| 
  • Ädebi älem

    APORTTIÑ JWPAR IİSİ(Äñgime, bolğan oqiğanıñ izimen)

    Jwmat ÄNESWLI Almatı qalası küni qarsañına oray Osıdan elu jılday bwrın bolğan oqiğa. 65-jıldarı Qostanay oblısınan Bäkiş degen bala Almatığa oquğa tüsuge attanadı. Poezğa minip, Almatı vokzalınan tüsedi. Bala taksige otırıp, baratın ädresin aytadı. Taksişi balamen anau Aqsayğa deyin barıp, qazirgi Äl Farabi köşesimen zuıldatıp kele jatadı. Ol kezde Farabi köşesiniñ arğı beti Aqsaydan osı küngi Dostıq köşesine deyin «Gornıy gigant» sovhozınıñ alma bağı. Balanıñ közi jol boyyında samsağan qızıl almalardı körip, auzınan silekeyi ağadı. Bala Bäkiş taksistke : – Ağa anau alma ağaştarınan bir eki alma alsam bola ma ? Tasişi maşinesin toqtatıp,: –Boladı- deydi. Bala sekirip barıp, ağaştan bir eki almanı jwlıp alıp taksige otıradı. Ülken eki qızıl

    27
  • Köz qaras

    Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): QARADALA ATAUI QALPINA KELTİRİLSE…

    Jazuşı-publicist Wyğır audanında qazaq-wyğır jastarı arasında janjal şığıp, töbeleske wlasqanın, arasında jaraqat alğandar bar ekendigin estip öte qapa boldım. Bwl söz joq, ideologiyalıq jwmıstardıñ olqılığı dep oylaymın. Jalpı wyğır halqına jappay qara boyau jağuğa bolmaydı. Olar da özinşe bir halıq, tuıs halıq, türki halqı, mwsılman halqı. Negizgi mekeni qazirgi Qıtay jerinde. Wyğır halqı birneşe ğasırdan beri öz täuelsizdigi üşin küresip keledi. Sayasi twrğıdan aşıqtan aşıq olardı qoldauğa qwqımız joq bolsa da, öz basım iştey mwsılman bauırlarımız ğoy, öz aldına el bolıp ketse ğoy dep tileymin. Wyğır halqınıñ eñbekqorlığı men mädenietine, tili men dästürine qwrmetimiz ülken. Birqatar wyğır qalamgerleriniñ şığarmaların qazaq tiline audaruğa atsalısqannan bolar wyğırşa da täp-täuir söyley alamın. Biraq

    200
  • Tarih

    AHAÑ men JAHAÑ SALĞAN AZATTIQ JOLI

     «Qazaq» gazetine –107 jıl JWMAT ÄNESWLI                                                                                                                       TARIHI POVEST'                                                                                       

    137
  • Ädebi älem

    BÄYTİK

      Äñgime Nwrhalıq Abdıraqın   Oş jwmanıñ tañında wzın boylı, nwrlı jüzdi, tolıqşa kelgen qara swr kelinşegi Nwrqızırdıñ bergen däret suın alıp, dalağa şıqtı, adamdarğa bwl tünniñ soñğı süri ürlenip, tañ qarañğılığı aynalanı twtastay twmşalap twr… Izğırıq ayaz äli de ısqıra ışqına ürleydi. Sol jağına üş ret tükirip ket päleket, ket! dep üyge kire eki räkağat namaz oqıp, Rabbısına jalbarınıp, tañ qarañğısında qoradağı qos jirenge ülken wlı Şerdiman ekeui minip, bülkek jelispen işterinen «payğambarımız Mwhammed(s.a.u)» salauat aytıp, jolğa şıqtı. Beysenbiden jwmağa qarağan tünde tahajüt oqu, tañ namazında meşitte bolu Oştıñ äkesinen on üş jasınan bergi üyrengen ädeti. Äkesi Sılam elge kelgen qojalardan bilim alğan dindar taqua kisi bolğan. Qaharlı qıstıñ

    186
  • Tarih

    OBA…

    Al'ber Kamyu (1913-1960) «Oba»-nı jazdı, Orandıq oyger Albert Camus. Ölerinen üş jıl bwrın yaki 1957 jılı Nobel'ge jetken talant.Faşizmniñ sayasi indet sekildi dertine qarsı küşti türen kötergen eñsegey düley küş iesi. Ol – «Oba»-men eñ kürdeli jol, şüñet iirimge süñgidi.«Oba»-dağı eñ swrapıl keyipker Barner Reyeniñ beynesi. Köşe boyında ölgen egeuqwyrıqtardıñ jemtiginen seskenu, adam tağdırın oyran etetin kezdeysoqtıqtı sezingen därigerdiñ arpalısı. Reye öziniñ üy qızmetşisiniñ öliminen keyin aldağı qaterli jwqpalı dert jaylı äleumetke jalbarınıp aytpaq bolğan. Onı köpke tanıtqan osı absurdı. Bügingi täjtajaldıñ lañı sekildi tügel parıqsız, raysızdıqqa öte wqsas… Kärentin, em men domnıñ tapşılığı,adamdardıñ minez-qwlqındağı enjarlıq äsiredäuirik parıqsızdıq. Qoğamdağı qwldıq sana, ınjıqtıq,, qwrğaq küyzelis,titıqtau, şarşau, aqırğı şarasızdıqtar! Jau jağadan alğanda,

    208
  • Ädebi älem

    MEREYTOYĞA ŞAQIRAMIZ!

    Qadirli halqım, qara ormanday Qazağım, bäriñizge “Assalaumağalayküm!” dep jalındı sälem joldaymın! “Attan jığılsaq ta salttan jığılmaytın”, salt-dästürin köz qaraşığınday qorğap, ayalaytın asıl tekti halıqtıñ wrpağımız. Men 60 jasqa tolu baylanısımen, “DÄSTÜR-SALT, ÄDET-ĞWRPIM – MENİÑ RUHIM” attı jeke şığarmaşılıq keş ötkizip, halqıma 40 jıl boyı etken eñbek jemisterimnen esep beruge dayındalıp jatırmın. Şığarmaşılıq keşimdi QR Mädeniet jäne sport ministrligi 2020 jılı 13 naurız küni Almatı qalasındağı QR Wlttıq kitaphanasında ötkizudi bekitti. Aqparattıq qoldaudı Almatı qalalıq äkimşiliktiñ Mädeniet basqarması mindetine aldı. Bwl keşte “Qazaq kädesi”, “Qazaq minezi”, “Qazaq gül mädenieti”, “Qazaq aspan esebi”, “Qazaq jwldız joramalı”, “Qazaq tüs joruı”, “Qazaqtıñ alğıstarı men qarğıstarı”, “Aqıt aqiqatı” qatarlı 8 kitabımızdıñ twsauı kesiledi. Atamız qazaqta

    143
  • Ädebi älem

    WLI OTANIM-ANAŞIM

    Otan ,Otan ottan ıstıq köringen, Otan orın alğan jürek törimnen. Täuelsz bop arqasında Allanıñ , Jwldız jäynap ,ay tuğan kün kögiminen. El bolmaydı artıq tuğan Eliñnen, Elin satu birdey bolar ölimmen. Birlik degen-bik qamal alınbas, Börilerge jem boladı bölingen. Osı kündi qadireyik biz bügin , Jaqsılıqqa qosıp är kez izgi ün. Qanşa bozdaq qwrban etti ömirin, Alu üşin egemen el tizginin . Qanşa ğasır ötti Halqım jılauda, (Közdiñ jasın kördi aqır bir Alla ). Ata -Babam janın bergen bwl kündi, Eşkigniñ de haqısı joq sınauğa. Qanden Itter asa almaytın bir belden, (İritpek bop in qazıp jwr irgemnen). Talay zalım ,zändenderdi kördik biz , İşi twtın ,sırtı bwtın jürgenmen. Eldi tonap

    165
  • Twlğalar

    SÖYLE, QOBIZ!

    Qwday bwyırtsa, wlı jazuşı Mwhtar Mağauin ağamız kelesi jılı mereyli seksen jasqa toladı. Arqalı aqın Ğalım Jaylıbay ağamız külli qazaq elin qwdiretti qalamımen tamsandırıp kele jatqan qabırğalı qalamgerge mınanday jır joldarın joldaptı. SÖYLE, QOBIZ! Mwhtar Mağauinge – Söyle, Mwhtar Mağauin! Qaraşanıñ ızğarı – nwrı tayğan qaraşıq. Kisinep twr besti ayğır üyirinen adasıp. Qara qobız sarını mwhittarğa janasıp, Altı qırıñ beride. bes qwrılıqtan äri asıp… Azınasa qu taqtay jürekke wğar til berdi, Şıñğıs hannıñ qwyqası şımır etip ülgerdi… … Armandınıñ armanın zamandardan zarlatıp – Jalğan künniñ jalğanın Sizden özge kim kördi?! Toğız qanat aq orda qoñır salqın dep qaldım, Qaraşanıñ ızğarı qay jağımnan kep qaldıñ?.. İşigiñiz, ağatay, Handar kier bwlğınnan –

    307
  • Tarih

    DÄSTEM SAL QARABASWLI

    Elbası Nwrswltan Äbişwlı biılğı jıldıñ säuir ayında elimizdiñ bas gazeti «Egem- endi Qazaqstan» gazetinde jariyalağan maqalasında tuğan jer tarihın, onıñ täuel-sizdigi men bostandığı üşin küresken twlğalar esimin qayta jañğırtudı wsındı. Osı rette bügingi qazaq eliniñ soltüstiginde ömir sürgen ru-taypalar tarihı osı kün- ge deyin maman-tarihşılar nazarınan tıs qalıp kele jatqandığ belgili. Bügingi jastar tügil aqsaqaldardıñ özi eldiñ keşegisi tural jarıtıp eşteñe ayta almaydı. Oğan olardı kinalaudıñ özi qiın siyaqtı. Keşegi keñes ükimeti zamanındağı qısañ sayasat ötkenimizdi biluge mwrşa bermegendin qalay jasıra alamız. Qazaqstannıñ soltüstigi men Batıs Sibir ölkesi orta ğasırda biriñğay sayasi-etnika- lıq aumaq bolğan. Kereydiñ taypasınıñ Taybwğa äuleti negizin qalağan, tarihta «Sibir handığı» dep atalatın memleket aumağında tek kereyler

    568
  • Ruhaniyat

    Abaydıñ Mäşhür Jüsipke qoyğan swrağı

    Tobıqtınıñ eline saparlap şıqqan Mäşhür Jüsip birer kisimen aqınnıñ üyine kirip kelgende Abay oğan äldeneşe tosın saual qoyıp: – Aqımaq basqa adırayıp köz bitedi, dualı auızğa sıldırlağan söz bitedi. Kelbetsiz emes ekensiñ. Aytşı, qwday qayda? Jwmaq pen tozaq qayda? – depti. Sonda Mäşhür irkilmesten: – Abaydıñ qwdayı qayda ekenin bilmeymin. Meniñ qwdayım, mine, jüregimde twr. Jwmaq pen tozaq ärkimniñ öz üyinde, qatınıñ aqıldı bolsa – jwmaq, aqımaq bolsa – tozaq, – degen eken. Abay sonda: «Mäşhürim, dese degendey ekensiñ, törge şıq» – dep qwrmet körsetipti. *** Aq neke Wrpaq! Perzent! Jan bitkenniñ kökiregin äp-sätte izgi sezimge, maqtanışqa, quanışqa toltıratın qayran jalğız auız qasietti söz! Seniñ atıñ da, zatıñ da mäñgilik.

    496
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: