭ ءسىم بلينكەنمەن كەزدەستى. 27- ناۋرىز قىتاي-يران سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى اسا ماڭىزدى تاريحي كەزدەسۋ جاسادى دا اسا ءىرى ستراتەگيالى قۇجاتقا قول قويدى. يران وسى ماڭىزدى كەلسىمنەن سوڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىن بەتكە الىپ 7- ءساۋىر ءبىزدىڭ

    90
  • كوز قاراس

    كەنەسارى حان ءۇشىن قۋانىپ وتىرا بەرۋدىڭ پايداسى قانشا؟

    رەسەي قورعانىس مينيسترلىگى ورتالىق اسكەري وكۋرگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءساۋىردىڭ ەكىنشى كۇنى ءىرى كولەمدى اسكەري جاتتىعۋلاردىڭ الداعى ۋاقىتتا ودان ارى جالعاسا بەرەتىنىن ايتقانىن بىلەسىزدەر. ورتالىق اسكەري وكۋرگ قولباسشىسى گەنەرال-پولكوۆنيك الەكساندار لاپين، ورتالىق ازيا ايماعىنداعى 2-ءشى جانە 41-ءشى بىرىككەن جويقىن قارۋلى كۇشتەردىڭ قاتىسۋىمەن دە ءىرى كولەمدى اسكەري جاتتىعۋلار وتكىزەتىنىن حابارلاعان ەدى. قازاق، قىرعىز جانە تاجىك تەرريتورياسىنداعى اسكەري نىسانداردى دا قامتيتىن ورتالىق اسكەري وكۋرگتىڭ الداعى ءىرى كولەمدى اسكەري جاتتىعۋى ورتالىق ازياعا كوزالارتىپ وتىرعان توڭىرەكتەگى ايماقتىق كۇشتەر مەن دەرجاۆالاردىڭ نازارىن اۋداراتىنى انىق. وسىنداي تۇستا بىزگە سۇيەگى الدە-قاشان ءشىرىپ كەتكەن كەنەسارى حان ءۇشىن قۋانىپ وتىرا بەرۋدىڭ پايداسى قانشا؟ ءساۋىر بويى وسى “قۋانىشتىڭ” بۋىمەن ءماز-مايرام بەيعام وتىرعاندا رەسەيدىڭ بىزدەگى اسكەري نىساندارى كەلەلى ستراتەگيالىق ءىس-قيمىلىن جۇزەگە اسىرىپ

    71
  • كوز قاراس

    عۇنداردىڭ مۇراگەرلەرى – قوڭىراتتار

    (قوڭىرات شەجىرەسىنە بايلانىستى شىعاتىن جاڭا كىتاپتارعا ارنالعان) اۆتورى: كوكبورى مۇباراك قيزاتۇلى تاۋكە حاننىڭ تۇسىندا قاناتتاس وتىرعان رۋلار توپتاستىرىلىپ، ءوز تۇرعان وڭىرلەرىدەگى جاڭا ءجۇز بىرلەستىگىنە كىردى. 1456جىلى قازاق حاندىعى ەڭ العاش قۇرىلعان جەر شۋ، تالاس وزەندەرىنىڭ بويى ەدى. مىنە وسى قاراشاڭىراقتىڭ ورنى مەن ونىڭ اينالاسىنداعى جەتىسۋ، الاتاۋ، قاراتاۋ ايماقتارىنداعى رۋلار ۇلى ءجۇز دەپ اتالدى. قازاق حاندىعى قۇرىلعان كەزدەن باستاپ شەشۋشى رول اتقارىپ كەلە جاتقان ىرگەلى التى ۇلىس ورتا ءجۇز بولىپ بىرىكتىرىلدى. ولار التاي-ەرتىس، تارباعاتاي، سارى ارقا، ءسىبىر، بالقاش، سىردىڭ ورتا اعىسى وڭىرلەرىن الىپ جاتتى. قازاق حاندىعىنىڭ قۇرامىنا كەيىنىرەك قوسىلعان ەدىل-جايىقتاعى رۋلار كىشى ءجۇز بولىپ توپتاستىرىلدى. سول كەزدە قوڭىرات ۇلىسى ورتا ءجۇز بىرلەستىگىنە ەندى. بۇل قازاق ۇلكەن يمپەريانىڭ قاراشاڭىراعىندا وتىرعان ۇلت. بىرلىككە

    1003
  • كوز قاراس

    «ارون اتابەككە اراشا سۇرايمىز!»

    ۇلىقبەك ەسداۋلەت، ولجاس سۇلەيمەنوۆ، مۇرات اۋەزوۆ باستاعان ءبىر توپ زيالى قاۋىم وكىلدەرى، قالامگەرلەر تۇرمەدەگى اقىن ارون اتابەككە اراشا سۇراپ، پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا حات جازىپتى. بۇل تۋرالى بەلگىلى زاڭگەر شىنقۋات بايجانوۆ ءوزىنىڭ جەلىدەگى پاراقشاسىندا جازدى. «ۇلىقبەك ەسداۋلەت مىرزا، ولجاس سۇلەيمەنوۆ مىرزا، مۇرات اۋەزوۆ مىرزا باستاعان ءبىر توپ قازاق مايتالماندارى ارقالى اقىن ارون اتابەككە جان ساۋعا سۇراپ قازاقستان پرەزيدەنتى توقاەۆ قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنا ءوتىنىش حات جولدادى. قازاقستاننىڭ بارلىق زيالى قاۋىمى قول قويۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەن، بىراق، پاندەمياعا بايلانىستى ولاردىڭ قولدارىن قويعىزۋ مۇمكىن بولمادى. پرەزيدەنت مىرزا! جان ساۋعا سۇراۋ قازاق حالقىنىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان اتا سالتى، ەگەر ەل اقساقالدارى، اقىندارى ءوتىنىش جاساعاندا ودان ەشبىر حان اتتاپ كەتپەگەن. ءسىز دە اتا سالتىن ساقتاپ، 68 جاستاعى جۇرەك

    314
  • كوز قاراس

    اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما …

    مۇحتار جاكىشەۆتىڭ اڭگىمەسىنەن: 2005 جىلى ما، الدە 2006 جىلى ما، قىستىگۇنى تمد ەلدەرى باسشىلارى جينالدى. سانكت-پەتەربۋرگتە. مەن ءتۇس كەزىندە جەتتىم-اۋ دەيمىن. كەشكە مەن جاتقان قوناق ۇيگە «روساتومپرومنىڭ» باستىعى كيريەنكو مەن «تەحسنابەكسپورتتىڭ» ديرەتكورى سميرنوۆ كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن الىپ كەلدى. بۇل كەلىسىمدى ودان بۇرىن ابدەن تالقىلاعانبىز. ول مەملەكەتارالىق كەلىسىم تۇعىن. ونىڭ ءمانى قاراپايىم، ءارى تۇسىنىكتى ەدى. «قازاتومپرومدا» ۋراندى الۋ بار دا، ۋراندى گازعا اينالدىرۋ ءىسى جونگە قويىلماعان ەدى. سوندىقتان سىرتتان سەرىكتەس تارتىپ، سولارعا وڭدەتىپ، وڭدەتە ءجۇرىپ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ، كەلىسىم بىتكەن سوڭ دەربەس كەتۋدى ويلادىق. ءپرينتسيبىمىز دە قاراپايىم بولعان: ولار بىزگە كىرىپ قانشا اقشا تاپسا، ولاردان الاتىن بيزنەستەن ءبىز دە سونشا اقشا تابۋىمىز كەرەك ەدى. مەن ايتتىم، سىزدەرگە ۋران ءوندىرۋ قىزىق، ءبىز وعان رۇقسات

    143
  • كوز قاراس

    جاپون دارىگەرىنىڭ كەڭەسى

    1. سالماعىڭدى ۇستا (جاپوندىقتار سالماق قوسۋدى 10,000 اۋرۋدىڭ باستاۋى دەپ ايتادى) 2. دارىگەرگە سەنبە (دارىگەرلەر پەن ەمشىلىكتىڭ كوپشىلىگى – پايدا تابۋدى كوزدەگەن بيزنەسكە نەگىزدەلگەن) 3. عىلىم ەشنارسەنى تولىق ەمدەگەن جوق (ول سول ۋاقىتتا عانا اۋىرسىنۋدى باسادى، بىراق اۋرۋدىڭ سەبەبىن ەمدەمەيدى) 4. ءاردايىم الدىن-الا جوسپارلا. (備 え あ れ ば 憂 い な し «ەگەر دايىن بولساڭىز، قايعى-قاسىرەت بولمايدى.» جاپون ماقال-ماتەلى) 5. اۋىرسىنۋ – بۇل عاجاپ نارسە. (اۋىرسىنۋدى باساتىن دارىلەردى قولدانباۋعا تىرىسىڭىز) 6. موتيۆاتسيانى قۇرمەتتەي ءبىلىڭىز. ء(بىر نارسەنى بايقاپ كورۋگە جانە ونى جاڭادان باستاۋ ءۇشىن موتيۆاتسيا وتە ماڭىزدى) 7. ومىردەگى بارلىق نارسە ءۇشىن شىنايى العىس ايتا ءبىل (بار نارسەنىڭ ءبارى سەندە بولۋى مىندەتتى ەمەس. مىسالى جاقسى كورەتىن ادامىڭ، ۇناتقان زاتىڭ، جۇمىس-قىزمەتىڭ

