Алтай жұрты ардақты жазушысын еске алды

Altay jwrtı ardaqtı jazuşısın eske aldı

| Oct 13, 2015

Öskemendegi S.Amanjolov atındağı ŞQMU-da halıqaralıq «Alaş» ädebi sıylığınıñ laureatı, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri, jazuşı, jerlesimiz Didahmet Äşimhanwlına arnalğan «Bügingi qazaq ädebieti jäne Didahmet Äşimhanwlı» attı respublikalıq ğılımi-täjiribelik konferenciya ötti. Şarağa oblıs äkiminiñ orınbasarı Jaqsılıq Omar qatıstı.
Şara barısında atalmış bilim ordasınıñ №9 oqu ğimaratında Didahmet Äşimhanwlı atındağı baspasöz ortalığı aşıldı.
– Qarap otırsaq, Katonqarağay jerinen jeztañday änşi, däulesker küyşi şıqtı degendi köp estimeymiz, esesine Oralhan Bökey, Qalihan Isqaq, Didahmet Äşimhanwlı, Älibek Asqar sındı keremet söz zergerlerin düniege äkelgen kieli altın besik. Jastarğa ülgi-önege bolarlıq osınday şaranı wyımdastırıp otırğan S.Amanjolov atındağı ŞQMU-dıñ wjımına, oblıstıq bilim basqarmasına ülken raqmet. Özderiñiz jaqsı biletin Didahmet Altaydıñ mwñın mwñdap, ädebiettiñ joğın joqtap jüretin abzal ağa edi. Qalamınıñ qarımdı, tolısqan şağında ömirden erte qaytsa da, qazaq ädebietine köp dünie qaldıra aldı. Didağañ sonday ülken jwmıstardı tındırıp jürse de ağağa degen iltipatı men inige degen izetinen ayırılmaytın jibek minezdi jan edi. Qalıñ eli, qazağı barda ol kisi mäñgi ölmeydi, bügingi şara Didahmet Äşimhanwlınıñ ekinşi ömiriniñ bastalğanın däleldep otır, – dedi Jaqsılıq Omar.
Konferenciyağa Astanadan arnayı kelgen Prezident janındağı Strategiyalıq zertteuler institutınıñ direktorı Erlan Qarin jazuşınıñ elden erekşe twstarın tilge tiek etse, Türkistan qalasınan kelgen Didağañnıñ sırlas-dosı, A.YAssaui atındağı halıqaralıq qazaq-türik universitetiniñ «Türkologiya» ğılımi-zertteu institutınıñ direktorı Qwlbek Erköbek «Wlttıq ruh jarşısı» attı bayandama jasap, jan dosı turalı qwndı estelikter aytqanda öziniñ de, tıñdarmannıñ da janarına eriksiz jas üyirildi. Şäkerim atındağı SMU-dıñ qazaq tili jäne ädebiet kafedrasınıñ docenti Ayman Aqtanova «Didahmet Äşimhanwlı – qazirgi qazaq prozasınıñ körnekti ökili» attı bayandama jasap, qalamgerdiñ şığarmalarına keñinen toqtalıp, taldau jasasa, jazuşı Älibek Qañtarbaev bala künderinen estelik ayttı. S.Amanjolov atındağı ŞQMU-dıñ qazaq tili jäne ädebiet kafedrasınıñ docenti Gauhar Rahımbaeva «Didahmet Äşimhanwlı şığarmalarınıñ wlttıq ideyası» taqırıbında bayandama jasap, qalamgerdiñ eñ soñğı jazğan «Jındı jel» attı şığarmasınıñ erekşelikterine toqtaldı. Jiın soñında bwl şaranı dästürli türde ötkizip twru qajettiligi aytıldı. Şara studentterdiñ dayındağan jazuşını eske aluğa arnalğan ädebi-sazdı keşimen tüyindeldi.

Mwrathan Kenjehanwlı

didar-gazeti.kz

Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana