من17 اپاتى ەسەبى: كەي ساۋالعا جاۋاپ جوق
kerey.kz
قازاننىڭ 13-ءى كۇنى نيدەرلاند ماماندارى Malaysia Airlines كومپانياسىنا تيەسىلى Boeing ۇشاعىنىڭ 2014 جىلى شىلدەدە ۋكراينانىڭ شىعىسىندا اپاتقا ۇشىراۋ سەبەبىنە قاتىستى تۇپكىلىكتى رەسمي ەسەبىن جاريالادى.
نيدەرلاند قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مالايزيالىق Boeing اپاتىنا قاتىستى ەسەبىنەن الىنعان سۋرەت.
نيدەرلاند قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ۋكراينانىڭ شىعىسىندا اتىپ تۇسىرىلگەن مالايزيالىق Boeing اپاتىنا قاتىستى 15 ايعا سوزىلعان تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا تۇپكىلىكتى ەسەبىن جاريالادى.
رەسمي ەسەپتە جاڭا دەرەكتەر كەلتىرىلگەنىمەن، 2014 جىلدىڭ شىلدەسىندە 298 ادامنىڭ ءومىرىن قيعان تراگەدياعا قاتىستى جايتتار تولىق اشىلماعان.
بەلگىلىسى:
● ۇشاققا بۋك زەنيت-زىمىران قوندىرعىسىنان اتىلعان 9م38 سەريالى زىمىراننىڭ 9ن314م (9N314M) وقتۇمسىعى تيگەن.
● قوندىرعى ۋكراينانىڭ شىعىسىنداعى 320 شارشى كيلومەتر اۋماقتى قامتيتىن اۋداندا ورنالاسقان. ەسەپ اۆتورلارىنىڭ مالىمدەۋىنشە، ۇشاققا مەتەوريت نەمەسە اۋەدەن اتىلعان زىمىران تيمەگەن جانە بورتتا جارىلىس بولماعان.
● سنارياد ۇشاققا ءبىر مەتردەي جەتپەي، ياعني ۇشقىشتار كابيناسىنان ءبىر تەكشە مەتردەي سول جانە جوعارعى جاق تۇسىنان جارىلعان. كابيناداعى ءۇش ەكيپاج مۇشەسى جارىقشاق ەلەمەنتتەرى ءتيىپ قازا تاپقان، ۇشاق اۋەدە كۇل-تالقانى شىققان.
● ۇشاق سىنىقتارى 50 شارشى كيلومەتر اۋماققا شاشىلعان.
قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تەكسەرۋدى كىنالى جانداردى انىقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزبەگەندىكتەن، تۇپكىلىكتى ەسەپتە مىناداي ماڭىزدى ەكى سۇراققا ناقتى جاۋاپ جوق:
1. Boeing ۇشاعىن ءدال قاي تۇستان اتقان؟
نيدەرلاند قاۋىپسىزدىك كەڭەسى باسشىسى چيببە ياۋسترانىڭ (Tibbe Joustra) ايتۋىنشا، زىمىران اتىلعان ناقتى ورىندى انىقتاۋ ءۇشىن قوسىمشا تەكسەرۋ جۇرگىزۋ قاجەت.
جۇرگىزىلگەن ەسەپتەۋلەر مەن ولشەۋلەرگە سايكەس، زىمىران ۋكراينانىڭ شىعىس جاعىنداعى 320 شارشى كيلومەتر اۋماقتى قامتيتىن تەرريتوريادان اتىلعان:
ۋكراينا تارابىنىڭ دەرەگىنشە، ۇشاق اپاتقا ۇشىراعان كۇنى شايقاس ايماعى كارتاسى مىناداي بولعان (سەپاراتيستەر باقىلاۋىنداعى تەرريتوريا شتريحتالعان):
مىنا كارتا مەن نەگىزگى ەلدىمەكەندەرمەن ء(تۇرلى-ءتۇستى بوياۋمەن بولىنگەن) قيۋلاستىرعاندا مىناداي قورىتىندى شىعادى:
2. Boeing-ءتى كىم اتقان؟
ياۋسترانىڭ سوزىندە دە، رەسمي ەسەپتە دە ۇشاقتى اپاتقا ۇشىراتقان زىمىراندى كىم اتقانى حابارلانبايدى. ءتىپتى زىمىران كىمنىڭ تەرريتورياسىنان اتىلعانىن كورسەتەتىن تىكەلەي اقپارات جوق.
https://youtu.be/iGm00TdqirY
***
ەسەپ جاريالانعاننان كەيىن مالايزيا پرەمەر-ءمينيسترى «ەندى ءبىز ۇشاقتى سەپاراتيستەر باقىلاۋىندا بولعان تەرريتوريادان جانە رەسەيدە جاسالعان بۋك زىمىرانىمەن اتىپ تۇسىرگەنىن بىلەمىز» دەپ مالىمدەدى:
https://twitter.com/KiritRadia/status/653931838105354240?ref_src=twsrc%5Etfw
تاسس اگەنتتىگى رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ورىنباسارى سەرگەي ريادكوۆتىڭ ەسەپتى «بىرجاقتى قورىتىندى جاساپ، ساياسي تاپسىرىستى ورىنداۋعا تىرىسۋ» دەپ اتاعان ءسوزىن كەلتىرگەن.
***
بۋك قوندىرعىسىن شىعاراتىن ارى باتىس ەلدەرى سانكتسياسىنا ىلىككەن «الماز-انتەي» كونتسەرنى نيدەرلاند ەسەبىن جاريالاردان بىرەر ساعات بۇرىن ءباسپاسوز جيىنىن وتكىزىپ، اپاتقا قاتىستى ءوز بولجامىن مالىمدەدى.
كونتسەرن ماماندارىنىڭ مالىمدەۋىنشە، اپات بولعان ساتتە زىمىران ۋكراينا اسكەرى باقىلاۋىندا بولعان زاروششەنسكوە ەلدىمەكەنى ماڭىنان اتىلعان.
ۋكراينا تاراپى زىمىران رەسەيشىل سەپاراتيستەر باقىلاۋىندا بولعان تەرريتوريادان – سنەجنوە قالاسى تۇبىنەن اتىلعان دەپ ەسەپتەيدى. جاريا دەرەك كوزدەر بويىنشا ءوز تەكسەرۋىن جۇرگىزگەن Bellingcat توبى ساراپشىلارى دا وسىنداي قورىتىندىعا كەلگەن.
ولاردىڭ دەرەگىنشە، Boeing ۇشاعىن رەسەيدىڭ اۋە شابۋىلىنان قورعايتىن 53-بريگاداسىنىڭ (كۋرسك) رەسەيدەن جەتكىزىلگەن بۋك قوندىرعىسىنان اتىپ تۇسىرگەن.
***
2014 جىلى شىلدەنىڭ 17-ءسى كۇنى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا شامامەن ساعات 16:20-دا ۋكراينانىڭ دونەتسك وبلىسىنىڭ شىعىسىندا Malaysia Airlines كومپانياسىنىڭ امستەردام – كۋالا-لۋمپۋر، من17 رەيسى بويىنشا ۇشىپ بارا جاتقان Boeing 777-200ER جولاۋشىلار ۇشاعى كۇيرەپ، بورتتاعى 298 ادامنىڭ ءبارى مەرت بولعان.
“ناستوياششەە ۆرەميا” باعدارلاماسىنىڭ ماتەريالى ورىس تىلىنەن اۋدارىلدى.
پىكىر قالدىرۋ