    195
  • كوز قاراس

    شالدارى شەگىنبەيتىن قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز…

    جاقىندا ەكى ءىرى ۋنيۆەردىڭ، ەكى ءىرى گازەتتىڭ باسشىسى تاعايىندالدى. ءبارى الپىستى القىمداعاندار. قارياعا قاستىعىم جوق، بىراق، 62 (جارىم) جاستاعى تۇيمەباەۆ، 64 تەگى سىدىقوۆ ءوز پوتەنتسيالدارىن كورسەتىپ بولدى ەمەس پە؟ كازگۋ دى كازگۋ قىلعان ومىربەك جولداسبەكوۆ 39 جاسىندا رەكتور بولعان ەكەن (!). سول جولداسبەكوۆتەردىڭ جولىن جالعاسىن دەپ قانشا جاستى (مەملەكەت) “بولاشاقپەن” وقىتپادى ما؟ قىرىقتىڭ ار جاق، بەر جاعىنداعى، ءبىلىمى مەن بىلىگى تولىسقان، بابىندا جۇرگەن قانشاما ازامات بار. ولاردىڭ وبالى، ولار بەرۋگە ءتيىس ناتيجەنىڭ وبالى كىمگە؟(تىپتى، جاقىندا باسى داۋعا قالسا دا ساياسات نۇربەك سياقتى ءبىلىمدى ماماندار كوپ جۇمىس اتقارا الار ەدى دەپ ويلايمىن). ال ەكى گازەت شە؟ “انا تىلىنە” جاناربەكتىڭ ورنىنا كەلگەن، 62 دەگى قالي سارسەنباي اعامىز نە ىستەي الادى؟ راس، جاقسى

    122
  • كوز قاراس

    وتىرىك اكادەميكتەردىڭ ءوز ەركىمەن كەتىپ قالۋىنا ءۇش كۇن بەرسە جەتەدى

    باستى قاتىرماي ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىن قايتا اشۋ كەرەك تە، بۇكىل عىلىمي ينستيتۋتتاردى سوعان بەرىپ، ديرەكتورىن عالىمداردىڭ وزدەرى سايلايتىن ەتۋ قاجەت. وتىرىك اكادەميكتەردىڭ ءوز ەركىمەن كەتىپ قالۋىنا ءۇش كۇن بەرسە جەتەدى. اۋىل اكىمىن سايلاۋ كەرەك دەسە “ويباي، سەپاراتيزم پايدا بولۋى مۇمكىن” دەيدى. وقۋدىڭ تۇبىنە جەتكەن عالىمدارعا ءوز ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورلارىن سايلاۋعا نەگە مۇمكىندىك بەرىلمەيدى؟ ونى نەگە مينيسترلىكتە وتىرعان كوميتەت-ساميتەتتىڭ شەنەۋنىكتەرى تاعايىنداۋى ءتيىس؟ شەنەۋنىك ارالاسقان جەر وڭبايدى. قازىر مەملەكەتتىڭ عىلىمعا بولەتىن اقشاسى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءبىر پايىزىنا دا جەتپەيدى. سونى ءۇش پايىز قىلسىن دا اكادەمياعا، عالىمداردىڭ وزىنە بەرسىن. ءارى قاراي بيلىك عىلىم شارۋاسىنا ارالاسپاسىن. عىلىم بيلىكتەن تاۋەلسىز بولعاندا عانا داميدى. اكادەميا پرەزيدەنتى تەك قازاقستان پرەزيدەنتىنە عانا باعىنىشتى بولسىن. قازىر نە؟ عىلىمي ينستيتۋت باسشىلارىنىڭ

    183
  • كوز قاراس

    ادىلەتسىز سوت، سەرگەلدەڭگە تۇسكەن تاعدىرلار

    وتكەن جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا «ارىس قالاسىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان قارجىنى قولدى قىلدى» دەگەن ايىپپەن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكس-اكىمى قۋانىشبەك ىسقاقوۆ پەن باسقا دا ازاماتتاردىڭ سوتتالعانى بەلگىلى. سوت ۇكىمى شىققان بويدا الەۋمەتتىك جەلىلەردە تەرگەۋدىڭ ءادىل وتپەگەنى، دەرەكتەردىڭ بۇرمالانعانى تۋرالى قىزۋ تالقى ءجۇردى. كەيبىرەۋلەر ۇكىممەن كەلىسپەيتىنىن ايتىپ، ءىستى بولعانداردى قورعاپ، مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ اتىنا، جوعارعى سوتقا، باس پروكۋراتۋراعا اشىق-حاتتار جازدى، ۇندەۋلەر جولدادى. ارتىنشا، تاۋەلسىز اقپارات قۇرالدارىندا دا ولاردىڭ «جاقتىم كۇيە، جاپتىم جالانىڭ» قۇربانى بولىپ وتىرعانى، اتىشۋلى ىستە كۇدىك تۋدىراتىن جايتتاردىڭ كوپتىگى جايلى ماتەريالدار جاريالانا باستادى. قورعاۋشى تاراپتىڭ نانىمدى ايعاقتارىن ەسكەرمەي، سىڭارجاق قاراعان تەرگەۋ ورگانى مەن سوت شەشىمىن «تاپسىرىس» ناتيجەسى دەپ قابىلداعاندار دا بولدى. ايتا كەتكەن ءجون، جاريالانىپ جاتقان ماقالالار مەن پىكىرلەر كوبىنە اكىم

    349
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: