Channel News Asia اقپاراتتىق اگەنتتىگى سوڭعى كۇندەرى قازاقستاننىڭ بىرنەشە قالاسىندا وتكەن جاڭا جەر رەفورماسىنا قارسىلىق اكتسيالارىن «پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءۇشىن ناعىز قاتەرگە اينالىپ كەتۋى مۇمكىن بيلىككە باعىنباۋدىڭ سيرەك شاراسى» دەپ جازادى.

شىلدەنىڭ 1-ىنەن باستاپ كۇشىنە ەنۋى ءتيىس جەر كودەكسىندەگى تۇزەتۋلەر ۇكىمەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەرىن قازاقستان رەزيدەنتتەرى باقىلاۋىنداعى شەتەلدىك بىرلەسكەن كاسىپورىندارعا ساتۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. جەردى شەتەلدىكتەرگە ساتۋعا تىيىم ءالى كۇشىندە، بىراق ولارعا جەردى 25 جىلعا دەيىن جالعا بەرۋگە بولادى.

Channel News Asia باسىلىمى «نارازىلىق بىلدىرگەندەر بۇل رەفورما ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەدى دەپ قوبالجيدى» دەپ جازعان.

اتىراۋداعى قارسىلىق جيىنىنا قاتىسۋشىلار. 24 ءساۋىر 2016 جىل.

ال نازارباەۆ جەرگىلىكتى اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن شەتەلدىكتەر «ساتىپ الادى» دەگەن قورقىنىشتى نەگىزسىز دەپ اتاپ، جالعان اقپارات تاراتىپ جۇرگەن «ارانداتۋشىلاردى» جازالاۋ كەرەك دەپ مالىمدەدى.

اگەنتتىكتىڭ جازۋىنشا، پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى نازارباەۆتىڭ كوممەنتاريلەرىمەن بىرگە Facebook جەلىسىندە جاريالاعان ۆيدەوعا جۇرتتىڭ نارازى پىكىرلەرى كوبەيگەن، بىراق ولاردى ىلە-شالا ءوشىرىپ تاستاعانعا ۇقسايدى. ماقالا اۆتورلارى ادەتتە AkordaPress ءوز پاراقشاسىندا جاعىمدى پىكىرلەردى عانا قالدىرادى دەپ جازادى.

جاپونيانىڭ Diplomat گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرگە حالىقتىڭ الاڭداۋىنىڭ سەبەبى – ازاماتتار مەملەكەت ساياساتىنىڭ اشىقتىعىنا سەنبەيدى. گازەتتىڭ جازۋىنشا، پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردى ساتۋ مەن جالعا بەرۋ ارقىلى اقشا تابۋ – وتە ورىندى قادام، بىراق ەلدىڭ قورقىنىشىن استانانىڭ تۇسىنبەۋى حالىق پەن ۇكىمەت اراسىنداعى سونشالىقتى قاجەت سەنىمدى نىعايتۋعا سەپتەسپەيدى.

استىق ءتۇسىمى جايلى بولجام

اۆستراليانىڭ Weekly Times باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا، اقش-تىڭ استىق نارىعىنداعى باعا تۇراقسىزدىعى وعان دەگەن سۇرانىس پەن ۇسىنىسقا قاتىستى بولجامدارعا ەش اسەر ەتپەگەن.

قارا تەڭىز جاعالاۋى ايماقتارىنىڭ بيداي ەكسپورتتاۋشى نەگىزگى ەلدەرى ساتىلاتىن بيداي كولەمىن ودان ءارى ۇلعايتىپ، استىق باعاسىن بەلگىلەپ وتىر. باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، قازاقستان مەن رەسەيدىڭ بيداي ەكسپورتى 2016 جىلى دا وسەدى دەگەن بولجام بار. بيىل ەكى ەلدىڭ قامباسى استىققا تولادى دەگەن بولجام ايتىلادى.

بۇل اسىرەسە، ەلدىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە قاراستى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ 2016 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنداعى ەسەبى بويىنشا، بۇكىل شارۋاشىلىقتا جاتقان ءداندى جانە بۇرشاق ءداندى داقىلدار قورى 10,157 ميلليون توننانى قۇراعان، ياعني بىلتىرعى جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا (10,908 ملن. توننا) جەتى پايىزعا كەمىگەن قازاقستان ءۇشىن وتە ماڭىزدى.

«بارساكەلمەسكە» جىبەرۋ ۇسىنىسى

بىراق قازاقستاندى حالىققا جاقپاي قالعان ساياساتكەرلەردى “جەر اۋدارۋعا” لايىقتى ورىن دەپ سانايتىندار دا بار ەكەن. وڭتۇستىك افريكانىڭ Times Liveگازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، Travelstart ينتەرنەت-تۋريستىك اگەنتتىگى الەۋمەتتى وڭتۇستىك افريكانىڭ «بارساكەلمەس» ساياحاتقا لايىق ءبىر ساياساتكەرىن باسقا ەل ەمەس… قازاقستانعا اتتاندىرۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋگە شاقىرعان. تۋراگەنتتىك «داۋىس بەرۋ ناتيجەسى بويىنشا جەڭىمپاز دەپ تانىلعان ساياساتكەر قازاقستانعا ۇشاتىن بيلەت الادى، ال داۋىس بەرگەندەرگە وڭتۇستىك افريكانىڭ 200 راندىنا تەڭ سوماعا ۇشاق بيلەتىنە ۆاۋچەر بەرەمىز» دەپ ۋادە ەتكەن.

اگەنتتىك داۋىسقا سالۋ ماقساتىن مىسقىلمەن تۇسىندىرگەن. سايتتىڭ حابارلاۋىنشا، ۇكىمەتتىڭ قىمبات جوبالارىنىڭ كەسىرىنەن وڭتۇستىك افريكا پارلامەنتى مۇشەلەرىنىڭ ءىسساپارلارىنا جۇمسالاتىن شىعىس كولەمى قىسقارىپ قالعان. سوندىقتان اگەنتتىك «بارساكەلمەس ساپارعا ەڭ لايىق ساياساتكەرگە بيلەت الىپ بەرىپ، [پارلامەنتتىڭ] جوعارى مارتەبەلى مۇشەلەرىنىڭ «قاجىلىق» مارتەبەسىن قالپىنا كەلتىرۋگە كومەكتەسۋدى ءوز پارىزى سانايدى».

ال «بارساكەلمەس» ەل رەتىندە تاڭداۋ نەلىكتەن قازاقستانعا تۇسكەنىن تەك دولبارمەن شامالاۋعا بولادى.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا) جانە وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى دجەيكوب زۋما. ۋفا، 8 شىلدە 2015 جىل.

باسىلىمنىڭ حابارلاۋىنشا، داۋىسقا سالۋعا بەس كانديداتۋرا – وار پرەزيدەنتى دجەيكوب زۋما، Economic Freedom Fighters ۇيىمى باسشىسى دجۋليۋس مالەما، عىلىم جانە تەحنولوگيا ءمينيسترى نالەدي پاندور، دەموكراتيالىق اليانس باسشىسى دجون ستينحۋيزەن جانە افريكا ۇلتتىق كونگرەسى جەتەكشىسى دجەكسون متەمبۋ ۇسىنىلعان.

تۋريستىك اگەنتتىكتىڭ Facebook جەلىسىندەگى پاراقشاسىنا جازىلعاندار داۋىسقا سالۋدى ءازىل دەپ قابىلداعان، يدەيا اۆتورلارىنىڭ دا كوزدەگەنى وسى سياقتى.

Moira Smith ەسىمدى قولدانۋشى «ساياساتكەرلەرىمىزدىڭ ءبىرىن قابىلدايتىنداي قازاقستان سونشالىقتى نەدەن جازىقتى بولىپ قالدى؟» دەگەن سۇراق قويعان.

ال تۋريستىك اگەنتتىك سايتىنداعى داۋىسقا سالۋ قورىتىندىسى بويىنشا وار پرەزيدەنتى دجەيكوب زۋما جەڭىمپاز دەپ تانىلعان.

بۇل داۋىسقا سالۋ وسى ەلدەگى ساياسي ناۋقاننىڭ ءبىر بولىگىنە ۇقسايدى. Times Live گازەتىنىڭ جازۋىنشا، قازىر بۇكىل جۇرتتىڭ نازارى پرەزيدەنت زۋماعا اۋعان. ينتەرنەتتە ونى پرەزيدەنت قىزمەتىنەن الىپ تاستاۋعا شاقىرىپ جاريالانعان پەتيتسياعا قازىردىڭ وزىندە 50 مىڭنان اسا ادام قول قويعان.

اليسا ۆالساماكي

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى