| 
  • Tarih

    OBA…

    Al'ber Kamyu (1913-1960) «Oba»-nı jazdı, Orandıq oyger Albert Camus. Ölerinen üş jıl bwrın yaki 1957 jılı Nobel'ge jetken talant.Faşizmniñ sayasi indet sekildi dertine qarsı küşti türen kötergen eñsegey düley küş iesi. Ol – «Oba»-men eñ kürdeli jol, şüñet iirimge süñgidi.«Oba»-dağı eñ swrapıl keyipker Barner Reyeniñ beynesi. Köşe boyında ölgen egeuqwyrıqtardıñ jemtiginen seskenu, adam tağdırın oyran etetin kezdeysoqtıqtı sezingen därigerdiñ arpalısı. Reye öziniñ üy qızmetşisiniñ öliminen keyin aldağı qaterli jwqpalı dert jaylı äleumetke jalbarınıp aytpaq bolğan. Onı köpke tanıtqan osı absurdı. Bügingi täjtajaldıñ lañı sekildi tügel parıqsız, raysızdıqqa öte wqsas… Kärentin, em men domnıñ tapşılığı,adamdardıñ minez-qwlqındağı enjarlıq äsiredäuirik parıqsızdıq. Qoğamdağı qwldıq sana, ınjıqtıq,, qwrğaq küyzelis,titıqtau, şarşau, aqırğı şarasızdıqtar! Jau jağadan alğanda,

    16
  • Ädebi älem

    MEREYTOYĞA ŞAQIRAMIZ!

    Qadirli halqım, qara ormanday Qazağım, bäriñizge “Assalaumağalayküm!” dep jalındı sälem joldaymın! “Attan jığılsaq ta salttan jığılmaytın”, salt-dästürin köz qaraşığınday qorğap, ayalaytın asıl tekti halıqtıñ wrpağımız. Men 60 jasqa tolu baylanısımen, “DÄSTÜR-SALT, ÄDET-ĞWRPIM – MENİÑ RUHIM” attı jeke şığarmaşılıq keş ötkizip, halqıma 40 jıl boyı etken eñbek jemisterimnen esep beruge dayındalıp jatırmın. Şığarmaşılıq keşimdi QR Mädeniet jäne sport ministrligi 2020 jılı 13 naurız küni Almatı qalasındağı QR Wlttıq kitaphanasında ötkizudi bekitti. Aqparattıq qoldaudı Almatı qalalıq äkimşiliktiñ Mädeniet basqarması mindetine aldı. Bwl keşte “Qazaq kädesi”, “Qazaq minezi”, “Qazaq gül mädenieti”, “Qazaq aspan esebi”, “Qazaq jwldız joramalı”, “Qazaq tüs joruı”, “Qazaqtıñ alğıstarı men qarğıstarı”, “Aqıt aqiqatı” qatarlı 8 kitabımızdıñ twsauı kesiledi. Atamız qazaqta

    24
  • Ädebi älem

    WLI OTANIM-ANAŞIM

    Otan ,Otan ottan ıstıq köringen, Otan orın alğan jürek törimnen. Täuelsz bop arqasında Allanıñ , Jwldız jäynap ,ay tuğan kün kögiminen. El bolmaydı artıq tuğan Eliñnen, Elin satu birdey bolar ölimmen. Birlik degen-bik qamal alınbas, Börilerge jem boladı bölingen. Osı kündi qadireyik biz bügin , Jaqsılıqqa qosıp är kez izgi ün. Qanşa bozdaq qwrban etti ömirin, Alu üşin egemen el tizginin . Qanşa ğasır ötti Halqım jılauda, (Közdiñ jasın kördi aqır bir Alla ). Ata -Babam janın bergen bwl kündi, Eşkigniñ de haqısı joq sınauğa. Qanden Itter asa almaytın bir belden, (İritpek bop in qazıp jwr irgemnen). Talay zalım ,zändenderdi kördik biz , İşi twtın ,sırtı bwtın jürgenmen. Eldi tonap

    96
  • Twlğalar

    SÖYLE, QOBIZ!

    Qwday bwyırtsa, wlı jazuşı Mwhtar Mağauin ağamız kelesi jılı mereyli seksen jasqa toladı. Arqalı aqın Ğalım Jaylıbay ağamız külli qazaq elin qwdiretti qalamımen tamsandırıp kele jatqan qabırğalı qalamgerge mınanday jır joldarın joldaptı. SÖYLE, QOBIZ! Mwhtar Mağauinge – Söyle, Mwhtar Mağauin! Qaraşanıñ ızğarı – nwrı tayğan qaraşıq. Kisinep twr besti ayğır üyirinen adasıp. Qara qobız sarını mwhittarğa janasıp, Altı qırıñ beride. bes qwrılıqtan äri asıp… Azınasa qu taqtay jürekke wğar til berdi, Şıñğıs hannıñ qwyqası şımır etip ülgerdi… … Armandınıñ armanın zamandardan zarlatıp – Jalğan künniñ jalğanın Sizden özge kim kördi?! Toğız qanat aq orda qoñır salqın dep qaldım, Qaraşanıñ ızğarı qay jağımnan kep qaldıñ?.. İşigiñiz, ağatay, Handar kier bwlğınnan –

    212
  • Tarih

    DÄSTEM SAL QARABASWLI

    Elbası Nwrswltan Äbişwlı biılğı jıldıñ säuir ayında elimizdiñ bas gazeti «Egem- endi Qazaqstan» gazetinde jariyalağan maqalasında tuğan jer tarihın, onıñ täuel-sizdigi men bostandığı üşin küresken twlğalar esimin qayta jañğırtudı wsındı. Osı rette bügingi qazaq eliniñ soltüstiginde ömir sürgen ru-taypalar tarihı osı kün- ge deyin maman-tarihşılar nazarınan tıs qalıp kele jatqandığ belgili. Bügingi jastar tügil aqsaqaldardıñ özi eldiñ keşegisi tural jarıtıp eşteñe ayta almaydı. Oğan olardı kinalaudıñ özi qiın siyaqtı. Keşegi keñes ükimeti zamanındağı qısañ sayasat ötkenimizdi biluge mwrşa bermegendin qalay jasıra alamız. Qazaqstannıñ soltüstigi men Batıs Sibir ölkesi orta ğasırda biriñğay sayasi-etnika- lıq aumaq bolğan. Kereydiñ taypasınıñ Taybwğa äuleti negizin qalağan, tarihta «Sibir handığı» dep atalatın memleket aumağında tek kereyler

    347
  • Ruhaniyat

    Abaydıñ Mäşhür Jüsipke qoyğan swrağı

    Tobıqtınıñ eline saparlap şıqqan Mäşhür Jüsip birer kisimen aqınnıñ üyine kirip kelgende Abay oğan äldeneşe tosın saual qoyıp: – Aqımaq basqa adırayıp köz bitedi, dualı auızğa sıldırlağan söz bitedi. Kelbetsiz emes ekensiñ. Aytşı, qwday qayda? Jwmaq pen tozaq qayda? – depti. Sonda Mäşhür irkilmesten: – Abaydıñ qwdayı qayda ekenin bilmeymin. Meniñ qwdayım, mine, jüregimde twr. Jwmaq pen tozaq ärkimniñ öz üyinde, qatınıñ aqıldı bolsa – jwmaq, aqımaq bolsa – tozaq, – degen eken. Abay sonda: «Mäşhürim, dese degendey ekensiñ, törge şıq» – dep qwrmet körsetipti. *** Aq neke Wrpaq! Perzent! Jan bitkenniñ kökiregin äp-sätte izgi sezimge, maqtanışqa, quanışqa toltıratın qayran jalğız auız qasietti söz! Seniñ atıñ da, zatıñ da mäñgilik.

    319
  • Ädebi älem

    Babalar sözi:

    Tağbaş halqınıñ aldauına sengendikten, Arbauına köngendikten, İnili-ağanıñ daulasqanınan, Bekti halıqtıñ jaulasqanınan, Türki halqı eldigin joydı …. Türki bekteri türki atın joğaltıp, Tağbaş atın twtınıp … Mine, Türki halqınıñ joğalu tarihı qayda jatır? *** Arab basqınşılığı: Arabtar kelgenimen tek kelmedi, Bas boldı at artına böktergeni. Sıntastıñ jazuların qırıp tastap, Tarihqa qiyanat qıp öktemdedi … Keşegi oyma jazu orınına Jılanday ireleñdep ärip mindi, – Z. Rüstembekov *** Edildi tartıp alğanı, Etekke qoldı salğanı. Jayıqtı tartıp alğanı, Jağağa qoldı salğanı. Oyıldı tartıp alğanı, Oydağısı bolğanı, Qonıstıñ bar ma qalğanı? – Mwrat Möñkewlı *** Köşpendi el qazaqqa jer joq desip, Qazaq jerin mwjıqqa berdi kesip. Şariatsız, nizamsız zorlıqpenen, Auır taudı moynına ildi tesip …

    240
  • Ädebi älem

    Eskendir Zwlqarnayın, Lwqpan Hakim jäne Äplätön

    Platon meniñ dosım – biraq şındıq bärinen qımbat Aristotel'   Eskendir Zwlqarnayınnıñ (Aleksandr Makedonskiy) zamanında ömir sürgen eki oyşıl-ğwlama Äplätön (Platon) men Lwqpan Hakim (Aristotel') turalı añız äñgimelerdi bala kezimizde auılımızdıñ köne köz aqsaqaldarınan estuşi edik. Batıs pen Şığıstıñ köneden kele jatqan añız-äñgimelerin auıl-aymağımızdıñ ardaqtı aqsaqalı, «jien ağamız» Omar Sansızbaywlı Äbil molda Quanışwlı men Saduaqas Twrabaywlınıñ auzınan bala kezinde köp estigenin aytıp otıruşı edi. Belgili memleket jäne qoğam qayratkeri Smağwl Saduaqasov alğaş eskişe bilim alıp, aldın körgen Äbil moldadan wl bala bolğan joq, Hadişa esimdi jalğız qızı ğana boldı. Soğıstan keyingi jıldarı Ombı oblısınıñ Lyubin audanında Omar atamızben birge şaruanıñ malın bağısıp qasında bolğan jäne añız-äñgimelerin tıñdap, köptegen ğibrattı sözderin

    302
  • Ädebi älem

    QARABAY

    …Moñğoliya qazaqtarı arasında atı añızğa aynalğan bir kisi ötti, esimi Qarabay,tegi (tek öziniñ aytuı boyınşa Nayman) soyı beymälim. Öte jwmbaq jan desedi.Töbesine kötergen bir kep jügi bar,köbi kitaptar deydi. Kelgen jağı – Ör Altay, Sarısümbe. Arğı jağı köne Qwljağa qaray swlbalap kelgen izi jatır. Türli añız, äñgimeler boyınşa – Qarabay 1935 jılı Sovetter tarapınan stalindik sayasi näubet qudalauğa iligip, atu jazasına kesilgen qwrban. Sodan Ör Altayğa qaşıp bas sauğalağan. Qasında Ğwbaydolda Sadıq degen jora – joldası bolıptı. Dos bolatwra ekeui ünemi qajaqtasıp jüretin körinedi. Bwlar Moñğolda Berdiqoja Joltaev, Jağıpar Tinälin qatarlı Qazaqstandıq top ağartuşılarmen äriptes jäne solardan arnayı qoldau tauıp Qobda betine eki dürkin kelip, ketken. Qaşıp jürip Qwljada, soñıra

    314
  • Swhbattar

    Mwhtar Mağauin. “Añız adam” jurnalına swhbat 

      – Ämirhan, köpke mağlwm, öziñ de bilesiñ, men swhbat bergendi jaqsı körmeymin, öytkeni özim jazatın adammın. Ekinşiden, swhbat alğan adamdar sözdi bwrmalap jiberedi. 1990 jılı Sovet ökimeti qwlamay twrıp, Mäskeuden jañadan şığıp jatqan orıs gazetiniñ tilşisi arnayı kelip swhbat aldı, biraq sözimniñ bärin basqaşa bwrmalap jiberipti, sonan keyin eşqayda «swhbat bermeymin» dep şeştim. Qazaqtardan da swhbat alğandar, meniñ äñgimemdi tıñdağandar basqaşalap jatadı. Bwdan soñ, jiırma bes jıldıñ işinde eki-üş ret qana swhbat berippin. Sağan köñilim tüsip otırğanı – qazaqqa paydalı, äri tanımal basılımğa qızmetke kelipsiñ, jaqsı köretin, bilgir inimsiñ, meseldeñ qaytpasın dedim. Onıñ üstine, mağan körsetuge «Añız adam» jurnalınıñ birneşe sanın äkelipsiñ: Şıñğıs han, Abılay han, Abay, Şoqan, Älihan

    502
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: