| 
  • Tarih

    « Şaqantay» şejiresi( besinşi basılım , qosımşa jazbalar men tolıqtırular)

           Taytöleu Isqaqwlı Töltay                                   2003 – 2009 jıldarı  « Şaqantay»  şejire  kitabı  tört ret  800  danamen   basılıp  şıqtı . Soñğı  törtinşi  basılımın  kerey.kz  saytınan  tolıq  oqi  alasızdar .  Osı  basılımda  Şaqaña  qatıstı soñğı  kezde  kelip  tüsken aqparattar men  M. Mağauin, Ö. Ahmetov , S. Isqaqov , N. Sämenbetov – terdiñ keyingi jariyalanğan  derekteri qoldalındı . Besinşi basılım da sol atalğan saytqa  qoyıladı .   Meken-jayımız:  Almatı, 050010, Puşkin k. 83 üy, «RIEO» JŞS , Tel.,Faks:  8(7272) 912049 . Wyalı  tel. 87017177657 . e-mail: toltai 42 @mail.ru . MAZMWNI :    Şaqantaydıñ  

    63
  • Ädebi älem

    SAHARANIÑ ARUI (Qısqa äñgime)

    BAYIT QABANWLI: Birde Wlanbatır qalasında halıq önerpazdarınıñ birikken öner festipalı ötetin bolıp soğan qatısuğa dombıramdı köterip men de bardım. Monğoliya eliniñ tükpir-tükpirinen kelgen ne türli ğajayıp sal-seri, öner ieleri bir qonaq üyine ornalasıp on kün boyı kün-tün demey wlanasır dumanğa bastıq. Kündiz ülken mädeniet sarayına barıp öner körsetip, keşke qonaq üyine kelip toy jasaymız. Sol qızıqtı künderdiñ birinde meniñ jiırma beske tolğan tuğan künim şaq kelgen soñ dastarhan jaydım da körşi önerpazdardı toyğa şaqırdım. Onsız da bastarı auırıp wrınarğa qara tappay otırğan öñkey sayıpqıran asau darın ieleri mağan arnağan sıylıqtarımen qosa öz öz aspaptarın da kötere keldi. Söytip kiimin şeşken jalañaş adamnıñ sudan tayınbaytını sekildi köp keşiktirmey köñildi toydı bastap

    43
  • Tarih

    ALJASQAN ĞASIR (Äñgime)

    “Aşarşılıqtı sayasilandırmau kerek” deu “dımıñdı şığarma” dep wlttı twnşıqtıru. Bwl tarih pen wltqa jasalatın qiyanat! “Ğasırğa sert! Adamzat balası ziyanda…” «Asır» süresi …közi jwmılmay, «bwnıñ ne?» degen tañdanıstı swraq anıq oqılatınday adırayıp, tas qoranıñ töbesine qarağan küyi qalıptı. Mwrınnan ketken qan eki wrttı sağalay barıp, kepken özenniñ arnasınday bılqıldap, toñğa aynala bastaptı. Sıpataydıñ da eki wrtınan bastap omırauına deyin – iñirdegi batıs kökjiektey qıp-qızıl. Entigin endi basıp, auzına kelgen dämniñ qoşqıl tatitının, onıñ qannıñ dämi ekenin tüysingen. Tüysingen sätte loqsıp qwsa bastadı. Bwnısı jetpis bes jasqa kelip, Täşkenttegi ağaş qorasına kirip, qayıs arqanğa asılıp barıp tınşu tapqanşa jalğasatın loqsu ekenin, ärine, ol kezde bilgen joq. Bir närseni türtip, tanıp alarğa

    49
  • Ädebi älem

    Danning-Kryuger «küyigi»

    …Japon halqınıñ «Jalğız auız jılı söz qıstıñ üş ayın da jılı etedi» degen maqalı bar. Bizdiñ oyımızşa düniedegi eñ suıq närse ol – ayaz da, aqtütek boran da emes, düniedegi eñ suıq närse adamnıñ nieti men közqarası. Bwl jerde talanttarğa tiesili «jalğız auız jılı» söz jayında eşteñe demey-aq qoyalıq (Jalpı bizderdiñ bireudi mwñaytu men pwşayman etu eñ negizgi läzzat alatın indeksimizge aynalğanı qaşan). Ömirde merez ben meyirimsiz degen sözderdiñ bar ekendigi ras bolsa, onda onıñ şın beynesi (portreti de) boluı kerek qoy. Älde bwl qatıbas pendeniñ kisi keypinde köringen öz beynesi me eken?! …Tım täubäşil halıqpız ğoy. Talantı jandardı joğaltıp alıp «bwl endi tağdır ğoy» deymiz birtürli küñirenip söylep. Osı

    32
  • Ädebi älem

    Wrlanğan tabıt.

    1978 jılı 2 naurızda Şveycariyanıñ Kors'e-syur-Veve auılındağı zirattan ataqtı komediya akteri Çarli Çaplinniñ denesi jatqan tabıttı belgisiz bireuler wrlap ketkeni anıqtaladı. O zaman da, bw zaman, tabıt wrlau degen ne masqara! Estigen jwrtta es qalmağan! Çaplin 1977 jılı 25 jeltoqsanda 88 jasında qaytıs boldı. Birneşe aydan keyin onıñ denesi Şveycariya ziratınan wrlanğanı jaylı aqparat tarağanı sol, estigen jwrt jağasın wstap, alañdaumen boldı. Mwnday atışulı oqiğa älemdi dür silkirdiredi. Policeyler ayağınan tik twrıp, kinälilerdi izdeu şaralarına jappay jwmıldırıladı. Ärine, qılmıskerlerdi izin suıtpay qolğa tüsire qoyyuı neğaybıl. Bir küni Çaplinniñ jesiri Unağa belgisiz bireu telefon şalıp, şamamen 600 000 dollar köleminde tölem talap etedi. Policiya bwl isten habardar bolğan soñ, Unanıñ telefonın

    31
  • Ruhaniyat

    Wlı klassiktiñ saparı

    …Sekseninşi jıldarı äygili amerikandıq jurnalist Jon Ridtiñ «Dünieni dürliktirgen on kün» (Ten days that shook the world) (1919) Oktyabr' töñkerisi, bol'şevikter lañı, proletarlar, qızıl jamılğan Petrograd t s s. oqtıñ zıñğırı jwqqan oqtın-oqtın oqiğalar ötken sättiñ şıtırmanın eske jañğırtar soñı wzaq zardappen wlasatın ~ «ädebi şığarmanı» oqıp jürgende qolımızğa osı zaman klassigi Mwhtar Mağauinniñ «Alasapıran» romanı tüsken~di. Bas kötermey on kün oqıp qauaşaqtay basımızdağı proletarlıq qırsau kürşekterdi otalap emdegenimiz esimizde.Kün kösemdi jek köre bastağan twsımız da mümkin osıdan bastau alğan!? Aqiesiniñ öz qoltañbasımen 1989 jılı Ulaanbaatarğa sälemdemege keltirilgen kitap men üşin asa teñdessiz qwndı. Kitaptı poşta arqılı joldağan dosım ~ sol kezdegi jarq etip şıqqan jas jalındı jazuşı qız Gülzat

    51
  • Twlğalar

           Qazaq poeziyasınıñ täñiri…

                          Biıl, 2020 jıldıñ 10 tamızında wlı aqın, ağartuşı, ğwlama, wlttıñ jaña ädebietiniñ negizin qalauşı, qazaq halqınıñ maqtanışı, qazaq ädebietindegi qaytalanbas zor twlğa Abay Qwnanbaywlına 175 jıl toldı. Orıstar üşin – Puşkin, ağılşındar üşin – Şekspir, gruzinder üşin – Rustaveli qanday wlı qwbılıs bolsa, Abay da qazaqtar üşin sonday teñdessiz qwbılıs.                                                    Abay (Ibrahim) Qwnanbaywlı 1845 jılı 10 tamızda Şığıs Qazaqstan oblısındağı Şıñğıs tauınıñ bauırında düniege kelip, 1904 jılı dünieden qaytqan. Abay öziniñ balalıq şağın äjesi men anasınıñ qasında ötkizdi. Bolaşaq aqın el anası atanğan Zere äjesiniñ tausılmaytın añız-ertegilerin estip, sözge şeber Wljan anasınıñ tärbiesin körip östi. Ol auıl moldasınan däris

    121
  • Ädebi älem

    QORQITTIÑ BOLIP QOBIZI (wlı jazuşı,ğwlama ğalım mwhtar mağauin ağamızdıñ 80jasqa toluına arnaymın)

    Qazaqtıñ ülken abızı, Wlılardıñ naq izi. 80ge keldi Mwha ağam , Wltımnıñ nağız oğızı. Jırlağan bes ğasırdı, Qorqıttıñ bolıp qobızı. Ğalımmın degen talaydıñ, Sayda-san,qwmda joq izi. Teñese almas bir sizge, Sondaydıñ toqsan toğızı. 80 ge keldiñ sende ağa, Bärimizde pende ağa. Eki aynalıp bwl jasqa , Kelmeysiz ğoy endi ağa. Tuıp ösken twğırıñ, Qazaqstandağı keñ dala. Sizge qonıs bola almay , Qwrlıq astıñ en dala. Ketesizbe osılay , Bütindelmey jeñ,jağa. Ätteñ bir kem dünie , Aytqanday şeşen Şer ağa. Sizge qastıq qılğandar, Ayaqqa twsau salğandar. Qızğanıştan köre almay , İşteri ot bop janğandar. Jolıña qaqpan qwrğandar, Qadırııñ ötip bir küni, Armandar ,sızdı armandar. Jazğanıñ käusar bwlaqtay, Oqığan adam alğan när.

    118
  • Tarih

    Alaş arısı – Mirjaqıp Dulatov 135 jasta

         Jiırma jasında wltın oyatıp, wran salğan Mirjaqıp Dulatovtıñ tuılğanına biıl 135 jıl tolıp otır. Elim dep, jerim dep halqı üşin janın ayamağan  atamızdıñ bwl jasın atap ötu biz üşin ülken märtebe. Alaş qozğalısınıñ körnekti qayratkeri Mirjaqıp Dulatovtıñ wltı üşin jasağan qızmetteri, eñbekteri qazirgi tañda är qazaqqa ayan jäne maqtanış. Nebäri jiırma tört jasında «Oyan, qazaq!», – dep wltına wran salğan Mirjaqıp Dulatov Alaş qozğalısınıñ basında twrğan edi.  Bwl jolda ol kisi köp eñbek etti.   Patşa ökimetiniñ otarşıldıq ezgisi küşeyip twrğanda, aumalı-tökpeli zamanda ömir sürgen  M.Dulatov jastığına qaramastan, wltına ayanbastan qızmet etken wlı twlğa! Jastayınan ata-anasınan ayırılsada sağı sınbay alğa wmtıldı. Halqınıñ mwñın mwñdap,  joğın joqtauğa sert berip, halıq isine bar

    558
  • Tarih

    Qırğız (qazaq) avtonomiyasına -100 jıl.

    (tarihi -derekti äñgime)   Jwmat ÄNESWLI     ARMAN BOLĞAN AVTONOMIYA   Qazaq eliniñ avtonomiyalı respublika boluın Alaş qayratkerleri añsağan, armandağan. Olar 1917-jıldan qazaq avtonomiyasınıñ keleşegi üşin küresti. Älihan Bökeyhanov ol kezde kadet partiyasınıñ müşesi edi, sodan Reseydiñ Uaqıtşa ükimetiniñ basşısı bolğan Kerenskiyden, odan keyin Kolçaktıñ kömegimen Qazaq avtonomiyasın qwrudan ümitti bolğan. Kerenskiydiñ bwl mäselege köñil böluge uaqıtı bolmadı, al, Kolçak bolsa, “Qazaqtar eşqaşan avtonomiya almaydı” dep üzildi kesildi bas tartqan.  Sonımen 1918-jılı Kolçaktıñ, Dutovtıñ, Denikinniñ äskerleri bol'şevikterden jeñile bastadı. 1918-jılı bol'şevikter aqtarmen ayqasıp jatqanda Caricin maydanı, Kaspiy, Mañğıstau arqılı ondağan tüyeli arbamen Ä.Jangeldin Torğayğa, Amangeldiniñ sarbazdarına köp qaru jaraq jetkizdi. Köp qarjıda äkelgen. Sodan1918- jılı qazan ayında Torğayda Sovet ökimeti

    290
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: