| Posts created by kerey.kz
  • Тарих

    Тарихыңды тани біл (яғыни Абақ Керейдің 12 руының ноқтағасы Ителі руы жайында)

    Байахмет Жұмабайұлы Тарих – әсте кешегіні аңсау емес, керісінше еске алу. Яғыни бабалар ізіне үңілу, бүгінгі бейбіт елдің кешегі тарихына көз жүгірту. Ендеше мынау бейбіт заман өткенімізге орай жаратып бергін абзалдылығына шынайы рахымет айтамыз. Біз ұлттар ара, рулар ара берекеге мән бере отырып, Қазақ тарихының ұсақ деталы болған рулық шежірені зерттеп анықтау, осы арқылы, ұлт, отан тіпті дүние тарихына өз есемізді қосу деген мақсатты алдыға ұстаймыз. Айырықша ескертеріміз: «зерттеуіміздің жеткен жері осы» дегендік емес, бұлар тек көзқарас. Әр дәуірдегі жазылым, айтылымдардан алған дәлелдер ғана. Енді бір рудан озу, биіктеу деген ойдан аулақпыз. Әрбір ру өзінің тарихына осылайша үңілер болса, мүмкін, ұлт тарихының негізі қаланар дегенді ескере кетпекпіз. Материялдық деректер Кеңесті

    101
  • Тарих

    Тұрардың Қытайға құпия сапары

    ХХ ғасыр басында қазақ зиялыларының халқы үшін атқарған еңбегі ұшан-теңіз. Олардың ерен істерін әлі толық зерттеп-зерделеп үлгермей жатырмыз. Сондай тұлғаның бірі – Тұрар Рысқұлов. Бұл адамның қайраткерлік қабілеті Кеңес Одағы деңгейінен асып, Коминтерн өкілі ретінде әлемдік масштабтағы саяси істерге араласуына ықпал етті. Соның бір парасы – Азия құрлығындағы көшпенді жұрт Моңғолияның конституциясын жасап, елдің саяси-экономикалық дамуын социалистік бағытқа бұрып беруі. Істі тиянақтау үшін қайраткер аталмыш мемлекетке 1924 жылдың қазан айында барып, 1925 жылдың шілдесіне дейін 9 ай қызмет етті. Т.Рысқұловтың Моңғолияда атқарған еңбегі жайлы «Егемен Қазақстан» газетінің жылашар санында «Тұрардың Күредегі күндері» атты көлемді мақала жарияланған еді. Осы жазбада қайраткердің ол жақта атқарған жұмысы жайлы баяндалған болатын. Дейтұрғанмен Т.Рысқұлов осы

    9
  • Әдеби әлем

    ҚАРАБАЙ

    …Моңғолия қазақтары арасында аты аңызға айналған бір кісі өтті, есімі Қарабай,тегі (тек өзінің айтуы бойынша Найман) сойы беймәлім. Өте жұмбақ жан деседі.Төбесіне көтерген бір кеп жүгі бар,көбі кітаптар дейді. Келген жағы – Өр Алтай, Сарысүмбе. Арғы жағы көне Құлжаға қарай сұлбалап келген ізі жатыр. Түрлі аңыз, әңгімелер бойынша – Қарабай 1935 жылы Советтер тарапынан сталиндік саяси нәубет қудалауға ілігіп, ату жазасына кесілген құрбан. Содан Өр Алтайға қашып бас сауғалаған. Қасында Ғұбайдолда Садық деген жора – жолдасы болыпты. Дос болатұра екеуі үнемі қажақтасып жүретін көрінеді. Бұлар Моңғолда Бердіқожа Жолтаев, Жағыпар Тінәлин қатарлы Қазақстандық топ ағартушылармен әріптес және солардан арнайы қолдау тауып Қобда бетіне екі дүркін келіп, кеткен. Қашып жүріп Құлжада, соңыра

    7
  • Мәдениет

    Қазақ патриот құрылысшысы

    11 тамыз күні, бұрынғы Кеңес Одағының аумағында құрылысшылардың кәсіби мерекесі атап өтілді. Еріксіз, менің досым Александр Владимирович Рязановты (1958-2009) еске алдым. Иә, биылғы тамыздың басында Одесса қаласына қысқа сапар шектім. Осы аймақта өмір сүретін Алекеңнің туысқандарымен қауыштым: бөле ағасы Александр Браилов, бөле қарындасы Оксана Позняк, бөле інісі Андрей Барбакар. Одесса аймағының құрамасындағы Измаил қаласында тұратын оның досы, журналис Александр Ободовскиймен сөйлестім. Зымырап өтетін уақыттың қарқыны соншама: биыл А.В. Рязановтың мезгілсіз қазасына дардай он жыл толды. Қайран Александр Владимирович әйгілі американдық эстрадалық әнші Майкл Джексондей (1958-2009) жарқыраған жұлдыздай өтті. Еліміздің құрылыс саласында Алекең де біртуар жұлдыз емей немене? Алайда, кең-байтақ мемлекетімізде күні бүгінгі дейін оның құрметіне бірде-бір көше, алаң, даңғыл аталмады.

    6
  • Жаһан жаңалықтары

    АҚШ-Талибан бейбіт келісімі бекітілуге шақ тұр

    Фруд БЕЖАН Мулла Абдул Ғани Барадар (ортада) бастаған Талибан делегациясы келіссөзден шығып кeледі. Мәскеу, 30 мамыр 2019 жыл.  2001 жылғы қыркүйектің 11-і жасалған терактілерден кейін АҚШ-тың кәріне ұшырап, Ауғанстандағы билігінен айырылса да, Талибан саяси ойыншы күйінде тұр. 2010 жылғы күзде АҚШ өкілдері Германияның Мюнхен қаласында Талибанның жас өкілімен құпия кездесті. Таиб Аға есімді содырлар тобының саяси қанатының мүшесі АҚШ дипломаттарына соғысты аяқтау туралы жол картасын көрсеткен. Бұл АҚШ-тың Талибанмен бірінші мәрте жолығуы емес еді. АҚШ бастаған Батыстың әскери коалициясы 2001 жылы Талибан режимін құлатқалы бері содырлар Вашингтонмен қарым-қатынас жолын іздей бастаған. Екі жақтың әскери жетекшілері жүздескен. Бірақ 2010 жылы Германия арағайын болған кездесу қақтығыс үшін маңызды сәт еді. – Бірінші

    10
  • Тарих

    Шыңғыс хан және оның заманы Мұхтар Мағауин екінші кітап ұйысқан үлыс

    бірінші бөлім бүліңғір і т а р а у тауарихтың бәсі алқисса, қят бартан-бахадұрдың ұлы есугеи онан өзенін бойлап, құс салып жүр екен. кенет, атан түйе жегілген, найқала жылжып, жақындап қалған қарағұт күймені көзі шалады. атты қосшысы бар. бұл – жәуінгер меркіт тайпасының жетекші әулетінен шыққан еке-чіледу болатын. қалың қоңыраттың олқұнұт руынан қыз алып келе жатқан. жаңа түскен келіншегінің есімі – өгелін еді. иенде кездескен екеу дала рәсімімен сәлемдесті ме, жөн сұрасты ма – белгісіз. анығы – есугеидің көзі қалбағай асты, күн тимес көлеңкеде отырған өгелінге түседі. жас қыз, шындығында беті жаңа ашылған келіншек ғәжәйіп сұлу екен. өркеуде жігіттің жүрегі шым етіп, өне бойын өзгеше сезім құрсағаны күмәнсіз. бірден-ақ, «мұндай

    24
  • Тарих

    Құдіретті Керей хандығы

      Керей хандығы – қазақ халқының тарихында ерекше орын алатын орта ғасырлық феодалдық мемлекет Хандық территориясы ежелгі ғұндар мен көк түріктерінің атақонысы Орталық Моңғолияда болды. Шығыста татарлар тайпалық одағы мен қамағ моңғолдармен, батыста Найман хандығымен, оңтүстікте Таңғыт мемлекетімен, солтүстігінде меркіттермен шектесіп жатты. Хандық құрамындағы ру- тайпалар кейін келе қазақ халқының бір бөлігін құрады, олар Орта жүздің керей тайпасы, арғынның тобықты руы, Ұлы жүздің албан тайпасы, кіші жүздің керейт тайпасы осы хандықтағы ру тайпалар болды. Керейлердің арғы тегі Керей тайпалық одағының шығу тегі көбінде сәнбейлерге барып тіреледі, көне сәнбей молаларындағы сүйектерге жасалған зерттеулерде мұны растайды. Дегенмен осы тайпалық одаққа ғұнның сарқыншақтарымен деңлеңдердіңде қатысы бар екенін айта кету керек. Ежелге мекені Байқал

    66
  • Тарих

    СМАҒҰЛ СӘДУАҚАСҰЛЫ – БЕЛГІЛІ МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ КӨРНЕКТІ ҚОҒАМ ҚАЙРАТКЕРІ

    Смағұл Сәдуақасұлы сүйегінің Астанаға жеткізілуі. 2011 жылы Астанаға көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, белгілі ағартушы, Қазақ автономиясы ағарту саласының министрі, қазақтың ұлтжанды азаматы, өткен ғасырдың отызыншы жылдарында Мәскеуде жұмбақ жағдайда қайтыс болған Смағұл Сәдуақасұлының сүйегі Қазақстанға жеткізілді. Астана әуежайы Алаш қайраткерлерінің бүгінгі ұрпақтарымен толығып, елге келген Смағұл Сәдуақасұлының сүйегін бүтіндей Қазақ жұрты болып қарсы алған болатын. Бәрімізге мәлім болғандай оның денесі өртеліп, сүйегі кішігірім сауытқа салынып, Мәскеудегі Дон зиратының аумағына қойылған екен. Шағын ғана патриоттар тобының күшімен оның сүйегі елге жеткізіледі. Ол соңғы жылдарда Отанына «қайта оралған» алаш қайраткерлерінің алғашқысы болды. Оның әкесі төрт жылдан кейін даңқты ұлдың әкесі болғаны үшін ғана қуғын-сүргінге ұшыраған. Тірі қалған туған-туыстары «халық жауының туысы»

    29
  • kerey.kz TV

    БАҚЫТБЕК

      …Бұлғын деген – ұшқатты қойнау, ұларлы, ұшпалы ұйық дүр. Жусаны үлбірек, изені табадай, жирені күдірейген түмен белестерден мұнарты-ып тұратын тәңір жер. Алтайдың тұман жамылған жүлгесінің іргелі қиығы осы өңір. Осы бейғажайып мекеннің басы – жайлау, балағы- күзеу, ойпаты қыстау. Бақ тұнған баялыш, ақбұйра өзенді өлкеде Бақытбек Бәміш туыпты. Шудабай бәһадүр зәңгінің табынан. Мен оны “тірідей” тоқсаныншы жылы көрдім! Қан – сөлі жоқ ақсұры, сұрқы сұсты суық, иығынан төмен желбіреген жалбыр шашты, осызаманауи “Баба түкті Шашты Әзиз”!!! Қолтығына қысқаны Мағауиннің екі кітабы… Саусағында бадана тасты жылтырақ жүзігі бар әйтеуір сықиып келіп тұр. Түрінен, қимылынан, шәлт мұрт қойысынан ежелгі massagtai ме, текті Мағауин бе, әйтеуір бір сұлба көрінердей. Өзіне сенімді, күреңкі

    49
  • Сұхбаттар

    Мұхтар Мағауин. “Аңыз адам” журналына сұхбат 

      – Әмірхан, көпке мағлұм, өзің де білесің, мен сұхбат бергенді жақсы көрмеймін, өйткені өзім жазатын адаммын. Екіншіден, сұхбат алған адамдар сөзді бұрмалап жібереді. 1990 жылы Совет өкіметі құламай тұрып, Мәскеуден жаңадан шығып жатқан орыс газетінің тілшісі арнайы келіп сұхбат алды, бірақ сөзімнің бәрін басқаша бұрмалап жіберіпті, сонан кейін ешқайда «сұхбат бермеймін» деп шештім. Қазақтардан да сұхбат алғандар, менің әңгімемді тыңдағандар басқашалап жатады. Бұдан соң, жиырма бес жылдың ішінде екі-үш рет қана сұхбат беріппін. Саған көңілім түсіп отырғаны – қазаққа пайдалы, әрі танымал басылымға қызметке келіпсің, жақсы көретін, білгір інімсің, меселдең қайтпасын дедім. Оның үстіне, маған көрсетуге «Аңыз адам» журналының бірнеше санын әкеліпсің: Шыңғыс хан, Абылай хан, Абай, Шоқан, Әлихан

    62
load more

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: