سوعىستىڭ العاشقى كۇنى يران يزرايل مەن اقش-تىڭ راكەتاعا قارسى جۇيەلەرىن قيراتۋ ءۇشىن جۇزدەگەن بالليستيكالىق راكەتا جىبەرگەن. كوپ راكەتا قۇلاتىلدى. ال قازىر يران راكەتا اتۋدى ازايتىپ، كۇنىنە ونداعان راكەتا جىبەرە باستادى. اشىق دەرەككوزدەرگە سۇيەنگەن اسكەري ساراپشىلار يراننىڭ راكەتا اتۋى ازايعانىمەن ءدال ءتيۋى جوعارىلعان دەيدى. مۇنىڭ سەبەبىنە ءۇڭىلىپ كوردىك.
“اقش پەن ءيزرايلدىڭ سوققىلارى يراننىڭ راكەتا جىبەرۋ قوندىرعىلارىنا ايتارلىقتاي زيان كەلتىرگەنى انىق. مۇنى اتىلاتىن راكەتالاردىڭ ازايۋىنان بايقاۋعا بولادى. بىراق يران راكەتالارىن ۇنەمدەۋگە ءۇشىن كىشى، بىراق ماڭىزدى دەپ شەشكەن ناقتى نىسانداردى ءدال اتا باستادى” دەيدى ۆاشينگتونداعى Stimson Center ساراپتاما ينستيتۋتىنىڭ عىلىم قىزمەتكەرى كەللي گريكو.
قازىر يران اقش-تىڭ تاياۋ شىعىستاعى ماڭىزدى اسكەري نىساندارى مەن راديولوكاتسيا جۇيەلەرىن، اقش-تىڭ وداقتاسى سانالاتىن اراب ەلدەرىنىڭ مۇناي-گاز ينفراقۇرىلىمدارىن، ءيزرايلدىڭ ءوندىرىستىڭ جانە ەنەرگەتيكالىق نىساندارىن اتا باستاعان. تەگەران از راكەتا اتىپ نەگىزگى اسكەري ماقساتتارىنا (قاقتىعىس اۋماعىن كەڭەيتۋ، الەمدىك ەكونوميكادا تۇراقسىزدىق تۋدىرۋ، اقش پەن ونىڭ وداقتاستارىن شىعىنعا ۇشىراتۋ) جەتىپ جاتقانعا ۇقسايدى.
“راكەتالارى از قالدى”
26 ناۋرىزدا اقش پرەزيدەنتى يراننىڭ “از راكەتاسى قالدى” دەپ مالىمدەگەن. ۆاشينگتون سوعىس باستالعالىيراننىڭ راكەتا اتۋى 90 پايىزعا ازايعانىن ايتادى. ال يزرايل يراننىڭ راكەتا قوندىرعىلارىنىڭ 70 پايىزى قيراتىلدى دەيدى.
دەگەنمەن تاياۋ شىعىستا كۇندە اۋە دابىلى قاعىلىپ جاتىر. يراننىڭ راكەتالارىنىڭ اتۋىن باقىلاپ وتىرعان اسكەري ساراپشىلاردىڭ ەسەبىنشە، يران كۇنىنە 20-30 زىمىران اتىپ جاتىر. بۇعان قوسا، اۋىر سوققى جاسايتىن ونداعان ارزان درونداردى دا جىبەرۋگە كوشكەن.
ال Reuters اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتى اقش پەن ءيزرايلدىڭ مالىمدەمەسىنە قاراما-قايشى. اگەنتتىك 27 ناۋرىزدا دەرەككوزدەرىنە سىلتەپ، اقش يراننىڭ راكەتا قورىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن عانا جويدى دەپ جازدى.
جەنەۆا حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىنىڭ يران بويىنشا ساراپشىسى فارزان سابەتتىڭ پايىمداۋىنشا، يران “راكەتالارى مەن دروندارىنىڭ ۇلكەن قورىنا ينۆەستيتسيا سالىپ، ولاردى ەلدىڭ قيىن تاۋلى ايماقتارىنا جاقسىلاپ ورنالاستىرىپ، تىققان”.
“ترامپ اكىمشىلىگى مەن يزرايل يراننىڭ راكەتا مەن دروندارىنىڭ شىعىنىن ۇلكەيتىپ كورسەتۋى مۇمكىن. اقش پەن يزرايل يراننىڭ راكەتا قورى مەن زىمىران اتۋ قوندىرعىلارىنىڭ كۇشىن دۇرىس باعالاماسا كەرەك” دەيدى.
يراننىڭ قىسقا قاشىقتىققا ۇشاتىن بالليستيكالىق راكەتالارىنىڭ سانى ەكى مىڭنان سەگىز مىڭعا دەيىن دەپ ايتىلادى.
“يران اسكەريلەرى ىستەن شىققان راكەتالار مەن قوندىرعىلاردى تەز جوندەۋدى ۇيرەنىپ وتىراتىنىن بىلەمىز. دەمەك ولار اقش پەن يزرايل قيراتتىق دەگەن راكەتالار مەن قوندىرعىلاردى قالپىنا كەلتىرە الادى” دەيدى سابەت.
يراننىڭ دالدىگى
ساراپشىلار يراننىڭ راكەتا ارسەنالى ازايسا دا ءدال تيگىزۋ ۇلەسى ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتادى.
The Wall Street Journal گازەتىنىڭ جازۋىنشا، يزرايل راكەتاعا قارسى ەڭ مىقتى جۇيەلەرىن ىسكە قوسقان.
ال The Washington Post دەرەگىنشە، سوعىس باستالعالى اقش 850-دەن اسا “توماگاۆك” راكەتالارىن اتقان. امەريكا جىلىنا جۇزدەگەن “توماگاۆك” راكەتاسىن شىعارادى.
Responsible Statecraft ونلاين-جۋرنالى يران اۋە قورعانىسىنىڭ رادارلارىنا دا سوققى جاساپ، سونىڭ سالدارىنان اقش پەن ءيزرايلدىڭ قورعانىسى السىرەۋى مۇمكىن دەپ جازادى.
27 ناۋرىزدا يراننىڭ راكەتالارى مەن دروندارى “سۇلتان حانزادا” اۋە بازاسىنا راكەتا-دروندارمەن سوققى جاساپ، كەمى 12 امەريكالىق اسكەري جارالانعان. بەنزين قۇياتىن ەكى KC-135 ۇشاعى بۇلىنگەن.
21 ناۋرىزدا يراننىڭ راكەتالارى ءيزرايلدىڭ اراد جانە ديمون قالالارىنا جەتىپ، ونداعان ادام زارداپ شەكتى. بۇل قالالاردى ءيزرايلدىڭ يادرولىق زەرتتەۋ ورتالىقتارى مەن رەاكتورلارى ورنالاسقان.
ساراپشىلاردىڭ سوزىنشە، يراننىڭ دالدىگى وسى قالپىندا قارا بەرمەك، ال تاراپتار بەيبىت كەلىسىمنە كەلمەسە نە سوعىستا ۇلكەن وزگەرىس بولماسا يراننىڭ بۇل دالدىگى ارتا بەرۋى دە مۇمكىن.
ازاتتىق راديوسىنىڭ تاياۋ شىعىس بويىنشا ءتىلشىسى فرۋد بەجاننىڭ ماقالاسى اعىلشىن تىلىنەن ىقشامدالىپ اۋدارىلدى
ازاتتىق راديوسى
پىكىر قالدىرۋ