Судьялар енді мемлекеттік тілден күрделендірілген емтихан тапсырып, психологиялық тестілеуден әрі бір жылдық стажировкадан өтуі тиіс.
kerey.kz
Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде , судьяларды іріктеу жүйесін жетілдіру және оларға қойылатын біліктілік талаптарын арттыру, сондай-ақ инвестициялық соттарды құру тақырыбына арналды.
Іс-шараға Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі қадағалаушы сот алқасының төрағасы Абай Рахметулин, Жоғарғы Соттың азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалаушы сот алқасының судьясы Нұржан Қайыпжан спикер ретінде қатысты.
Қазіргі таңда елімізде 2606 судья қызмет атқарады. Өткен жылы Президенттің тапсырмасына сәйкес сот корпусы 450 судьяға артты. 2001 жылдан бастап жариялы және көпсатылы сипатқа ие конкурстық іріктеу жүйесі енгізілді. Судьялар біліктілік емтиханының қорытындысы бойынша немесе Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясына қарасты Сот төрелігі институтындағы оқудың қорытындысы бойынша іріктеуден өтеді. Үміткерлердің кандидатурасын құрамына жергілікті жұртшылық, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері кіретін өңірлердегі Қоғамдық кеңес жариялы түрде талқылайды. Кейіннен олардың кандидатуралары Жоғарғы Сот Кеңесінде қарастырылады.
Заман талабына сәйкес, сот корпусына қойылатын талап та тұрақты түрде артуда. Қазіргі таңда еліміз қарқынды дамуда, қоғамдық қатынастардың, әлеуметтік-экономикалық процестердің ауқымы кеңеюде, Қазақстанды әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына енгізу міндетін орындау көзделуде. Сондықтан да соттар мен судьялардың ең жоғарғы талаптарға сай келуі уақыт талабына туындаған міндет болып табылады.
Жоғарғы Сот судьялыққа үміткерлерге қойылатын біліктілік талаптарын қайта қарау бойынша бірқатар ұсыныстарды әзірледі. Аталған ұсыныстар Жаңғырту жөніндегі ұлттық комиссияның қарауына ресми түрде жолданды.
Атап айтқанда, барлық судьяларды міндетті түрде Сот төрелігі институтының магистратурасында даярлықтан өтуі тиіс. Осы ретте, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының аталған оқу орнының Жоғарғы Сотқа бағынысты болуы туралы ұсынымы қолдауға лайық деп есептелуде. Мұндай тәжірибе Францияда сәтті іске асырылуда. Біліктілік емтиханын тапсыру тәртібі қайта қаралатын болады. Ұсыным беру институтын, («А» корпусына үміткерлерді іріктеу жүйесі бойынша) мемлекеттік тілді білу деңгейін тестілеу, тапсырмалар (кейстер) енгізу арқылы біліктілік емтиханын жетілдіру, үміткерлердің құқық қолдану бойынша қабілетін бағалау үшін міндетті психологиялық тестілеу енгізу шаралары заңнамалық тұрғыда бекітілетін болады. Судьялық лауазымға ұсынылған тұлғалар үшін бір жылдық сынақ мерзімін енгізу көзделуде.
Судьялар қызметін кезеңдік кәсіби бағалау жүйесін енгізу мәселесі түбегейлі шара ретінде қарастырылатын болады. Судьялық өтілі 15 жылдан асатын судьяларды санамағанда, судьялардың біліктілігін 5 жылда бір рет, сондай-ақ жоғары тұрған соттағы судья лауазымына, сот немесе сот алқасының төрағасы қызметіне жарияланған конкурсқа қатысқан судьялардың кәсіби деңгейін бағалау жүргізу функциясын Сот Жюриіне беру қарастырылуда.
Аудандық сот судьясының лауазымдық жалақысының 70% көлеміндегі еңбекақысын төлей отырып, босатылған негізде судьялардың тағылымдамадан өту жүйесін енгізу мәселесі қарастырылуда.
Қазіргі таңда инвестициялық дауларды шешу бойынша сот ісін жүргізудің жаңа моделін құру мәселелері пысықталуда. Мәселен, Парламент Мәжілісінің екінші оқылымында мақұлданған жаңа редакциядағы Азаматтық процестік кодекс жобасында Жоғарғы Сотта инвестициялық дауларды қарайтын алқа және Астана қаласының сотында мамандандырылған судьялар құрамын құру қарастырылған. Жоғарғы Сотта құрылатын алқада ірі инвесторлардың қатысуымен болатын дауларды, ал қалған инвесторлардың қатысуымен болатын дауларды Астана қаласы сотының мамандандырылған судьялар құрамы қарайды деп жоспарлануда. Бұл модель шетелдік сарапшылардың ғылыми-консультативтік кеңес жұмысына қатысуы арқылы инвестициялық дауларды қарауға тартуға мүмкіндік береді.
Бұған қоса, сот төрелігін одан әрі мамандандыру мақсатында инвесторлардың және Астана өңірлік қаржы орталығы қатысушыларының қатысуымен дауларды қарастыратын облыстық сотқа теңестірілген мәртебеге ие Мамандандырылған инвестициялық сот құру мәселесі зерделенуде.
Осы мәселені пысықтау мақсатында Жоғарғы Сот Төрағасы бастаған судьялар делегациясы Біріккен Араб Әмірліктері мен Сингапурға арнайы барып қайтты. Іссапар шеңберінде Дубай Халықаралық қаржы орталығы мен Сингапур Халықаралық коммерциялық сотының жұмыс тәжірибесі зерделенді. Іссапар нәтижесінде зерделенген тәжірибені жаңа инвестициялық соттар құру кезінде кеңінен пайдалану көзделуде.
Брифинг барысында спикерлер БАҚ өкілдерінің сұрақтарына жауап берді.
Баспа сөз орталығы
Пікір қалдыру