| Posts created by kerey.kz
  • تاريح

    حۋاڭ پۋ اسكەري مەكتەبىنەن ءبىلىم العان شىعىس تۇركىستاندىق قازاقتار

    Eldes Orda 20-شى عاسىر باسىندا دۇنيە جۇزىندە ءتورت ۇلكەن اسكەري وقۋ ورنى بولسا، سونىڭ ءبىرى- حۋاڭ پۋ اسكەري مەكتەبى (黄埔军校) دەپ جازادى قىتاي جازۋشىلارى. شىنىمەن دە بۇل اسكەري مەكتەپتىڭ داۋىرلىك ءرولى ەرەسەن زور بولعان. بۇگىنگى قىتاي مەملەكەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا تىكەلەي تاريxي ىقپال جاساعان ۇزدىك وقۋ ورنى. مينگو ۇكىمەتىنىڭ پرەزيدەنتى جاڭ قايشى (蒋介石) ءوزىنىڭ ساياساتتاعى ءومىرىن وسى اسكەري وقۋ ورنىندا ورىنباسار مەڭگەرۋشى بولۋدان باستاعان. ءتىپتى، كومەنەس قىتايدىڭ پرەمەر ءمينيسترى جۋ ىڭلاي (周恩来) دا ساياساتتاعى عۇمىرىن وسى وقۋ ورنىندا ساياسي مەڭگەرۋشى بولۋدان قالىپتاستىرا باستاعان-تىن. حۋاڭ پۋ اسكەري مەكتەبى قىتايدىڭ تاياۋ زامانعى ءۇش ۇكىمەتىنە اسكەري، ساياسي تۇلعالاردى، قاعىلەز ساياساتتانۋشىلار مەن اتاقتى تىڭشىلاردى دا جەتىستىرىپ بەرگەن وقۋ ورداسى. ءبىر قىزىق ءجايىت، وسى اسكەري وقۋ ورنىنان ءبىلىم

    9
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    تالدىقورعان-وسكەمەن تاس جولى «تاسباقاعا» ارنالعان با؟

    رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىنىڭ  313,5 شاقىرىمى  الماتى وبلىسىنا تيەسىلى. «قازاۆتوجول» ۇك» اق» وبلىستىق فيليالى باسشىلىعى جول ۇستىندە جىلدامدىقتى ساعاتىنا 40 كيلومەتردەن اسىرماۋ كەرەك دەپ وتىر. تالدىقورعان-وسكەمەن تاس جولى شىعىستا الاكولمەن شەكتەسەدى. وسى باعىتتا  «قازاۆتوجول» ۇك» اق» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ تاپسىرىسىمەن  ۋاقىتشا جول سالىنعان. ۋاقىتشا دەگەن اتى بولماسا، ويدىم-ويدىم جولمەن جولاۋشىلار بەس جىل جۇرە تۇرۋى ءتيىس. بىلتىر توسەلگەن جاڭا جول ارقىلى كۇنىنە ورتاشا ەسەپپەن 3 جارىم مىڭ كولىك وتەدى ەكەن. ساپارعا شىققاندار دىتتەگەن جەرىنە دىڭكەسى قۇرىپ ارەڭ جەتەدى. كوپشىلىگى الاكولدىڭ شيپالى سۋىنا شومىلۋعا اسىققان تۋريستەر. «قازاۆتوجول» ۇك» اق» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى جاناباي قوبىلانديننىڭ سوزىنە سەنسەك، كولىك جۇرگىزۋشىلەرى جول بويىنا قويىلعان بەلگىلەردى ەسكەرۋى ءتيىس. «سىزدەر بىرىنشىدەن جۋرناليست بولساڭىز ءوزىڭىزدىڭ ماشيناڭىزعا وتىرىڭىز

    6
  • جاھان جاڭالىقتارى

    داۋدىڭ باسى داەش-تەن 2

    Eldes Orda ەستەرىڭىزدە بولسا وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا اتالمىش تاقىرىپ اياسىندا العاشقى پوستىمدى جاريالاعان ەدىم. ودان بەرى ءبىر جىلدىڭ كولەمىندە ايماقتىق ستراتەگيالىق ساياساتتا كوپ وزگەرىستەر تۇبەگەيلى ورىن الىپ جاتىر… سيريا اۋماعىنداعى داەش-ءتىڭ نەگىزگى قارۋلى كۇشتەرى ءدال بۇگىنگى ۋاقىتتا اۋعانىستان ايماعىنا توپتالىپ بولىپ قالدى دەسەك تە بولادى. سيرياداعى داەش كۇشى سوڭعى كەزدەرى السىرەدى دە، نەگىزگى قارۋلى توپتار ورتالىق ازيانى بەتكە الىپ اۋعان توپىراعىنا اعىلىپ كەتە باردى. داەش-ءتىڭ سيريا اۋماعىنداعى وسى ءبىر ءولارا ءالسىز تۇسىن ءجىتى باقىلاپ وتىرعان قازاقستان “جۋسان” جوباسىن ۇيىمداستىرا قويدى دا وڭىردەگى قانداستارىمىزدى ەلگە اكەلىپ الدى. بىراق، مىنانى انىق ءبىلۋىمىز كەرەك، وڭىردەگى ساياسي ويىن بۇنىمەن بىتكەن جوق، وڭىردەگى ساياسي ويىن ەندى باستالۋى بەك مۇمكىن… 2017′دەن بەرى سيريا اۋماعىنان جانە

    7
  • مادەنيەت

    وسپان باتىردىڭ ەرتوقىمى ەلگە جەتپەي جاتىر

    وسىدان 63 جىل بۇرىن، وسپان باتىردى سوڭعى وعى تاۋسىلعانشا  وسى ەرتوقىمعا جاستانىپ ءوز قىزى قورعادى، باتىر اپامىزدان مۇرا بوپ قالعان ەرتوقىمدى ۇرپاقتارى ەلگە ورالتۋدى ويلايدى.     ەرلىك رۋحتىڭ ، باتىرلىقتىڭ كۋاسى بولعان مۇرانى ورتالىق مۇراجايعا امان جەتۋىنە تىلەكتەس الاش جۇرتى وسى ىسكە قول ءۇشىن بەرۋدى سۇرايدى! kerey.kz

    9
  • تاريح

    اباق كەرەيلەردىڭ قونىستانۋى

    يتەلى  تىنىبەك قالياسقارۇلى قابيداش موڭعولياداعى قازاق حالقىنىڭ اۋىز ادەبيەتى ۇلگىلەرى، جاڭا زامان قازاق ادەبيەتىن جيناۋ، زەرتتەۋدە زور عىلىمي ەڭبەك جاسادى. ول تۋعان ولكەسىنەن تابان اۋدارماي بايان-ولگي  قازاقتارىنىڭ اۋىز ادەبيەتى ۇلگەرىن جيناپ، باستىرىپ، 1972 جىلى الماتىدا كانديداتتىق، 1992 جىلى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلىق دارەجەسىن قورعادى (330). التاي تاۋى قازاقتارىنىڭ ادەبيەت ۇلگەلەرىن زەرتتەۋدەگى ونىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرىنە  بەلگىلى عالىمدار ر.بەردىباەۆ، ح.سۇيىنشاليەۆ، و.نۇرماعانبەتوۆالار ارقاشان جوعارى باعالايدى. دوكتور ق. قابيداش “بايان-ولگي قازاقتارىنىڭ اۋىز ادەبيەتى“، “حالىق اقىندارى، “وسكەن ولكەنىڭ ءورشىل ادەبيەتى”، “ايتىستىڭ قىرى مەن سىرى“، “موڭعوليا قازاقتارىنىڭ ادەبيەتى“  قاتارلى بىرنەشە مونوگرافيالاردا جاريا ەتتى.سونىمەن قاتار پروف. ق.قابيداش موڭعولياداعى قازاق اۋىز ادەبيەتى، حالىق جىرلارى، ايتىس ولەڭدەرىنىڭ 5 تومدىق زەرتتەۋ توپتاماسى، “حالىق جىرلارى“، ب. اقتان شىعارمالارىنىڭ ءۇش جيناعى، ت. ب. سياقتى

    13
  • تۇلعالار

    تۇرىم باتىر

    تۇرىم باتىر ورىنباي ۇلى (1830 ـــ 1904) تۇرىم 15 جاسىنان باستاپ باتىرلىقپەن اتى شىققان ەكەن. اسىرەسە ونىڭ 15 جاستا ءۇش بىردەي ۇرىنى قىزىل قولمەن ۇستاپ العانى، 17 جاسىندا ايۋمەن الىسقانى سول كەزدە ەلگە اڭىز بولىپ تاراعان. تۇرىم 19 جاسىنان باستاپ، ءوز ەلىن اسىراۋدىڭ ابىگەرلىگىنە ءتۇسىپ، ەرلىگىمەن توڭىرەگىنە تانىس بولعان. روسسيانىڭ ورتا ءجۇز ەلىنىڭ قونىستانعان وڭىرلەرىنە ورتەڭ سالىپ، تىڭ اشىپ، اسكەر ءتۇسىرۋى ونداعى ەلدى ەرەن شوشىندىرىپ، ەل توزعىنداپ، بىتىراي باستاعاندا، 1860 – جىلدارى ەلدى بەرەكەگە شاقىرىپ، قاندى قىرعىن سوعىس سالىپ، سوۆەت جەرىنەن ءۇش ءجۇز سەميامەن جەمەنەي شەكاراسىنان كوشىپ وتەدى، مۇندا 180 دەي ۋاق رۋى تارباعاتايدى بەتكە الىپ ءبولىنىپ كەتەدى دە، 120 داي يتەلى ءتۇتىنى تۇرىممەن بىرگە ورلەپ، كوكتوعايدىڭ ۇلىڭگىر وزەنى بويىنداعى

    16
  • تۇلعالار

    ماعجان مەن سماعۇل

    الاش زيالارىنىڭ اراسىنداعى تىعىز بايلانىس، ولاردىڭ ءبىر-ءبىرىن رۋحاني ءھام ماتەريالدىق تۇرعىدان دەمەۋى – شىنايى تاريحي فاكت بولسا، وسى شىندىق ءسات سايىن اشىلىپ جاتقانىنا جانىڭ قۋانادى. الماتىدان استاناعا اراعا كەمى ەكى-ءۇش كۇن سالىپ جەتەتىن «جاس قازاق» اپتالىعى 2014 جىلى 7 قاراشادا (№ 44) جارق ەتكىزىپ بايقال ءبايادىلوۆتىڭ «سۋرەت قۇپياسى» اتتى ماتەريالىمەن قوسا اراسىنا ماعجان ەنگەن ءبىر توپ ازاماتتىڭ (وقۋشى بالالار دا بار) فوتوسۋرەتىن جاريالادى. ماقالا اۆتورى مۇنى ەڭبەكشىلدەر اۋدانى «كازگورودوك» مەكەنىندە تۇراتىن زۋرا تەمىرحانوۆادان العانىنان ايتادى. ونىڭ ارعى جاعىندا بۇل كىسىنىڭ اكەسى تەمىرحان – م.جۇماباەۆتىڭ شاكىرتى بولعانىن جەتكىزەدى. ءسويتىپ ماتەريالىنىڭ سوڭىندا «وقىرمان سۋرەتتەگى ازاماتتاردى تانىپ جاتسا، گازەتكە حابارلاسسا ەكەن» دەپ وي تاستادى. اپتالىقتاعى سۋرەتتى كورە سالا، ءبىر تۇلعانىڭ بەينەسى كوزىمىزگە وتتاي

    11
  • رۋحانيات

    مارال يشان قۇرمانۇلى.

    كەرەي رۋىنىڭ تارىشى تايپاسىنا جاتاتىن اقسارى اتاسىنىڭ نۇرىمبەت اۋلەتىنە جاتادى. بۇل ەلدىڭ اتاقونىسى وسى كۇنگى رەسەيدىڭ قورعان وبلىسى، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانى، قوستاناي وبلىسىنىڭ ۇزىنكول اۋدانى. ءبىز اڭگىمە ەتكەلى وتىرعان مارال قۇرمانۇلى جونىندە رەۆوليۋتسياعا دەيىن دە، ودان كەيىن دە، ءبىزدىڭ زامانىمىزدا دا ءبىرشاما كىتاپ، گازەت-جۋرنال بەتتەرىندە ماقالالارى شىقتى. بابامىزعا بايلانىستى ماتەريالداردى ەنتسيكلوپەديا بەتتەرىنەن دە تابۋعا بولادى. مارال يشان سول قوزعالىستىڭ رۋحاني كوسەمى بولعان ادام. قازاق قوعامىنىڭ وسى تۇستا داعدارىسقا ۇشىراعان ۇلتتىق رۋحىن كوتەرۋگە ءدىننىڭ ىقپالىن پايدالانۋعا تىرىسقان مارال بابانىڭ ازاماتتىق ەرلىگىن ۇمىتۋعا بولمايدى. يشاننىڭ اكەسى قۇرمان كەنجەبايۇلى بەس ۋاقىت نامازىن قالدىرماعان، ءارى باتىر، ءارى ءدىندار ادام بولىپتى. ونىڭ ەرەكشە ءبىر قاسيەتى – ادام ەمدەيتىن ءتاۋىپ ەكەن. ابىلايدىڭ باتىرلارىنىڭ ءبىرى،

    6
  • رۋحانيات

    ابايدىڭ ءماشھۇر جۇسىپكە قويعان سۇراعى

    توبىقتىنىڭ ەلىنە ساپارلاپ شىققان ءماشھۇر ءجۇسىپ بىرەر كىسىمەن اقىننىڭ ۇيىنە كىرىپ كەلگەندە اباي وعان الدەنەشە توسىن ساۋال قويىپ: – اقىماق باسقا ادىرايىپ كوز بىتەدى، دۋالى اۋىزعا سىلدىرلاعان ءسوز بىتەدى. كەلبەتسىز ەمەس ەكەنسىڭ. ايتشى، قۇداي قايدا؟ جۇماق پەن توزاق قايدا؟ – دەپتى. سوندا ءماشھۇر ىركىلمەستەن: – ابايدىڭ قۇدايى قايدا ەكەنىن بىلمەيمىن. مەنىڭ قۇدايىم، مىنە، جۇرەگىمدە تۇر. جۇماق پەن توزاق اركىمنىڭ ءوز ۇيىندە، قاتىنىڭ اقىلدى بولسا – جۇماق، اقىماق بولسا – توزاق، – دەگەن ەكەن. اباي سوندا: «ءماشھۇرىم، دەسە دەگەندەي ەكەنسىڭ، تورگە شىق» – دەپ قۇرمەت كورسەتىپتى. *** اق نەكە ۇرپاق! پەرزەنت! جان بىتكەننىڭ كوكىرەگىن ءاپ-ساتتە ىزگى سەزىمگە، ماقتانىشقا، قۋانىشقا تولتىراتىن قايران جالعىز اۋىز قاسيەتتى ءسوز! سەنىڭ اتىڭ دا، زاتىڭ دا ماڭگىلىك.

    8
  • ادەبي الەم

    بابالار ءسوزى:

    تاعباش حالقىنىڭ الداۋىنا سەنگەندىكتەن، ارباۋىنا كونگەندىكتەن، ءىنىلى-اعانىڭ داۋلاسقانىنان، بەكتى حالىقتىڭ جاۋلاسقانىنان، تۇركى حالقى ەلدىگىن جويدى …. تۇركى بەكتەرى تۇركى اتىن جوعالتىپ، تاعباش اتىن تۇتىنىپ … مىنە، تۇركى حالقىنىڭ جوعالۋ تاريحى قايدا جاتىر؟ *** اراب باسقىنشىلىعى: ارابتار كەلگەنىمەن تەك كەلمەدى، باس بولدى ات ارتىنا بوكتەرگەنى. سىنتاستىڭ جازۋلارىن قىرىپ تاستاپ، تاريحقا قيانات قىپ وكتەمدەدى … كەشەگى ويما جازۋ ورىنىنا جىلانداي يرەلەڭدەپ ءارىپ ءمىندى، – ز. رۇستەمبەكوۆ *** ەدىلدى تارتىپ العانى، ەتەككە قولدى سالعانى. جايىقتى تارتىپ العانى، جاعاعا قولدى سالعانى. ويىلدى تارتىپ العانى، ويداعىسى بولعانى، قونىستىڭ بار ما قالعانى؟ – مۇرات موڭكەۇلى *** كوشپەندى ەل قازاققا جەر جوق دەسىپ، قازاق جەرىن مۇجىققا بەردى كەسىپ. شارياتسىز، نيزامسىز زورلىقپەنەن، اۋىر تاۋدى موينىنا ءىلدى تەسىپ …

    10
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: