|  |  | 

Köz qaras Äleumet

KEŞİRİÑDER BİZDİ, BAUIRLAR!

24.09.16-adamdar-11

 

Ötken aptada üş otbasınıñ oyranın şığarğan oqiğa boldı. Almatı oblısı Jambıl audanınıñ ortalığı Wzınağaş kentindegi mal bazarına 18 qırküyek küni mal äkelgen 1979 jılğı Doldanwlı Jarqınbek, 1973 jılğı Zarlıhanwlı Mwqiyat pen Älimhan Qadılbek esimdi azamattardıñ joğalğanı belgili bolıp, artınşa ol jigitterdiñ süyegi tabıldı. Täuelsizdik alğannan keyin, eli men jerin añsap jetken üş azamattıñ qazası är qazaqtıñ qabırğasın qayıstırıp ketkeni ras.

Qazaq qazir mıñğa bölindi. Ruşıldığımız asqınıp twr. Dinşildigimiz basımızdı bir dastarhanda tüyistirmeytin boldı. Orıstildiler men qazaqtildiler bolıp, tağı qırqısıp jatamız. Endi kelip, jergilikti qazaqtar men oralmandar atanıp alıp, qaq jarıludıñ aldında twrmız. Aqparat qwraldarınan estuimizşe körşi elde «Qazaqstanda Qıtaydan kelgenderdi qırıp jatır eken?» degen qaueset tarap jatqan körinedi.

Qazaqtıñ basın qospau, «elim men jerim» dep otırğan ağayınnıñ ıstıq köñilin suıtu üşin äli talay qitwrqı äreketter jasaluı mümkin. Desek te, qazaqtıñ sanalı wrpağı mwnday arandatuşıldardıñ sözine ermeydi dep oylaymız.

Üş jigittiñ ölimine sebep, olardıñ oralman boluı emes. Bwl – isker jigitterdiñ tapqanına köz alartqan jendetterdiñ isi. Qılmıskerlerdiñ kökeyin tesken – aqşa. Sol sebepti aqşa üşin jasalğan qılmıs äleumettik narazılıqqa wlaspauı tiis. Şetten kelgen türli diasporanı qwşağına sıyğızğan qazaq öz qandasın da özekten teppeydi. Osını qandastar tüsinse deymiz.

Biraq, är elde, är jerde bir tentektiñ bolatını ras. Qılmıskerdiñ wltı men tegi bolmaydı. Sondıqtan da, elimizdegi tentekterimizdi bastıqtıra almağanımız üşin, şetten kelgen är ağayınnan jergilikti qazaqtar keşirim swrauğa tiispiz.

Bwl mäselege Qazaqstan Respublikasınıñ İşki ister ministri Qalmwhanbet Qasımov mırza bastap, özge de qwziretti organdar tikeley aralasıp, kinäliler ädil jazasın aluı qajet.

Bizdiñ äzirge aytarımız osı.

Şäriphan Qaysar

Abai.kz

Related Articles

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • Qızıq…

    Qızıq…

    1989 jılı Qazaq SSR-dıñ memlekettik tili bireu, ol qazaq tili bolğan. 2026 jılı Qazaqstan Respublikasında memlekettik til bireu, ol qazaq tili bolmaq. Mäsele, 37 jıldan beri publikaciyağa til turalı baptıñ 1- tarmağın körsetip (qoğamdağı wltşıldıqtı basu üşin) al isjüzinde 2- tarmaqpen basa jwmıs isteuinde jatır. 1989 jıldan beri qazaq tiliniñ qwzireti konstituciyanıñ küşinen köbirek qazaq wltşılarınıñ inerciyasınıñ arqasında örkendedi. Öytkeni qazaqtildi orta urbanizaciyalandı, bılayşa aytqanda qaladağı mädeni aymaqtardı qazaqtildi işki migraciya basıp aldı. Qazaqşa mektep, bala-baqşa, orta jäne şağın biznes tb bäri işki migraciya men urbanizaciyanıñ esebinde köbeydi. Konstituciyada mem-til qazaq tili dep körsetilse de mem-jüye 2-tarmaqpen jwmıs jasadı. Al keybir mekemeler men oblıstardağı qazaq tiline basımdıqtıñ berilui tikeley demografiyalıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: