ДЖЕНТЕЛЬМЕН
kerey.kz
Ғалым БОҚАШтың facebook парақшасынан алынды
Лондонның солтүстігіндегі табиғи орманы сол күйінше сақталған Хайгейт шағын ауданында тұратын досым ауылындағы әйгілі орындарды көрсетіп, әдеттегідей экскурсия жасап жүр. “Мынау – Сэмюэл Кольридж өмірінің соңына қарай жиырма шақты жыл тұрған үй” дейді. Кәдімгі жапсарлас салынған таун-хаустың бір пәтері. Сосын француз революциялары қатты шабыттандырған ақынның Кембридж университетінен қалай қуылғаны туралы хикая айтылады. Бірнеше өлеңінен үзінді оқылады. Кольридж (1772 – 1834) Құбылай хан туралы поэмасын осы Хайгейттегі үйінде бастап, аяқтай алмай өмірден озған.
Орман ішін жарып өтіп зәулім сарайдай алып коттедждердің алдынан шығамыз. “Ал мына үйлерде қандай әйгілі адамдар тұрған?” деп сұраймын. Ұзын бойлы, сіңірлі сида денелі, әппақ сақал мұртты, жүзін күн қаққан классикалық ағылшын джентельмені бетіме көзін сығырайтыңқырап жымиып қарайды да: “Тұрған емес, тұрады” деп түзетеді. “Бұлар кім болды екен?” деп тықақтап қоймаймын. “Мына биік қоршауының үстінен тікенек сым жүргізген сұр үйлер бұрын СССР-дің елшілігінде істеген КГБ генералдарының мекені еді. 1991 жылы қандай да бір жолмен жаппай жекешелендіріп алды” дейді ардагер журналист. Әлгі үйлердің төңірегінен жан баласы көрінбейді.
Сәл жүргесін досым: “Ал мына қарсы беттегі зәулім сарай – Санкт Петербургтің бұрынғы мэрі, өзің білетін аса белгілі ханымның резиденциясы” дейді. “Мүмкін емес, тым шағын ғой” деймін сеніңкіремей. “Жоқ, бұл – күзетшілері тұратын үй, арғы жағына көз сал” дейді досым бірнеше қабатты, алды-артын фонтандар мен гүлзарлар қоршаған жалпақ дәу сарайды нұсқап. Біразға дейін үнім шықпай қалады. “Қайтесің, дүниенің небір әйгілі ғұламасын да, қарақшысын да қатар сыйдырған Лондон ғой” дейді ол.
Лондонға қашқан советтік және пост-советтік эммигранттар тарихын бір түгендеп, Хайгейт төбесінен алақанға салғандай көрінетін алып қаланың панорамасына қарап біраз отырамыз. “Неге қоғамдық орындарда, парктер мен осындай ормандарда әлдебір адамдардың аты-жөндері ойып жазылған ұзынша ағаш орындықтар көп қойылған?” деп сұраймын. “Ұлыбританияда соңғы кезде дәстүр болып кеткен құбылыс. Адамдар өмірден озған жақындарының зираттарына көп ақша шығармайды. Оның орнына марқұмдардың жиі барып тұрған, жақсы көрген орындарына осындай орындықтар қояды. Шаршап келіп отырған кезде арқалығынан аты-жөндерін оқып, бір дұға қып қоюға болады” дейді.
Жолай сол маңдағы ағылшын пабына кіреміз. Англияда тек пабта ғана бейтаныс адамдарға еркін тіл қатып, әзілдесуге болатын жазылмаған қағида бар. Дәстүрлі қуырылған балық пен картоп күтіп отырып, досым көрші үстелдегі ағылшын қыз-келіншекке асқан сыпайылықпен әрі суреткерлікпен комплимент айтып тастайды. “О, тоба, Англияда көз бен көңілді, ақыл мен түйсікті қатар сүйсіндіретін табиғи сұлулар әлі бар екен-ау” деген сияқты:) Ханымдар: “Құдай-оу, Виктория заманынан уақыт мәшинесіне мініп қазіргі заманға тіке түскендей бұл неткен нағыз джентельмен” деп мәз болысады. Кейде қатар отырған жігіттерінің өзі “Біз жеткізе алмай жүрген сөзді дәл айтқан шешендігіңізге тәнтіміз” деп қол соғып жатады.
Біраздан соң досымның дәл орман шетіне түскен көше бойындағы екі қабатты шағын үйіне ораламыз. Әуелі бір қабатты жапырайған үйшік болыпты. Төртінші перзенті дүниеге келгенде тарлық қылады деп екінші қабатты өзі қосып салып алған. Бақшасында жеміс ағашының неше түрі өсіп тұрады. “Артқы аулада сен көрмеген бір жаңалық бар” дейді балаша қуланып. Сөйтсем, қолдан тоған жасапты. Жағалата қамыс-қоғаның бір декоративті түрін егіпті. Ішіне бақа, су тасбақасы мен тритон жібермекші екен. Әңгіме бала-шағаның жайына қарай ауады. Үлкен қызы ғана Англияда. Үш ұлы дүниенің үш бөлігінде білім іздеп, кәсіп қылып жүр. “Кенже ұлымды өзіңе Прагаға ертіп апарған соң, Шығыс Қазақстанды да бір шарлаттым. Айтып па ем саған? Қазір Мьянмада тіл тәжірибесінен өтіп жүр” дейді шаттанып. “Үйде мен көрмеген бір балалар жүр ғой?” десем, “Иә, ортаншы ұлдың достары ғой, біреуі – Малайзияның қытайы, екіншісі – Бразилиядан” деген жауап естимін. Сол уақытта зейнет жасына жетсе де, кәсіпкерлігін тастамаған дизайнер әйелі сыртқа шығып шайға шақырады.
Кетерде ішіме сыймаған және бір сауал қоям: “Неге әлі 1992 жылғы Volvo-мен жүрсіз? Келімді-кетімді қонақтарыңыз бар. Халықаралық ірі БАҚ-тардың тілшісі ретінде Йоханнесбургтен Мәскеуге дейінгі аралықта ондаған елге танымал болған журналиссіз, сарапшысыз. Ресми бір кездесуге шақырғанда мына темір астауды салдырлатып барасыз ба?” Досым төргі бөлмесінің қабырғасындағы әйелімен және бала-шағасымен дүниені шарлаған саяхат суреттеріне нұсқап: “Қалтама түскен артық тиын-тебенді білім алу мен жиһанды кезуге жұмсап келем. Қымбаттау көлік алатындай артық ақшам жоқ. Көбіне уақыт үнемдеп метромен жүрем. Кейде ұятты жерге бару керек болса, қымбаттау көлікті бірнеше күнге жалға ала салам. Сол тиімді емес пе?” дейді. “Әлбетте” деп құлшына қостаймын бұл ойын. “Әлбетте”.
Пікір қалдыру