| 
  • Ädebi älem

    AYTILATIN SÖZ EDİ…

                                     Bizdiñ jaqta qıs wzaq Sol qısta nebir ğajap bar Soğım-şüygin, üy-jılı, Veselyatsya qazaqtar    Şen tartılğan şanası Tabandaulı piması Gulyay, bizdiñ mekende, Orıstıñ lyutaya ziması!   Novıy God bolsın sözbası- Nwr qwyatın jüzderge Ded Moroz Sneguroçkamen Tuıs bop ketken bizderge    Qazaqtı qazaq qwttıqtap Rojdestvomen quanıp, Kreşeniede, «bismillä!», Kürşimge süñgip şığalıq, Odan keyin böşkelep, Tün auğanda su alıp Özimiz işip, maldı da, Ägürötti de suarıp Şipa tapsaq em-domnan Jel-qwzdı boydan şığarıp   Osılay prazdnikterdi Qapısız toylap alayıq, Sodan keyin jwmılıp Şığarıp qıstı salayıq:                                    Sar samaurın qaynatıp, Aq şäynekke şäy demdep Qız-kelinşek jüytkip jür Sıy kisige şäy bermek                                    Qarala şäli jamılıp, Jerdi teuip şıñğırıp Çastuşka aytqış äyelge Ketti me,

    65
  • Twlğalar

    Nwr ağa

    Şahidolla Samwratwlı Bökeev Basqalar pälen desin, tügen desin, Tanttiñ bwl qazaqtı älemge şin. Körealmağan dwşpandar däl siz qwsap – Özdırın külli elge däleldesin. At kötermes Atı da, atağın da, Keşegi qwrama ıştat saparında. Bwl qazaqtı päş etti Nwrlı ağam, Twrğandığın qay eldiñ qatarında. Bağı qanday üstem et bwl halıqtıñ, Baytaq elim twrğanday Nwrlanıp tıñ. Qaysarlıqpen özine qağıp tartti, Silkip tartqan qoldarın Tramttıñ. Kimge bolsa bastırmay eş keudesin, Kim bolsada qaymığıp, seskenbesın. Tramp ta şamalap bayqap bilidi-au, Nwrağamnıñ op-oñay des bermesin. Küle berdi ırjıñdap sesi qaşıp, Sesi qaşıp Nwrağamnıñ desi basıp. Aq üyge bastap kirdi aq patşamdı, Iltipatpen qwrmettep, esik aşıp. Qadırın bileyikşi bwl künderdiñ, Bas swğar jeri emes bwl kimderdiñ.

    53
  • Ädebi älem

    “Jiren şaştı äyel” turalı bir söz

    Osı uikend (senbi-jeksenbi) is arasında Qarabwlaqtan äjem berip jibergen sıqpa qwrttı sorıp otırıp häm Astanadan bir dosım äkep bergen şokolad jaqqan kesek jentpen şay soraptap otırıp, Orhan Pamuktıñ “Jiren şaştı äyel” romanın oqıp şıqtım. Dälirek aytqanda Ekin Oklaptıñ ağılşınğa qotarğan tärjimesin. Köz sürinetin kedir-bwdırı joq, tez oqılatın şağın şığarma. Berisi Türkiya, arısı adamzat balasına belgili äkeler men balalar arasındağı kürdeli qarım-qatınastı sipattaytın äleumettik roman. Üş bölimnen twradı. Birinşi bölim – solşıl sayasi közqarastı, oppoziciyaşıl belsendi äkesi tastap ketip, jalğız şeşesi er jetkizgen bozbalanıñ 1980 jıldardıñ ortasında kolledj aqısın tabu üşin qwdıq qazuşı şeberdiñ kömekşisi bolıp Stambuldıñ şetindegi şağın stanciyanıñ mañında bir ay eñbek etui. Äkesiniñ mahabbatına qanbay ösken balañ tabiğattıñ

    126
  • Ädebi älem

    Adamnıñ qwnı (Policeydiñ hikayası)

    Ayaldama  (äñgime) Dala üskirik ayaz. Bet qaridı. Apta boyı japalaqtap jauğan qar ekpini basılğanımen, aua-rayı kürt bwzılıp, soñı alay-düley boranğa wlasqan. Teriskeyden soqqan jeldiñ türi jaman. Joldıñ ana bwrışına kürtik qardı üyip-tögip saladı da, kisi ombılatadı. Keybir jeri qu taqır; mwndayda tabanınıñ astı tayğanaqtap, ökpektep soqqan ızğarlı jel äri-beri teñseltip, qwlata jazdaydı. Şığıstıñ tabiğatı qatal. Tarbağatay tauınıñ äseri me eken, Ürjar öñirinde qar qalıñ jauadı. Key jerlerde tipti küresinge laqtırılğan qardıñ köptigi sonşa, tönneldiñ işimen kele jatqandaysıñ. Ärine, bwl üy mañındağı jağday. Al joldıñ boyın zımıstan ürlegendey kürtik qar qatpar-qatpar etip jauıp tastaytının qaytersiz. Mwndayda kölik qatınası qiındaydı. Auıldan audan ortalığına jetip, azıq-tülik aludıñ özi mwñ boladı. Tau etegindegi auıldar

    138
  • Tarih

    Kültegin jırı

    Kültegin Qwtlıq (Elteris) qağannıñ ekinşi wlı, Bilge qağannıñ (Mogilyan) tuğan inisi. Şeşesi Elbilge qatwn. Jeti jasında äkesi Qwtlıq (680-692 jj. bilik qwrğan) qaytıs boladı. Qağan tağına onıñ inisi Qapağan (692-716 jj.) otıradı. Kültegin men Bilge, Qapağannıñ inisi Bögüni (716j.) taqtan taydırıp, qağandıq bilikti Bilge qolına (716-734jj.) aladı. Tarihi derekterge qarağanda, Külteginniñ on jasında er atanıp, alğaş közge tüsken soğısı – 694 jılğı Jau jıu jäne Din jıu aymaqtarında bolğan soğıs. Qapağan osı soğısta 90 mıñ twtqındı qolğa tüsirgen. Mine, osıdan bılay Külteginniñ erlik jolı bastaladı. Tarihi derekter sol kezdegi el täuelsizdigin saqtap qalu jolında bolğan qırğın soğıstardıñ birde-bireuiniñ Külteginsiz ötpegenin añğartadı. Batır 47 jasqa jetip, qaza tapqanda, törtkül dünieden tügel

    180
  • Ruhaniyat

    Qazaq ädebietiniñ Täñirlik älemge esik aşatın transcendenti

    Qazaq ädebietiniñ Täñirlik älemge esik aşatın transcendentti mazmwnı Qoja Ahmet YAssauidiñ hikmetinen bastalatın edi. Qwdaybergen Jwbanov bw turasında büy dep jazadı. «bizdiñ «Ədebiet salasındağı jazuımızdıñ bası «Diuani hikmetten» bastaladı. Orta Aziyadağı türki tilinde söyleytin halıqtardıñ alğaşqı jazba ədebietiniñ biri! Bwl fakti qazaq aqındarınıñ Ahmetke eliktegenin körsetedi ». Säken Seyfullin bılay dep bağa beredi. «Qazaq arasında jazba ädebietin taratqan – Türkistannan şıqqan qojalar. Ol kezde qazaq arasına köp taralğanı – Qoja Ahmet YAssauidiñ kitabı. Bizdiñ qazaq aqındarı soğan eliktedi». Bol'şevikter YAssauidiñ atın öşiru üşin aqın-jazuşılarğa tapsırma berdi. Mäselen, CK 1937 jılı Asqar Toqmağambetovti «Haziret Swltan» p'esasın jazuğa mäjbürledi. Bwl spektakl' QazSSR kezinde sahnada qoyılıp keldi. P'esada YAssauidi teristep, onıñ jolın «halıqtı

    75
  • Ruhaniyat

    QAZAQ KÖRKEMSÖZİ MEN KÖSEMSÖZİNİÑ WLT RUHIN JAÑĞIRTUDAĞI ATQARĞAN RÖLİ

    Jwmat ÄNESWLI   Qazaq körkemsözi auız ädebietinde erte zamannan qalıptasqan ädebiet salası. Wlttıñ  ruhın ğasırlar boyı asqaqtatıp, namısın janıp kele jatqan Qazaqtıñ «Batırlar jırı» körkem sözdiñ eñ biik därejedegi ülgisi, älemdik deñgeyde maqtanış etuge bolatın, körkem elostıq şığarma.  HVIII-  HIX- ğasırlardağı  qazaq  jıraularınıñ qay qaysısınıñ da osı künge deyin auızdan auızğa köşip, HH- ğasırğa deyin añız bolıp jetip, jazba ädebiet mwrasına aynalıp, bügingi wrpaqtıñ ruhani qazınasına aynaluı SOL ZAMANDARDAĞI KÖRKEMSÖZDİÑ MÄÑGİLİK ÖŞPES  RUHANI KÜŞİNİÑ  moldığında edi. Auız ädebietindegi sol kezdegi dastandar, jırlar, termeler keñ qazaq  dalasındağı är şañıraqtıñ dem beruşi ruhani azığı edi. Sözimizdi tiriltu üşin ğasırlardan  ğasırlarğa auızdan auızğa köşip, añız bolıp ketken Bwhar jıraudıñ «Abılayğa aytqanı» attı wzaqtau

    68
  • Twlğalar

    Ğalım Jaylıbay:Sarsümbe, Qaraköpir

    Osı köpirdiñ oñ bosağasına jauızdar Zuqa batırdıñ basın birneşe kün ilip qoyğan desedi   Bozdaydı botası ölgen ğasır – ingen, Sen meniñ alşı tüsken asığım ba eñ! Swltanım wltan bolğan sonau jılı Zuqanıñ bwl köpirge basın ilgen. Bas mwnda… qayda qalğan jansız dene?! aynalsa opat dey ber nar süldege. Qartaydım qara köpir sağan jetip Altaydıñ alqasınday Sarsümbede. Sarısümbe, Sen ne deysiñ, Qıran özen? Saualğa jauap tappay jıladı özen. Jasında jazmışımnıñ tamşısı bar – basıñda twrsa qanday mına kezeñ. Sarğayğan sağım künge sanam ökil, Qayısıp qayğı oylamas qala nöpir. Ğalamnıñ ğazauatın senen kördim Babamnıñ bası ilingen, Qaraköpir! Jartası, jağalauı jasıl orman, Är tası ör Altaydıñ asıl arman. Aqınnıñ osı ölkede şerli

    76
  • Twlğalar

    Keñesbaevtıñ  keñistigi

      Bağına talaspağan kim, Iti de ürgen qalanıñ. Soqtıqpay ketti, oğan kim, Tikenek tilgen tabanın. Esilge barsa egilip, Ertis bop, aqqan janarı. Kerbwğıday kerilip, Altayğa añsarı auadı. Avtor.   İlkide bir äñgime estip, zäudeğalam şwqşiıp otıra qalğanım sol edi. Jetim qoñırau ( jalğanbağan telefon signalı) ıñq ete qaldı da, ğayıp boldı. Ne tizimge de tüspey qalğan. Söytsem Aqjoltay inim arman saparın Astanadan bastamaqşı bolıp, otarba da ketip bara jatır eken. Sol kezde esime bärimiz tanitın Talğat ağa Keñesbaev tüspesi bar ma. İnime ekemiz äñgime auanın solay bwra jöneldik. Onıñ qwlağı mende, al bastayın.   Astananıñ qaqağan ayazına eki beti säl-päl dombığıp ketken, törtbaq twlğalı alpamsaday qara kisini jolıqtırğan bolsañız. Ol,

    67
  • Ädebi älem

    SANANI ŞAYUDIÑ 10 TÄSİLİ

    Noam Homski — zamanımızdıñ dañqtı filosofı, sayasi publicist, lingvist. 88 jasqa kelgen ğalım äygili joğarı oqu orındarında däris oqığan, sayasatqa aralasqan, köptegen ideyalar men kitaptardıñ avtorı. Homskidiñ eñbekterin jurnalister, sayasatkerler, piarşılar mindetti türde oquı tiis. Sananı şayudıñ 10 täsili  — Noam Homskidiñ tizip berip ketkeni.  Taqırıpqa qızığıp, arı qaray izdenemin degenderge internetten ğalımnıñ «Propaganda modeli» teoriyası jöninde oquğa keñes beremin. EKİNŞİ KEZEKTEGİ MÄSELEGE NAZARIN AUDARU Qoğam üşin mañızı keyingi kezekte twrğan mäselege, tipti dım mañızı joq bolmaşı närsege  «basın auırtıp», negizgi sayasi jäne ekonomikalıq problemalardan nazarın audaru. Qazaqstanda bwl ädis ünemi qoldanıladı. Mısalı, Qazaqstannıñ atauın özgertu turalı bastama köterilgen kezde ädette deval'vaciya ötip jatadı. Mwsılmandar odağınıñ mälimdemeleri kezinde auıs-tüyister bastaladı.

    101
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: