МАҢЫЗДЫ САЯСИ МЕРЕКЕ ЕДІ

| Oct 24, 2017

Марат Токашбаев

Ертең 25-қазан – Республика күні мерекесі. 1990 жылы 25-қазанда Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен қазақ халқы үшін аса маңызды саяси құжат – «Қазақ ССР-інің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация» қабылданған болатын. Бұл тарихи құжатта мемлекеттік егемендігіміз жарияланып, елдің саяси-құқықтық тәуелсіздігінің бағдарламасы баяндалған.

Дәл осы құжатта, ең жоғарғы әкімшілік-атқарушылық билік, республика басшысы Президент болатыны айтылды. Егер осы Егемендік туралы Декларация болмаса, 1991 жылғы 16- желтоқсанда қабылданған «Қазақ ССР-інің мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» конституциялық заңның да, 1991 жылы 1-желтоқсандағы президенттік референдумның да болу-болмауы екіталай еді.

Аталған Декларацияда Қазақстан қазақ халқының мемлекеттілігі екендігі, оның халықаралық қатынастардың дербес субьектісі болатыны, жер, су, әуе кеңістігі ерекше меншікте танылатыны айтылған. Өкінішке қарай қазір Қазақстан мемлекетқұраушы қазақ халқының мемлекеттілігі екендігі айтылмайды. Ол аз болғандай Республика күні мерекесінен айырылып қалдық.

1992 жылдан бері үзбей тойланып келе жатқан мереке 17 жылдан кейін, 2010 жылы тоқтатылып тасталды. Бұл маған ержеткен баласы өзіне өмір берген әкесін «кәртайдың» деп, қоқысқа лақтырып тастағандай әсер береді. Республика күні мерекесін тоқтатудың сылтауы: «Бізде 16-желтоқсанда аталып өтілетін Тәуелсіздік мерекесі бар ғой». «Жарайды!» дедік.

Бірақ арада екі-үш жыл өтпей жатып Парламент Республика күнінен кейін, Тәуелсіздік мерекесінің алдында, 1-желтоқсанда аталып өтілетін Тұңғыш Президент мерекесін аяқ астынан «жарқ» еткізді. Сонда Республика күні сияқты мемлекеттік мерекені Тұңғыш Президент күніне ауыстыру арқылы не ұттық?
Депутаттар мемлекеттік мүддеден гөрі өздерінің жағымпаздық мүддесін жоғары қоюы арқылы Елбасының да халықаралық имиджіне нұқсан келтірді ғой.

Дәуіт пайғамбардың сақинасында жазылғандай “Бәрі де өтер”. Бірақ күндердің күнінде қазақ халқы Республика күні мерекесімен қайта қауышатынына менің еш күмәнім жоқ! Республика күнімен, достар!!!

Путин Қазақстан және Өзбекстанмен әскери келісімдерді қайта қарауға көшті. Бұл оған не үшін керек?

kerey.kz

Камилла ВАЛИЕВА Коллаж авторы — Тимур Тимаев Шілденің аяғында Ресей президенті Владимир Путин Қазақстан және Өзбекстанмен әскери-техникалық ынтымақтастық туралы келісімдерді қайта қарауды тапсырды. Қолданыстағы келісімдерді Мәскеу Астанамен 2013 жылы, ал Ташкентпен 2016 жылы жасаған. Қазір бұл құжаттар қару-жарақ пен әскери техниканы жеткізуді, әскери мақсаттағы өнімдер алмасуды және технологиялар беруді реттейді. Алайда келісімдерде нақты не өзгеруі мүмкін және Ресей оларды дәл қазір неге қайта қарап жатыр? Әзірге Кремльдің Астана және Ташкентпен жасалған әскери-техникалық келісімдердің нақты қай тұстарын қайта қарастырып жатқаны белгісіз. Өзбекстан Қорғаныс министрлігі Азаттық радиосының сауалына жауап бермеді. Ал Қазақстан Қорғаныс министрлігі құжаттар бойынша жұмыс аяқталғанға дейін олардың мазмұнына түсініктеме бермейтінін мәлімдеді. “Шектеулі түрде таратуға жатпайтын ақпарат жұртқа мемлекеттік органдардың ресми ақпараттық
Аттыға жол, ауыздыға сөз бермеген Тұрым батыр

kerey.kz

Әр дәуірде халықтың пана тұтар, қормал санар құрметті азаматтары болады, солардың бірі заманы Аттыға жол, ауыздыға сөз бермейтін, батырлығымен халқы жақта тұрып, мынау ортасы мен мекенін қорғау жолында сырт жауға сес болып келген Тұрым батырды туған халқы мәңгі ұматпайды. Тұрым бала күнінен балуандығымен, қамшыгерлігімен аты шыққан, есейіп ат жалын тартып міне көз алартқан жауларының бетін қайтарып көзге түскендіктен «бұл өңірде Тұрым бар» деп сырт жаулар аттап баспайтын болған. Тұрым өмірінің соңында зиратын қазып, қабырын тұрғызып қойып қажылық сапарға аттанып, қайтарында бүгінгі Семей өңірі маңына келгенде тұйықсыз дүние салып, жол жолдастары сүйекте бұзбай Сартеректегі өзі әзірлеп кеткен қабырға жеткізіп, ел, жұртына табыс етіді. Ителі руының бір мұнша атасы Ажы гүң болып
Ғалым Боқаш мерейлі 50 жаста

kerey.kz

Altyn Magauina Бүгін Атамыздың ең жақын шәкірттерінің бірі, біздің бауырымыз, қазақтың мақтан тұтатын жастарының бірі Ғалым Боқаш мерейлі 50 жасқа толып отыр. Біз үшін бұл күн – жай ғана Ғалымның туған күн емес, бұл – оның жарты ғасырлық өнегелі өмір жолының, адал еңбегінің, биік парасат пен адамгершілігінің мерекесі. Біз Ғалымды тек терең білімі үшін емес, үлкен жүрегі үшін қадірлейміз. Ғалымның әлемнің ең беделді оқу орындарының бірі – Оксфорд университетінде білім алып, “Азаттық радиосында жемісті еңбек етіп, бүгінде Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік қызметінде абыройлы жұмыс атқарып жүргені оның табандылығының, білімге құштарлығының және еңбекқорлығының айқын көрінісі. Алайда адамның шынайы бағасы оның қызметімен немесе жеткен жетістіктерімен ғана өлшенбесе керек. Адамның қадірі оның жүрегінде,
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
Саяси қуғын-сүргінге ұшыраған арғы беттің көрнекі тұлғалары мен зиялы қауым өкілдері

kerey.kz

Арма әлеумет! 31 мамыр саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні. Осыған байланысты іргелес елдерде соның ішінде Шығыс Түркістан өңірінде өмір сүріп жатқан Шыңжаң қазақтарының саяси, әлеуметтік һәм мәдени тарихын танып біліп жүргеніміз артық болмас. Алдымен суреттерге түсініктеме: Бірінші сурет: Шыңжаң өлкесінде 1934-44 жылдары өлке губернаторы болған Шэн Шицайдың (盛世才) бейнесі. Екінші сурет: Тайвань Тайпэйдегі Шэн Шицайдың мазары. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барғандағы естелік. Ол туралы естелікті кейін оқисыздар. Үшінші сурет: Шыңжаң өлкесі Құмыл аймағының аймақ губернаторы болған Жолбарыс Бег-тің мазары. Тайвань Тайпэй қаласындағы мұсылмандар зиратында жерленген. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барып қайттым. Төртінші сурет: 1944 жылы ұлт-азаттық көтерілісшілері Құлжа қаласын азат қылған соң қала