| 
  • Езутартар

    «Джуан колбасаны джонып джеп джатырсыңдар ма?»

    Қалтай Мұхамеджанов ағамыз жұмысқа келгенде: – Қалай, джігіттер, джағдайларың джақсы ма? – дейтін сол кезде «ж»-ға «д»-ны қосып айтатындарды кекетіп. Бір күні «Араның» жауапты хатшысы, марқұм Сайлаубек Жұмабековтің бөлмесінде жұмыстың соңында кішігірім «жетім қыздың» тойын жасап жатқанбыз. – Есікті жаптыңыз ба? – деген сұрағыма «қорықпа, қатырдым» дегендей Сәкең екі көзін бірдей жұмып, басын шұлғып, бас бармағын қайқайта шошайтты. Апыл-ғұпыл боп жатқанымызда кенет есік сарт етіп ашылды да, ар жағынан Қал-ағаң көрінді. Не істерімізді білмей қатты сасқалақтадық. Ауыздағыны жұта алмай, қақалып-шашалып тұрған пұшайман түрімізді көріп, Қал-ағаң сыр алдырмай әдеттегідей қалжыңға басты. – Қалай, джігіттер, джуан колбасаны джонып джеп джатырсыңдар ма? – деді түк болмағандай газет-дастарханымыздағы шала туралған, шынында, жуандау шұжыққа көзін

    82
  • Көз қарас

    ӘДЕБИЕТ ТУРАЛЫ СОҢҒЫ ПІКІРТАЛАСҚА ҚОСАРЫМ

    Ақын-жазушыны “адам жанының инженері” деп атап, шығармашылық демалысқа жіберіп, пәтер бөліп, қаламақы төлеп, жеке шығармашылығын бюджет қаржыландыратын мамандық қылып, коммунистік мораль мен идеология насихатшыларына айналдырған совет режимі енді қайтып келмейді, “балдар”. Ақын-жазушылық мамандық та емес, күнкөріс кәсібі де емес, идеология құралы да емес, билік өкілдері бір-жерден екінші жерге оп-оңай көшіріп ала қоятын, я қуып жібере салатын ләппай қызметкер де емес. Бұл – сөз шеберінің таланты ұшталған сайын, қабілеті күшейген сайын, білімі тереңдеген сайын негізгі мамандығы мен негізгі кәсібін ығыстырып шығарып, табиғи түрде һәм шабыттың, һәм күнкөрістің сарқылмас көзіне айналатын, ең бастысы әлгі шеберге тәуелсіздік сыйлайтын еркін шығармашылық. Саяси-экономикалық, әлеуметтік-мәдени ерекшеліктері бөлектеу болса да, “жақсымен салыстырып, жақсыға ұмтылу” принципімен Батыстағы өз

    47
  • Руханият

    АБАЙДЫҢ ТУҒАН КҮНІНЕ ОРАЙ БІР СӨЗ

    Отаршы “ақ патшаның” шенді шекпені үшін (кейде тіпті үлкен күміс табақ пен артық қадақ күріш үшін) төрелері ұсақталып, батырлары бір-бірін шауып, соңғы хандарын ұстап беріп, “зар-заман” жыраулары ескі ізді шиырлап, аз-маз зиялысы я шоқынып, я білім іздеп шетке кетіп, Батыстағы ағартушылық пен индустриализациядан мақұрым қоғамы көшпеліден аграрлық құрылымға өтіп үлгермей жатқан аласапыран бір заманда қазақ арасында Абай туады. Өз заманындағы ғылым мен технологияның, поэзия мен музыканың барлық озық өлшемдерін қой құрттап, жылқы жусатқан ауылдың ішінде отырып, ақылға сыймайтын қандай да бір тылсым жолмен бойына сіңіреді. Өз ортасынан кем дегенде жарты ғасыр озық өлең қалыптарын құяды, қазақы бояуы бар әдемі романстар жазады, Батыс пен Ресейдің әлеуметтік-саяси ой алыптарын қазақша сөйлетіп, үздік

    35
  • Әдеби әлем

    Саз сыңғырлы ғазалдар

    Жұмат ӘНЕСҰЛЫ Саз сыңғырлы ғазалдар Маңдайымнан сипар ма Түн ортасы, жағада Жалғыз жүрмін далада, От тұтатсам, шоқпенен, Жүрегім жылу таба ма Айнала қап қара тұңғиық, Бұлбұл құс ән сала ма, Сыбызғыма жан салсам, ішімдегі шер шыға ма Айда батып барады, От та сөніп барады, Аспаннан түсіп періште, маңдайымнан сипар ма!     Бір күй Ақ гүлім солып қалды ма Тапталып қалдың ба, аяқ астында Ақ гүлім, Гүлдердің ішіндегі сүлейі едің маң гүлім. Бой жазбайсың ба,. көтермейсің бе енді, басыңды, жадыратпайсың ба, жанымды, қайран да менің жаз гүлім! Көркі де едің, сәні де едің көк бақтың. Сұлуы едің, аппағы едің гүлдердің. Отырғызамын сол баққа, сендей нәзік бір гүлді, Бәрібір болмас, әсеріндей

    25
  • Көз қарас

    Азаттық жыры (Өмірхан АЛТЫНҒА)

      Күлкісін баланың, Әлдиін ананың, Кісінеуін жылқының, Боздаған  түйенің, О, ғажап киелі үн, Мен соны сүйемін. Киелі дауыстар, Жер  жарып тарады. Жұпыны тірліктен, Қорғанып  барады. Рухын жоймауға, Ертеңін ойлауда, Ұлы көш үдере көшуде, Сатылу ақшаға, алтынға. Жоқ мінез, қазақтың салтында.   Мезі боп, ыс түтек ғасырдан, Қанжардай атылған, Көктегі күнді жайлатып, Найзағай ойнатып, Арыстандай аһ ұрған. Намысын бермеуге, Жел сөзге ермеуге. Дінсіздің қолынан, Қиянат көрмеуге. Дінінен айрылып, Имансыз өлмеуге. Ізінен шаң борап, Өлгенін тоңға орап. Айқасқа мінген ұл, Айшылық жол қарап. Туы бар көтерген, Қолында  ардан ақ. Аталар шешімін, Ботасы жөн санап. Ұлы көш барады, Бір-бірін қаумалап.     Ұлы  құл, Қызы күң Болуды қаламас. Бұл тірлік тағдырмен, Бетпе-бет жағалас.

    78
  • Әдеби әлем

    МҰХТАР МАҒАУИН. “МЕНІҢ ТҮРЛІ ТҮСТЕРІМ” (ӘҢГІМЕ)

    МЕНIҢ ТҮРЛI ТҮСТЕРIМ Кейiнгi кезде бей-берекет, сұрықсыз түстер көрем. Сұрықсыз ғана емес, мән-мағнасыз, күлгін, күңгірт. Әлдебір бекетке, мекенге жете алмай жатам. Пойыздан, белгілі-белгісіз тағы бір көліктерден кешігем. Жылғалы сайдың, көшенің, жолдың көз көріп тұрған арғы бетіне өтуге қаншама бөгесін табылады. Көбіне-көп әлдебір жалаңаш қабырғаға жапсарлас, қиғаш, тар баспалдақпен жүре алмай, кейде ортан белінен үзілген тұсына тіреліп, абдыраймын. Немесе, барар жолымда біріне-бірі жалғас, көріксіз, иесіз бөлме, далан, дәліздерді адақтай келе, денем сыймас тар қуыспен өту керек болады. Дағдарып, тоқырап тұрам. Ақыры, қиналып барып оянғанда, осының бәрі түс екенін біліп, қуанбасам да жеңілейіп қалам. Содан соң ойлаймын. Бұл не пәле. Әрине, жайсыз ұйқы, сыр бере бастаған денсаулық. Тек сол ғана емес. Жете

    100
  • Көз қарас

    Торғайдан ұшқан көк торғай

    Аян -Сейітхан Нысаналин, ақын, жазушы Торғайдан ұшқан көк торғай (Журналист- жазушы, ақын Жұмат Әнесұлы туралы эссе) Қазақтың Ұлы даласының қай пұшпағы болса да қасиетті, қымбат маған. Бірақ, тұнып тұрған тарихы тарау тарау Торғай топырағын  қаршадайымнан  бір басуға құмартып,  көптен ойда жүр еді. Ақыры, реті келіп, «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») іссапарға жұмсады. Арқалық әуежайынан түсіп, Амангелді мен Жангелді аудандарын  армансыз аралап, сапар оңтүстікке қарай ойысты. Ойдым ойдым орман тоғай , қыр белеске ұласқан құмдауыт жазық басталып,төңірегі балхаш жасыл төбешіктерге толы ботакөз бұлақ бастаулар тынысты ашып, кеңейтіп жібергендей. Керімсал самал іштен тына күрсініп, жанға ерек рахат сыйлады.  Көз ұшындағы  көкжиекте бұлың бұлың бұлдыраған  жатаған жоталарға  қарадым. Қызыл шағыл шаңғыт жолдардан бұлтылдап

    74
  • Қазақ дәстүрі

          ҚҰРҚЫЛТАЙДЫҢ    ҚҰЯСЫ

      Түн түс көріп жатырмын, оятпаңдаршы!!! «Бүркіттің құясы түсетінін естіген едік, құрқылтай да болсын ба»,-деп отырғандар  қыран-топан ду күлді. Бірақ зілді емес.   Жас айырмашылығын ескерсек айқара қарыс алтылық бар, талқылық жоқ. Өтпелі дүниенің жолайырығына жеткен де біреуі тауға тартты, екіншісі сол қалпында  түсінен жаңылмаған кейпінде дауға тартты…жо, жо, жоқ. Зәудеғалам  алда-жалда ойпыл-тойпыл болса, кімнің қай жаққа танауы желбірейтінін уақыт анықтар. Оны өмір картинасы өзі сызып меңзеуге әлек. Түлен түрткен де ағадан қайыр болған ба? Болса көрелік.   Жөпелдеме де жасалған  тосын шешім тізеден қағып, ақ бас таудан шаң шығарса, жүрек қайда барып күнелтсін. Бәрібір кеудеден қашып кете алмай тулайды. Тулап-тулап тұралап қалады. Іле сала құзғындар шулайды. Бірақ сырттағы ызғырықтың

    66
  • Тарих

    ҮШ КЕЗДЕСУ

    37- жыл құрбандарының аруағына арналған әңгіме   Жұмат ӘНЕСҰЛЫ ҮШ  КЕЗДЕСУ ӘҢГІМЕ 1 Өткен ғасырдың бас кезі, тамыз айы болатын. Күн ала бұлтты,  жанға жайлы қоңыржай самал есіп тұрған , түс әлеті еді. Тосын құмының солтүстік шетімен жалғасатын қыраттың етегін жайлап, аздаған малын күйттеген Түгелсін руынан   үш төрт  ауыл бар. Осы жердегі үлкен қазан шұңқырда көктем кезінде біраз қар суы жиналады. Бұл ауылдың адамы да, малы да жаздай осы суды қорек етеді. Түс кезі болғасын, бірер мал осы көлшіктің маңында жайылып жүр. Айнала тыныштық, биелер мен құлындар  тұрған желі  басындағы бірер адам болмаса, көзге басқа ешнәрсе шалынбайды. Бір кезде шеттегі қараша үйден ықшамдау киінген жас жігіт шығып, шеткеріректе байлаулы тұрған

    99
  • Әдеби әлем

    Рух жыры

    Мен – сол, баяғы Менмін! Үзілмей қалған деммін… Ұлы далада қасқырдай ұлып, Заманға есесі кеткен елмін! Қазақ Менің ата-бабаларым арбаның дөңгелегін ойлап тапқан күннен бастап, тіршілік тізгініне жан бітіп, мына дүние дөңгеленіп жүре берді. Содан бастап өр рухым – мәңгі өлмеске бекіп, орнынан түрегелді. …Тыныштық пен үнсіздік тылсым әуенге тұншығып, бесіктей тербеліп тұрды. Тылсым әуеннен сиқырлы үн шығарып, уілдеген үннен саз құраған ұлы дала ұлағаты – сол, менің өр рухыма дем беріп тұрды. Ата тілім – Сақа тілім еді!.. Тәңірмен де тең сөйлесетін. Ана тілім – мейір тұнған тұма тілім еді, даламның тасын да тебірентіп, тербететін! …Күннің қатты ыстығы, айдың жұмсақ жылуы бауырынан түлеген аспаптардың атасы – Қобызды ойлап тапқан

    59
load more

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: