“Путин оңбай қателесті”. Байденнің Киевке сапары жайлы не белгілі?

| Feb 20, 2023

АҚШ президенті Джо Байден (сол жақта) мен Украина басшысы Владимир Зеленский (оң жақта) Киевтегі Михайлов шіркеуінде. 20 ақпан, 2023 жыл.

АҚШ президенті Джо Байден Украинадағы соғыстың бір жылдығы қарсаңында Киевке барды. Оның Украинаға сапары бұған дейін хабарланбаған. Байденнің Киевке сапарының анық-қанығы.

БАЙДЕННІҢ ХАБАРЛАНБАҒАН САПАРЫ

20 ақпанда түс ауа Байден мен Украина президенті Владимир Зеленскийдің Киевтегі Михайлов шіркеуінде жүрген суреттері тарай бастады. Украиналық басылымдар АҚШ президенті шіркеуге соғыста қаза болған украиндердің рухына тағзым етуге барғанын жазды.

Кейін Зеленский Telegram-дағы арнасында “Джо Байден, Киевке қош келдіңіз! Сіздің сапарыңыз – Украина халқына өте үлкен қолдау” деп алғыс білдірді.

Кейін Байденнің өзі де Киевке Украина президентімен кездесуге келгенін растады.

Байден (сол жақта) мен Зеленский (оң жақта) Киевте. 20 ақпан, 2023 жыл.

“Бүкіл әлем Ресейдің Украинаға қанды басқыншылығының бір жылдығына дайындалып жатқан тұста президент Зеленскиймен кездесу үшін Киевке келдім. Осы сапарым арқылы демократияны, Украинаның аумақтық тұтастығы мен тәуелсіздігін толық қолдайтынымызды көрсеткім келеді” деді Байден мәлімдемесінде.

“Бір жылдай бұрын Путин басқыншылығын бастағанда Украина әлсіз әрі Батыс екіге жарылған деп ойлады. Ол бізден басым түсем деп ойлады, бірақ ол оңбай қателесті” деді АҚШ басшысы.

“АҚШ УКРАИНАНЫ ҚОЛДАЙ БЕРЕДІ”

New York Times Байденнің Украинаға сапары қауіпсіздік үшін өте құпия сақталғаны, ол Киевке Польша арқылы пойызбен өткенін жазды.

“Негізі Ақ үй жексенбіде кешке таратқан күнтізбесінде Байден дүйсенбіде Вашингтонда болады, Варшаваға дүйсенбі кешке ұшады деп көрсеткен, бірақ ол жолда болған” деп мәлімдеді басылым.

20 ақпанда Путин мен Зеленский кездесуден кейін баспасөз мәслихатында “Путин Украинаны картадан жойып жіберемін деп ойлады, бірақ Ресей әскері жеңіліп жатқанын” айтып, “ресейлік талантты жастар мыңдап елден қашты, қайтадан Ресейге оралғысы жоқ. Ресейдің экономикасы оқшауланып, қиындыққа тап болды” деді. Сөзінің соңында Байден “АҚШ Украинаны қанша қажет болса да қолдай береді” деп аяқтады.

Ал Зеленский “демократиялық әлем бұл соғыста жеңіске жетуі керек” деп мәлімдеді.

“Бұл – АҚШ-Украина қарым-қатынасындағы өте маңызды кездесу. Бүгінгі келіссөзіміз өте нәтижелі болды” деді Украина президенті.

АҚШ президенті Байден (ортада), Украина президенті Зеленский (оң жақта) және Украинаның бірінші ханымы Елена Зеленская (сол жақта) Киевте. 20 ақпан, 2023 жыл.

Зеленский “бұл кездесудің нәтижесі жақын арада майданда өз нәтижесін көрсете бастайды” дей келе, Байденге “Украина халқы сізге риза” деп сөзін түйіндеді.

Байден Киевке сапары кезінде Украинаны Ресейдің әуе шабуылдарынан қорғайтын артиллериялық қару, танкіге қарсы және ракетадан қорғайтын жүйе беретінін, Ресей элитасы мен компанияларына жаңа санкция салатын мәлімдеді.

Украина сыртқы істер министрі Дмитрий Кулеба Facebook желісінде “Байденнің сапары – Украина халқы мен президент Зеленский үшін жеңіс” деп жазды. Кулеба Ресейді меңзеп, “бұл – батпаққа “сенен ешкім қорықпайды” деген сигнал” дейді.

20-22 ақпан аралығында Байденнің Польшаға сапары жоспарланған. 21 ақпанда ол Польша президенті Анджей Дудамен кездеспек.

Зеленский былтыр Вашингтонға арнайы сапар жасап, 21 желтоқсанда Байденмен кездескен. Бұл кездесуде де Байден АҚШ Украинаны қолдай береді деп мәлімдеген.

АҚШ президенттері Украинаға 2008 жылдан бері бірінші рет барып отыр. Киев 2008 жылы президент Джордж Бушты қарсы алды. Ал Байден Барак Обама әкімшілігі кезінде вице-президент ретінде Украинаға бірнеше рет барған. Ресей басқыншылығы басталғалы Украинаға барған АҚШ-тың ең үлкен жоғары лауазымды қызметкері мемлекеттік хатшы Энтони Блинкен еді.

АҚШ Иранның Харк аралын басып ала ма?

kerey.kz

Киан ШАРИФИ Иран ислам республикасына тиесілі Харк аралы. Америка мен Израильдің Иранға әуе шабуылдары жалғасып жатқан тұста АҚШ-тағы саяси ортада ислам республикасына тиесілі Харк аралын басып алу идеясы талқылана бастады. Сарапшылардың айтуынша, Вашингтон Ирандағы мұнай экспортының негізгі ошағы саналатын Харк аралын нысанаға алуы әбден мүмкін. Бұл санкциялар құрсауындағы Иран экономикасын құлатпай ұстап тұрған басты табыс көзін жауып тастауы ықтимал. Алайда Иран мұнай экспортының 90 пайызын қамтамасыз ететін Парсы шығанағындағы шағын аралды басып алса, бұл АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысын тіпті ушықтырып жіберуі мүмкін. Мұның өзі де Иран экономикасын толық құрдымға жібере алмайды дейді сарапшылар. 7 наурызда Axios басылымы АҚШ әкімшілігі Харк аралын басып алу мүмкіндігін талқылағанын хабарлады . Иран бұл аралға
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді
«Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

kerey.kz

Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы