ҚАЛИХАНДЫ ЖАБЫЛЫП ҰРЫП, ҚАБЫРҒАСЫН СЫНДЫРҒАН ОРЫСТАРДЫ ОЛЖАС ИТШЕ ТЕПКІЛЕГЕН ЕКЕН…

QALIHANDI JABILIP WRIP, QABIRĞASIN SINDIRĞAN ORISTARDI OLJAS ITŞE TEPKİLEGEN EKEN…

| Mar 2, 2018

Aybek Oralhan sureti.
Oljas Süleymenovtiñ nayzağay namıstı azamat ekenin köpşilik biledi. Ol şığarmaşılığı men ğılımi zertteuşilik jolında türki näsiliniñ ornı ämända törde ekenin däleldey bildi. Zamandastarına, bauırlarına jasağan qamqorlığı, jomarttığı men namısın jırtuı da talay äñgimeniñ jügi. Sonday oqiğanıñ birin qazına tildi qalamger, äygili dramaturg, Memlekettik sıylıqtıñ iegeri Qalihan Isqaq “Kelmes künder elesi” roman-essesinde bılay suretteydi. Ol kezde jazuşı Mäskeude ädebiet institutında bir top qazaq qalamgerlerimen qatar oqıp jatsa kerek.
“Bir küni keşqwrım bölmeme suretşi Idırıs Qarsaqbaev kirip keldi. Bir közi şodırayıp isip ketken. Kelinşegi Sara lağman sozıp, meni şaqırıp kel dep jwmsap jiberse kerek. Litinstitutta oqitın aqınsürey Predreev, Ivanov bastağan bes jigit baspaldaqta kezdesipti de temeki swraptı. Idırıs şılım şekpeytin. Jönin aytsa, äy-şäy joq qwlaq-şekeden salıp jiberipti. Künde körip jüretin salbökse bädik jigitter edi, oqığandarınan ötirik oqıranuı köp, birde kelip temeki swrap, tağı kelip nan swrap äketetin. Tanıs bolğan soñ, jigitter, bwlarıñ ne dep reniş aytuğa barmaymın ba, bir auız sözge kelmesten esikti tars jauıp jabılıp bersin…
Eki qabırğam sınıp korsetpen jatsam… … Bwralıp tösekte jatır edim Oljas kele qalğanı. Amerika saparınan oralğan beti eken. Hal-jağdayımdı swradı. Otırıp şay işken soñ saqal-mwrtın qırdı da sömkesin aşıp, äli kir şalmağan qara şalbardı mağan qaray atıp wrdı. Amerika saparına ädeyi arnap tiktirgen eken. Töbelesemin dep jürgende jalğız kästömniñ şalbarı qaptalınan qaqırap tüsken, tısqa şıqpağanıma da biraz kün bolğan edi, Oljas kelmegende jalañbwt qalğanday ekenmin. Jımiıp küldi de keterinde:
-Starik, mınau dastarhanıñdı sürtip, rettep qoymaysıñ ba,- dep eskertu jasadı.
Dastarhannıñ alıp-jwlıp bara jatqan eşteñesi joq siyaqtı edi, degenmen tärtipke keltireyin dep asjaulıqtı köterip qalıp edim, astınan qızıl qwlaq kil onsomdıqtar edenge şaşılıp tüsti. Tura jüz som eken. Kursanttıñ bir aylıq stipendiyası. Äri şalbarlı, äri aqşalı bolıp qarq bop qalğanım. Keyin jigitterden bildim, Oljas sol küni Predreev bastağan tört-bes bwzaqını qonaq üyge şaqırıp, araqqa toyğızıptı da Mäskeu kanalınıñ kök mwzına şığarıp alıp itşe tepkilepti…

Aybek Oralhannıñ facebook paraqşasınan alındı

KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana
Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

kerey.kz

Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz