Маңғыстауда апатты жағдайда тұрған бірде-бір мектеп жоқ

Mañğıstauda apattı jağdayda twrğan birde-bir mektep joq

| Jan 24, 2018

Bwl turalı Mañğıstau oblısı öñirlik kommunikaciyalar qızmetiniñ aqparattıq alañında ötken brifingte oblıstıq bilim basqarmasınıñ basşısı Zeynep Tastemirova mälimdedi.

BAQ ökilderiniñ swraqtarına jauap bergen vedomstva basşısı ötken jılı atqarılğan jwmıstarğa toqtalıp qana qoymay, biılğı josparımen de bölisti. Onıñ aytuınşa, oblısta jalpı bilim beru boyınşa 146 mektep bar, onıñ işinde – 134 memlekettik, 5 – jekemenşik, 7 – keşki auısımmen oqıtadı. Al şağın jinaqtı mektepter sanı – 12. Ötken jılı oquşılar kontingenti – 127 168 qwradı, al 2016 jılı bwl körsetkiş 119590 bolatın. Üş auısımmen jwmıs jasaytın mektepter sanı – 8, onda bilim alıp jatqan oquşılar sanı 1939-ğa jetken. Öñir ekonomikasınıñ damuına qajetti mamandardı dayındau maqsatında oblıs äkiminiñ 250 grantı bölingen. Eñ bastısı Mañğıstauda apattı jağdayda twrğan birde-bir mektep joq.

3-6 jas aralığındağı balalardı mektepke deyingi tärbiemen jäne oqıtumen qamtu – 93% qwrağan. Oblısta 262 mektepke deyingi wyım bar, onıñ 40% jekemenşik. Ötken jılı 26 mektepke deyingi wyım iske qosılsa, biıl 28 balabaqşa paydalanuğa beriledi dep kütilude.

«Ruhani jañğıru» bağdarlaması ayasında ötken jılı alğaş ret oblıstağı barlıq bilim beru wyımdarında «Jasıl mektebim – jasıl mekenim» attı jobası iske qosıldı. Joba ayasında kezeñ-kezeñimen barlıq mektepterde jılıjaylar salınıp, mektep aulaların kögaldandıru jürip jatır. Aymaqtıñ klimattıq erekşeligine baylanıstı qolğa alınıp otırğan bwl joba mecenattar tarapınan qoldau taptı. Bwğan qosa, aymaqta 9 mekteptiñ qwrılısı qarqındı jürip jatır», – dedi oblıstıq bilim basqarmasınıñ basşısı Zeynep Tastemirova.

Sonımen qatar, osı aydan bastap oquşılarğa öz käsibin aşudı üyretu maqsatında oblıstıñ 30 mektebinde «käsipkerlik negizderi» jaña jobası bastaldı. Jaña formattağı bwl joba oquşımen qatar onıñ ata-anasın da käsipkerlikke üyretuge bağıttalğan jäne oquşılardı jas biznes köşbasşı boluğa tärbieleydi.

Jahandanu zamanında aqparattıq sauattılıqpen qatar, köptildi meñgeru mäselesi twr. Osı orayda, QR Bilim jäne ğılım ministrligi tarapınan 600-den astam mwğalim ağılşın tili kurstarınan ötken. Al jergilikti byudjet qarjısına 300 auıl mwğalimi ağılşın tilin meñgerudi jalğastıruda.

Zeynep Tastemirova ağımdağı jılı atqarıluı tiis jwmıs josparımen de bölisti. Onıñ aytuınşa, biıl «Bilim üzdigi-2018» oblıs äkiminiñ premiyasın ötkizu josparda bar. Sonday-aq, bilim beru wyımdarı ğimarattarın ağımdağı jäne kürdeli jöndeuden ötkizu, materialdıq-tehnikalıq bazasın nığaytu, «Barşağa arnalğan tegin tehnikalıq jäne käsiptik bilim» jobasın jüzege asıru, bilim beru mekemelerindegi robototehnika laboratoriyalarınıñ sanın arttıru, dual'di oqıtudı engizu boyınşa «jol kartasın» iske asıru, tehnikalıq jäne käsiptik bilim beru wyımdarında kredittik-modul'dik oqıtu tehnologiyaların kezeñ-kezeñimen engizu siyaqtı birqatar mindetter twrğanın ayttı.

Dayındağan Kämşat İzbasarova,

QR Jurnalister Odağınıñ müşesi

Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda