“Путин оңбай қателесті”. Байденнің Киевке сапары жайлы не белгілі?

“Putin oñbay qatelesti”. Baydenniñ Kievke saparı jaylı ne belgili?

| Feb 20, 2023

AQŞ prezidenti Djo Bayden (sol jaqta) men Ukraina basşısı Vladimir Zelenskiy (oñ jaqta) Kievtegi Mihaylov şirkeuinde. 20 aqpan, 2023 jıl.

AQŞ prezidenti Djo Bayden Ukrainadağı soğıstıñ bir jıldığı qarsañında Kievke bardı. Onıñ Ukrainağa saparı bwğan deyin habarlanbağan. Baydenniñ Kievke saparınıñ anıq-qanığı.

BAYDENNİÑ HABARLANBAĞAN SAPARI

20 aqpanda tüs aua Bayden men Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiydiñ Kievtegi Mihaylov şirkeuinde jürgen suretteri taray bastadı. Ukrainalıq basılımdar AQŞ prezidenti şirkeuge soğısta qaza bolğan ukrainderdiñ ruhına tağzım etuge barğanın jazdı.

Keyin Zelenskiy Telegram-dağı arnasında “Djo Bayden, Kievke qoş keldiñiz! Sizdiñ saparıñız – Ukraina halqına öte ülken qoldau” dep alğıs bildirdi.

Keyin Baydenniñ özi de Kievke Ukraina prezidentimen kezdesuge kelgenin rastadı.

Bayden (sol jaqta) men Zelenskiy (oñ jaqta) Kievte. 20 aqpan, 2023 jıl.

“Bükil älem Reseydiñ Ukrainağa qandı basqınşılığınıñ bir jıldığına dayındalıp jatqan twsta prezident Zelenskiymen kezdesu üşin Kievke keldim. Osı saparım arqılı demokratiyanı, Ukrainanıñ aumaqtıq twtastığı men täuelsizdigin tolıq qoldaytınımızdı körsetkim keledi” dedi Bayden mälimdemesinde.

“Bir jılday bwrın Putin basqınşılığın bastağanda Ukraina älsiz äri Batıs ekige jarılğan dep oyladı. Ol bizden basım tüsem dep oyladı, biraq ol oñbay qatelesti” dedi AQŞ basşısı.

“AQŞ UKRAINANI QOLDAY BEREDİ”

New York Times Baydenniñ Ukrainağa saparı qauipsizdik üşin öte qwpiya saqtalğanı, ol Kievke Pol'şa arqılı poyızben ötkenin jazdı.

“Negizi Aq üy jeksenbide keşke taratqan küntizbesinde Bayden düysenbide Vaşingtonda boladı, Varşavağa düysenbi keşke wşadı dep körsetken, biraq ol jolda bolğan” dep mälimdedi basılım.

20 aqpanda Putin men Zelenskiy kezdesuden keyin baspasöz mäslihatında “Putin Ukrainanı kartadan joyıp jiberemin dep oyladı, biraq Resey äskeri jeñilip jatqanın” aytıp, “reseylik talanttı jastar mıñdap elden qaştı, qaytadan Reseyge oralğısı joq. Reseydiñ ekonomikası oqşaulanıp, qiındıqqa tap boldı” dedi. Söziniñ soñında Bayden “AQŞ Ukrainanı qanşa qajet bolsa da qolday beredi” dep ayaqtadı.

Al Zelenskiy “demokratiyalıq älem bwl soğısta jeñiske jetui kerek” dep mälimdedi.

“Bwl – AQŞ-Ukraina qarım-qatınasındağı öte mañızdı kezdesu. Bügingi kelissözimiz öte nätijeli boldı” dedi Ukraina prezidenti.

AQŞ prezidenti Bayden (ortada), Ukraina prezidenti Zelenskiy (oñ jaqta) jäne Ukrainanıñ birinşi hanımı Elena Zelenskaya (sol jaqta) Kievte. 20 aqpan, 2023 jıl.

Zelenskiy “bwl kezdesudiñ nätijesi jaqın arada maydanda öz nätijesin körsete bastaydı” dey kele, Baydenge “Ukraina halqı sizge riza” dep sözin tüyindedi.

Bayden Kievke saparı kezinde Ukrainanı Reseydiñ äue şabuıldarınan qorğaytın artilleriyalıq qaru, tankige qarsı jäne raketadan qorğaytın jüye beretinin, Resey elitası men kompaniyalarına jaña sankciya salatın mälimdedi.

Ukraina sırtqı ister ministri Dmitriy Kuleba Facebook jelisinde “Baydenniñ saparı – Ukraina halqı men prezident Zelenskiy üşin jeñis” dep jazdı. Kuleba Reseydi meñzep, “bwl – batpaqqa “senen eşkim qorıqpaydı” degen signal” deydi.

20-22 aqpan aralığında Baydenniñ Pol'şağa saparı josparlanğan. 21 aqpanda ol Pol'şa prezidenti Andjey Dudamen kezdespek.

Zelenskiy bıltır Vaşingtonğa arnayı sapar jasap, 21 jeltoqsanda Baydenmen kezdesken. Bwl kezdesude de Bayden AQŞ Ukrainanı qolday beredi dep mälimdegen.

AQŞ prezidentteri Ukrainağa 2008 jıldan beri birinşi ret barıp otır. Kiev 2008 jılı prezident Djordj Buştı qarsı aldı. Al Bayden Barak Obama äkimşiligi kezinde vice-prezident retinde Ukrainağa birneşe ret barğan. Resey basqınşılığı bastalğalı Ukrainağa barğan AQŞ-tıñ eñ ülken joğarı lauazımdı qızmetkeri memlekettik hatşı Entoni Blinken edi.

AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

kerey.kz

Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,
Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
«Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

kerey.kz

Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı