| 
  • جاھان جاڭالىقتارى

    بەيرۋتتاعى جارىلىس: قازا بولعاندار ارتتى، پورت باسشىلىعى قاماۋعا الىندى

    بەيرۋت قالاسى جارىلىستان سوڭ، ليۆان. 5 تامىز 2020 جىل. بەيرۋت پورتىنداعى ىرى جارىلىستان كەيىن ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى ءالى جالعاسىپ جاتىر. Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، كەمىندە 135 ادام قازا بولعان، شامامەن 5 مىڭ ادام جاراقاتتانعان. 250 مىڭ ادام باسپاناسىز قالعان. بيلىكتىڭ ايتۋىنشا، قازا بولعاندار سانى ارتۋى مۇمكىن. جارىلىستان كەيىن ونداعان ادام ءىز-ءتۇزسىز جوعالعان. قۇتقارۋشىلار ولاردى ۇيىندىلەر استىنان ىزدەپ جاتىر. ليۆاندىق LBCI باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا، ۇكىمەت جارىلىسقا كىنالىلەر تابىلعانعا دەيىن پورت باسشىلىعىن ۇيقاماققا العان. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تەرگەۋدى بەس كۇن ىشىندە اياقتاۋعا ۋادە بەردى. Associated Press اگەنتتىگىنىڭ جازۋىنشا، تەرگەۋشىلەر ءمان-جايدى انىقتاۋ ءۇشىن جارىلىس بولعان اۋماقتى زەرتتەي باستاعان. AP مالىمەتىنشە، ليۆانعا گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ العاشقى لەگى دە جەتكەن. ەلدى ەكونوميكالىق داعدارىس جايلاپ، قوعام نارازىلىعى ورىستەگەن تۇستا بيلىك جارىلىستىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋگە تىرىسىپ جاتىر.

    17
  • جاھان جاڭالىقتارى

    قىتاي مەن ءۇندىستان گيمالايدا نە ءۇشىن قاقتىعىسىپ جاتىر؟ 300 سوزبەن تۇسىندىرەمىز

    لاداكح ايماعىنداعى گالۆان اڭعارىندا تۇرعان ۇندىستاندىق اسكەري. 17 ماۋسىم 2020 جىل. 15 ماۋسىمدا ءۇندىستان بيلىگى ەلدىڭ 20 سولداتى شەكارادا قىتاي اسكەريلەرىنىڭ قولىنان قازا تاپقانىن مالىمدەدى. پەكين ءوز تاراپىنان قايتىس بولعاندار جايلى ەش دەرەك ايتپادى. قاقتىعىس قايدا بولدى؟ قاقتىعىس گيمالايدىڭ باتىس جاعىنداعى لاداكح ايماعىنداعى گالۆان اڭعارىندا، قىتاي مەن ءۇندىستان شەكاراسىندا بولعان. اسكەرلەر وق اتپاعان، بىراق تاس لاقتىرىپ، وتكىر زاتتار قولدانعان جانە تاياق جۇمساعان. ەكى ەلدىڭ اسكەرى مامىردان بەرى وسى ماڭعا ورنالاسىپ، ارا-تۇرا جانجالداسىپ تۇرادى. قىتاي ءۇندىستاننىڭ ءبىراز اۋماعىن وزىنە العىسى كەلەدى. ال دەلي پەكين ۇندىستانعا تيەسىلى جەردى زاڭسىز ۇستاپ وتىر دەپ ايىپتايدى. ەكى ەل ءۇندىستاننىڭ سولتۇستىگىندە، قىتايدىڭ اقساي چين شوقىسىنداعى تاۋلى جەردى بولىسە الماي كەلەدى. داۋلى ايماق 4250 مەتر بيىكتە جاتىر

    125
  • جاھان جاڭالىقتارى

    2003 جىلى SARS قالاي تىيىلدى؟ 2020 جىلى COVID-19 نەگە ىرىق بەرمەي تۇر؟

    2003 جىلى قاۋىپتى كوروناۆيرۋس جۇققان ءار ونىنشى ادام قايتىس بولدى. قىتايدا باستالعان بۇل دەرت بىرنەشە ەلگە تارادى. سەگىز ايدان سوڭ ۆيرۋستى توقتاتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ازاتتىق الەمدەگى جەتەكشى ۆيرۋسولوگتاردىڭ بىرىنەن سول كەزدە بۇل كەسەلدى تىيۋعا نە كومەكتەستى جانە 2020 جىلى جاڭا كوروناۆيرۋستىڭ دۇنيەجۇزىنە تاراۋىنا نە سەبەپ بولدى دەپ سۇرادى. قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا ەسىنەن تانىپ قۇلاعان ادامنىڭ قاسىندا تۇرعان دارىگەرلەر. ناۋقاس اتيپيالىق پنەۆمونيا (SARS دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى) جۇقتىرعان بولۋى مۇمكىن. بۇل سۋرەت 2003 جىلى ءساۋىردىڭ 29-ى كۇنى تۇسىرىلگەن. ول كەزدە الەم 21 عاسىرداعى العاشقى پاندەمياعا اينالا جازداۋعا شاق قالعان ۆيرۋسقا جولىققان ەدى. SARS اتتى جاڭا جۇمباق كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ ون پايىزعا جۋىعى قايتىس بولدى. ناۋقاستاردىڭ كوبى دەم جەتپەي قينالىپ، وكپەسى سۇيىققا تولىپ قايتىس

    145
  • جاھان جاڭالىقتارى

    ءۇستىرت ماۋگليى جانە تاعدىرى

    1957 جىلى تىكۇشاقپەن شىققان ءبىر توپ گەولوگتار ءۇستىرت جازىعىندا (تۇركىمەنستان مەن قاراقالپاقستاننىڭ شەكاراسىنداعى سارىقامىس كولىنىڭ جانىندا) قاسقىر اتۋمەن اينالىسقان. گەولوگتار قاسقىرلاردى ىزىنەن قۋىپ كەلە جاتىپ ولاردىڭ اراسىندا شامامەن بەس جاسار قالىسپاي جۇگىرگەن بالانى كورىپ تاڭ قالادى. بالا قاسقىرلارمەن بىرگە اسپاننان تونگەن جاۋدان قاشۋعا تىرىسىپ كەلەدى. ولار بارلىق قاسقىرلاردى اتىپ، بالانى قۇتقارۋدى ۇيعارادى. تىكۇشاقتى جەرگە قوندىرىپ بالانى ۇستاۋعا ارەكەتتەنەدى. الايدا بۇل ويلاعانداي وڭايعا سوقپادى. بالا قاسقىردىڭ بولتىرىگى قۇساپ ادامدارعا قاراي تىستەنىپ ايبات كورسەتكەن. دەگەنمەن گەولوگتار ونى قولعا ءتۇسىرىپ ، دارىگەردىڭ قاراۋىنا تاپسىرادى. بالانىڭ قاسقىر ۇيىرىنە قالاي تۇسكەنىن جانە اتا-اناسى كىم ەكەنى بەيمالىم. اۋرۋحانادا وعان وليگوفرەنيا دياگنوزى قويىلىپ، تاشاۋزداعى پسيحياتريالىق اۋرۋحاناعا ورنالاستىرىلعان. ونىڭ ومىرىندە ادام قاتارىنا قوسىلۋدىڭ قيىن جانە قايعىلى كەزەڭى باستالادى.

    271
  • جاھان جاڭالىقتارى

    اقش بارلاۋ قىزمەتى: قىتاي كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ شىنايى تارالۋ اۋقىمىن جاسىردى

    02 ءساۋىر، 2020 ماسكا تاققان ادام. قىتاي، ۋحان قالاسى، 31 ناۋرىز 2020 جىل. قىتاي بيلىگى كوروناۆيرۋس ىندەتىنەن كوز جۇمعاندار مەن ۆيرۋس جۇقتىرعاندار تۋرالى رەسمي دەرەكتى بۇرمالاعان. Bloomberg اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، اق ۇيگە قۇپيا بايانداماسىن تانىستىرعان امەريكا بارلاۋ قىزمەتى وسىنداي قورىتىندىعا كەلگەن. Bloomberg اگەنتتىگىنىڭ دەرەككوزى بايانداما تۋرالى قوسىمشا اقپارات بەرمەگەن. قىتاي بيلىگى ۋحان قالاسىندا جەلتوقسان ايىندا تاراعان ۆيرۋستان 3300 ادام كوز جۇمدى، 82 مىڭنان استام ادامعا ۆيرۋس جۇقتى دەپ مالىمدەگەن ەدى. اقش-تا 200 مىڭنان استام ادامعا ۆيرۋس جۇققان، ءتورت مىڭنان استام ادام قايتىس بولعان. “قىتاي اشىق بولعاندا جاعداي الدەقايدا جاقسىراق بولار ما ەدى. قىتايدا ۆيرۋس پايدا بولعانى تۋرالى اقپارات الەمگە تارالعانعا دەيىن ەپيدەميا ءبىر اي بۇرىن باستالعان بولۋى مۇمكىن” دەدى سارسەنبى كۇنى اقش

    167
  • جاھان جاڭالىقتارى

    قىتاي كوروناۆيرۋستى شىنىمەن جەڭدى مە؟

    ەندي حەيل بەيجىڭ مەتروسىنا جۇرگەن تۇرعىندار. 10 ناۋرىز 2020 جىل. قىتايدا كوروناۆيرۋسقا قارسى ءۇش ايعا سوزىلعان كۇرەستىڭ العاشقى ناتيجەسى ناۋرىزدىڭ 18-ءى كۇنى بايقالدى. وسى كۇنى ەلدىڭ ىشىندە ۆيرۋس جۇقتىرعان ادام تىركەلمەدى. قىتايدىڭ ۆيرۋستى توقتاتۋ ءۇشىن جاساعان شارالارى شىنىمەن ءتيىمدى بولدى ما؟ «ايداھاردىڭ باقىلاۋى» نەمەسە «ماو ستيلىندەگى الەۋمەتتىك باقىلاۋ». قىتاي شەنەۋنىكتەرى ەلدىڭ ورتالىق بولىگىندە ەنگىزگەن، كوروناۆيرۋستىڭ تاراۋىن توقتاتۋ ءۇشىن جاساعان شارالارى حالىق اراسىندا وسىنداي اتاۋعا يە بولدى. قىتاي بيلىگى كوروناۆيرۋس پەن ونىڭ سالدارىنان تۋىندايتىن COVID-19 اۋرۋىنىڭ قاۋپىن تۇسىنگەن بويدا جۇزدەگەن ميلليون ادامدى كارانتينگە جاۋىپ، باقىلاۋعا الدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن قىتاي ەپيدەميولوگتارى ميسسياسىنىڭ دەرەگىنشە، ەلدە «اۋرۋدى توقتاتۋ ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەڭ قاتال ءارى جەدەل شارالار جۇزەگە اسقان». مۇنداي شارالاردى جۇزەگە

    131
  • جاھان جاڭالىقتارى

    “يسپان پاندەمياسى” نەمەسە “يسپانكا”.

    ‎قانات ەسكەندىردىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى 1918-1919 جىلدار ارالىعىندا ميلليونداعان ادام كوز جۇمعان الاپات تۇماۋ. عىلىمي اتاۋى – La Grippe Espagnole نەمەسە يسپانشا La Pesadilla. 18 ايدىڭ ىشىندە الەم بويىنشا 550 ميلليون ادام “يسپانكاعا” شالدىققان، ياعني، پلانەتانىڭ 29,5% حالقى جۇقتىرعان. 18 ايدا 50-100 ميلليون ادام وسى اۋرۋدان كوز جۇمعان، ياعني، پلانەتانىڭ 2,7-5,3% حالقى ءشايىت بولعان. ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ سوڭعى ايلارىندا باستالعان بۇل قاۋىپتى ىندەتتىڭ تەز تاراۋىنا پوەزد، ديريجابل، كەمە ترانسپورتى سەكىلدى زاماناۋي تەحنيكانىڭ جەدەل دامۋى كوپ ىقپال ەتكەن. سول سەبەپتى، الەمدە بارلىق مەملەكەتتەر سوت قىزمەتى، مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى، شىركەۋ، تەاتر، مەيرامحانالار مەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىن جاۋىپ تاستاعان. دۇكەندەر ءوز تۇتىنۋشىلارىن سىرتتان قابىلداپ، ساتۋشىلار ءتىپتى ءوز تۋىستارىن دا كىرگىزبەي قويعان. بارلىق

    161
  • جاھان جاڭالىقتارى

    قىتاي كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى ازايعانىن حابارلادى

    07 ناۋرىز، 2020 حۋبەي پروۆينتسياسىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى ۋحان اۋرۋحاناسى. 4 ناۋرىز 2020 جىل. قىتاي بيلىگى ۆيرۋس وشاعى ۋحان قالاسىنان تىس اۋماقتا تەك شەتەلدەن كەلگەندەردەن كوروناۆيرۋس تابىلىپ جاتىر دەپ مالىمدەدى. باسىم بولىگى – يراننان ۇشىپ كەلگەندەر. 7 ناۋرىزدا بيلىك قىتايدا سوڭعى ءبىر تاۋلىك ىشىندە 99 ادامنان ۆيرۋس تابىلعانىن ء(بىر كۇن بۇرىن بۇل كورسەتكىش 143 بولعان) حابارلادى. بۇل 20 قاڭتاردان بەرگى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش. قىتايدىڭ ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميسسياسى حۋبەي پروۆينتسياسىنان تىس اۋماقتا 6 ناۋرىزدا 25 جاڭا وقيعا بولعانىن ايتتى. ونىڭ 24-ىنە ۆيرۋس قىتايدا جۇقپاعان. كوميسسيا دەرەگىنشە، ناۋقاستاردىڭ باسىم بولىگى ەلدىڭ سولتۇستىك-باتىس بولىگىندەگى گانسۋ پروۆينتسياسىندا كارانتيندە بولعان. 2-3 ناۋرىزدا پروۆينتسيا ورتالىعى لانچجوۋعا يراننان كوممەرتسيالىق رەيستەرمەن جولاۋشىلار ۇشىپ بارعان. اقپارات بويىنشا پەكيندە ءتورت

    72
  • جاھان جاڭالىقتارى

    قىتايداعى ۆيرۋس بوي بەرمەي تۇر. قازاقستان ساقتىق شارالارىن كۇشەيتتى

    ازاتتىق راديوسى پەكين ورتالىعىندا جۇرگەن ادامدار. 22 قاڭتار 2020 جىل.  قىتاي بيلىگى 29 قاڭتاردا ەلدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى 5974 ادامعا جەتكەنىن، 132 ادامنىڭ قايتىس بولعانىن حابارلادى. قازاقستان كورشى ەلدەگى جاعدايعا بايلانىستى اۆتوبۋس، تەمىرجول جانە ۇشاق رەيستەرىن ۋاقىتشا توقتاتىپ، قىتاي ازاماتتارىنا ۆيزا بەرۋگە شەكتەۋ قويدى. قىتاي بيلىگى قازىر ەلدە 9239 ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرۋ كۇدىگىمەن دارىگەرلەر باقىلاۋىندا ەكەنىن مالىمدەدى. قىتايداعى كوروناۆيرۋستىڭ ورشۋىنەن كەيىن قازاقستان 29 قاڭتاردان باستاپ ەكى ەل اراسىندا قاتىنايتىن اۆتوبۋستاردى، 1 اقپاننان باستاپ الماتى – ءۇرىمجى، نۇر-سۇلتان – ءۇرىمجى، دوستىق – الاشانكوۋ، التىنكول – قورعاس باعىتىنداعى پويىزداردى، 3 اقپاننان باستاپ ۇشاقتاردى توقتاتپاق. ەكى ەل اراسىندا قازاقستاندىق Air Astana, SCAT جانە قىتايلىق China Southern Airlines, Air China اۋە كومپانيالارى تۇراقتى تۇردە

    170
  • جاھان جاڭالىقتارى

    لۋكاشەنكو رەسەيدىڭ قازاقستانعا مۇناي تاسىمالداۋعا رۇقسات بەرمەي وتىرعانىن ايتتى

    بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو. بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو 21 قاڭتاردا مينسك قالاسىندا مۇناي تاسىمالداۋ ماسەلەسىنە ارنالعان جيىندا “رەسەي قازاقستانعا بەلارۋسقا مۇناي ساتۋعا رۇقسات بەرمەي وتىرعانىن” ايتتى. “قازىر راسىمەن رەسەي مۇنايىن تولىق الماستىراتىن باسقا كوز جوق. مۇنايدى جان-جاقتان الۋ كەرەكپىز. ءبارىبىر مۇنايدىڭ 30-40 پايىزىن رەسەيدەن ساتىپ الامىز. قالعانىن30 پايىزىن بالتىق ەلدەرىنەن، 30 پايىزىن ۋكراينادان الۋىمىز قاجەت. ەگەر رەسەي كەلىسسە، قازاقستان دا بىزگە مۇناي جەتكىزىپ بەرە الادى. ءبىزدىڭ ءبىر وداقتاسىمىز ەكىنشى وداقتاسىمىزعا مۇناي تاسىمالداۋعا كەلىسىم بەرمەي وتىرعانى تاڭ قالدىرادى” دەدى لۋكاشەنكو. 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ رەسەي بەلارۋس ەلىنە مۇناي تاسىمالداۋدى توقتاتقان. وسىدان سوڭ بەلارۋس ەلىندە مۇناي تاپشىلىعى باستالدى. لۋكاشەنكو مەن رەسەي مۇناي تاسىمالداۋ تۋرالى بىرنەشە رەت كەلىسسوز جۇرگىزگەنىمەن ناتيجە شىقپادى. ازات

    86
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: