|  | 

كوز قاراس

قازاق ەلدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن كونىپ وتىر…

قاراعاندى وقيعاسىنىڭ ءتۇپ-توركىنى دە الەۋمەتتىك تەڭسىزدىككە تىرەلگەندەي: ەتنيكالىق توپ – باي، جەر يەسى – كەدەي، ولار مورالدىق تۇرعدا باسىم، بۇلار قورلانىپ ءجۇر. مارقۇم 23 جاسار بالانىڭ قازاسى وسى قىجىل شوعىنا ماي قۇيعانداي اسەر ەتتى. راقىمجاننىڭ جوعىن جوقتاعانداردى، قازاق بىرىگۋى كەرەك دەگەندەردى ۇلتشىلعا، فاشيستكە تەڭەۋ ءوز ارامىزدا ۇدەپ تۇر، ءتىپتى، قازاقستاننان ءتۇڭىلدىم، قازاقتار قورقىنىشتى بوپ بارادى، دەگەن قازاقتاردى بايقادىم. ويدان وزا شابۋعا اسىقپاساق. راس، قازاق ءوز جەرىندە، ەلىندە كۇشتى بولۋى كەرەك، ول – بىلەك پەن جۇدىرىقتىڭ كۇشى ەمەس، زاڭ كۇشى بولۋى ءتيىس. اراب امىرلىكتەرىندە جەرگىلىكتى حالىق – ارابتار 20 پايىزعا جەتپەيدى، قالعانى – ءتۇرلى ەتنيكالىق توپتار. سونىڭ ءبارى جاڭاعى 20 پايىزعا قىزمەت ەتەدى، الەۋمەتتىك ارتىقشىلىقتىڭ ءبارى ارابقا: جاڭا تۋعان اراب بالاسىنىڭ ەسەپشوتىنا مەملەكەت 40 000 دوللار سالادى، ەل ەگەسىنە قارا جۇمىس ىستەتپەيدى، ت.ب. تاي ەلىندە بيزنەس اشىپ بايۋعا بولادى، بىراق، كاسىبىڭدى تايلىققا تىركە؟! اناۋ دامىدى دەگەن ەۋروپانىڭ وزىندە “ەۋروپالىق قۇندىلىقتار” دەگەن ۇعىم بار، مىسالى، اعىلشىننىڭ ءتىل، ءدىن، داستۇرىنە مەنسىنبەي قاراعاندى مەملەكەتتەن قۋىپ شىعادى، كەۋدەمسوق بولساڭ ەلىڭە بارا عوي. بۇل كوپ ەل دامۋ كەزەڭىندە وتكەن سۇرلەۋ. ءۇي يەسى شاڭىراعىن تىكتەپ، كەرەگەسىن بەكىتىپ السا قوناقتارعا دا جايلى بولادى. ءبىز بولساق ءتىلى كوپ، ساياستى كوپ، قوجايىنى كوپ…كوپ…كوپ جولعا ءتۇسىپ الدىق. مۇناي قىتايلىق سنپس-كە ءوتىپ جاتىر، جانارمايدىڭ جارتىسى رەسەي ەنشىسىندە، ۋران دا سودا، التىن-كۇمىس جويىتتە، كومىر ۇندىستە… ءۇندىس دەمەكشى بار يگىلىگىنەن جۇرداي بولعان جۇمىر جەردىڭ بەتىندە “قىزىل تەرىلەر” عانا شىعار، رەزەرۆاتسيادان ۇزامادى بايعۇستار. ءبىزدى ونداي تاعدىردان قۇداي ساقتاسىن، دەسەدە، قالىڭ بايلىق قايناعان قازاننان قاسپاق قىرۋعا حاقىسى جوق قازاقتىڭ شىرىلى ءار جەردەن شىعادى، ال ءبىر قازاق شىرقىراسا مىڭ قازاقتىڭ سۇيەگى سىرقىرايدى. سونى ۇقپاي ءوز ۇلتىڭنان بۇلىكشى ىزدەۋ، ۇلى وركەنيەتكە جالعىز ءوزىڭنىڭ ورەڭ جەتكەندەي ءدىلمارسۋ اسا اقىلدى ءىس ەمەس. قازاق ەلدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن كونىپ وتىر، سول كونبىستىكتىڭ ءتۇبى ونى ساباۋعا اپارسا – مەملەكەت يەسىنىڭ تىپتەن سورلاعانى. وزگەنىڭ ءوتى جارىلىپ كەتسە دە جەر – قازاقتىڭ بايىرعى جەرى، جالعىز وتانى. ۇيىڭدە وتىرعان قوناقتاردا وتاعاسىنان يمەنۋ، قۇرمەتتەۋ، ءسوزىن تىڭداۋ دەگەندەي سەزىم بولادى، بىزدەگى سۇيەكسىز ساياساتتىڭ كەسىرىنەن سول تۇيسىك جويىلدى. بۇل – قازاق قازاقتى كەكەتەتىن، تىلدەيتىن ماسەلە ەمەس، ەل بولىپ تولعايتىن كۇردەلى ءتۇيىن.
قاقاعان ايازدا تابانداپ تۇرىپ، سوزگە ەرمەي، ساۋاتتى تالاپ قويعان ازاماتتار جارادى!

Serik Abikenuly

Facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: