Қытайдың Үрімжі қаласында Зуқа батырдың 150 жылдық мерей тойы аталып өтті.

Jahan jañalıqtarı Zuqa batır 150 jıl Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl

Qıtaydıñ Ürimji qalasında Zuqa batırdıñ 150 jıldıq merey toyı atalıp ötti.

| Jun 11, 2016

2016 jıldıñ 4 mausımında Qıtaydıñ batısındağı qazaqtar köp şoğırlanğan ortalıq qalaÜrimjide qıtaydağı qazaq qayratkerleri men ziyalı qauımı Zuqa batır Säbitwlınıñ 150 jıldıq merey toyın atap ötti.

Qıtaydıñ är öñirinen 300 ge tarta qonaq kelip qatıstı. Asqa jinalğan qoğam qayratkerleri men jazuşılar Zuqa batırdıñ tuğan elin qorğağan jau jwrektiligin, ädiletsizdikke qarsı twrğan izgi isterin , wltına , ruına qaramay panasına alğan halıqşıldığın sağınışpen eske aldı. Batır ata wrpaqtarı atınan Aydın Uäldanwlı wyımdastıruşı aqsaqaldarğa şapan jauıp rahmetin ayttı. toy soñı koncerttik şarağa wlastı.

Merey toyğa Swltan Janbolatov, Qadıs Jänabıl, Şäriphan Kärim, Äuelhan Qali, Jaqıp Mırzahan, Razdan Aydarhanwlı, Batırhan Qwsbegin, Bayahmet Jwmabaywlı qatarlı qoğam qayratkerleri men jazuı ağalarımız qatıstı.

Zuqa batır- 1866 jılı qazirgi Şığıs Qazaqstan oblısınıñ Zaysan audanında düniege kelgen. Zuqanıñ äkesi şığıs öñirine asa tanımal bolğan Säbit damolla. Arğı atası Nwrmwhammed abız. Tekti äuletten şıqqan batır babamız, jauız biliktiñ ezgisine tap bolğan halqın azat etu jolında qaza tabadı. Biıl batır babamızdıñ tuğanına 150 jıl toldı.

Zuqa batır turalı Qıtayda Batırhan Qwsbeginnıñ ”Zuqa batır” romanı, Qajıqwmar Şabdanwlınıñ “Pana” romanı men Bayahmet Jwmabaywlınıñ “Sağınış” romanı jarıq körgen. Halıq arasına taralğan bes dastan men küyler bar.

Eske alu şaraları Qazaqstan, Germaniya, Avstriya, Angliya, Amerika, Türkiya, Qıtay, Moñğıliya sındı 10 şaqtı elde jürgiziledi.

Jwmabay Mädibaywlı
kerey.kz

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Matematik Henry Cohn 12 ölşemde 841 kissing arrangement tabılğanın rastadı.

kerey.kz

NU matematika tobı üşin ğana emes, jalpı älemdik matematika qauımdastığında mañızdı jañalıq. Äriptesterimiz 12 ölşemdi evklidtik keñistiktegi kissing number üşin jaña tömengi şekara taptı. Bwğan deyingi tömengi şekara 840-qa teñ bolatın jäne onı britan matematikteri Djon Liç pen Nil Sloun 1971 jılı däleldegen edi. 55 jıl boyı matematikter bwl nätijeni jaqsartuğa tırısıp keldi. Endi ol nätije jaqsardı: 12 ölşemde kissing number keminde 841-ge teñ. Jaña nätije tereñ matematikalıq ideyalar men quattı GPU-esepteulerdiñ üylesimi arqılı alındı. Sferalıq kodtar men şarlardı tığız ornalastıru teoriyasınıñ jetekşi mamandarınıñ biri, MIT professorı Henry Cohn (Maryna Viazovska-men birge 24 ölşemdegi äygili jwmıstıñ avtorlarınıñ biri) osı saladağı negizgi aqparat közi bolıp sanalatın sayttı jürgizedi. Henry Cohn 12
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