КЕЙКІ БАТЫРДЫҢ БАССҮЙЕГІ (ФОТО)

KEYKİ BATIRDIÑ BASSÜYEGİ (FOTO)

| Oct 13, 2016

Qazaqstan Respublikasınıñ Ortalıq memlekettik muzeyi qızmetkerleri Keyki batırdıñ bas süyegi qalay saqtaulı twrğanın körsetti. Bwl turalı Tengrinews.kz habarladı. Muzey direktorınıñ orınbasarı Beybitqali Qaqabaevtıñ aytuınşa, muzeydegiler Keyki batır jetkizilgen arnayı konteynerdi aşpağan.

Sonımen qatar, muzeyde Keyki batırdıñ bassüyegin qoyatın arnayı bölmeniñ bölingeni belgili boldı. Döñgelegi bar konteyner bölmeniñ ortasında ornalasqan. Konteyner qızıl matamen oralıp, mayşam qosılğan.

“Konteynerdiñ işin biz eşkimge körsetken joqpız. Ol barlığına körsetuge bolatın qanday da bir zat emes, ol – adamnıñ bassüyegi. Sondıqtan biz onı aşpauğa tırısamız. Juırda, yağni 1-2 künniñ işinde biz Keyki batırdıñ bassüyegin Vengriyağa saraptamağa jiberemiz. Qazir qajetti qwjattar räsimdelip jatır”, – dedi Beybitqali Qaqabaev.

“Vengriyada bizdiñ maqsatımız – ğılımi jäne genetikalıq zertteuler jürgizu. Keyin elektrondıq tehnologiyalarmen süyekterdi qayta qalpına keltirip, Keyki batırdıñ pişinin köruge böledi. Vengriyada ğalımdar mwnday zertteulermen jaqsı aynalısadı. Olarğa bwl zertteu qızıq boladı, sebebi olar özderin qıpşaq sanaydı”, – dedi Qaqabaev. Sonday-aq, ol zertteulerdiñ bes ayğa sozıluı mümkin ekenin ayttı. Al keyinirek Keyki batırdıñ bassüyegi qaytarılıp, Qostanay oblısında jerlenetin boladı.

Sonımen qatar, Antropologiya jäne etnografiya muzeyiniñ qızmetkerleri tüsirgen jädigerlerdiñ suretteri payda boldı. Ol suretter Kunstkameradağı mwrağatta 90 jıldan asa uaqıt saqtalğan eken.

Sonday-aq, memlekettik muzey qızmetkerleri Kunstkameradağı jädigerlerdi qalay alğandarın aytıp berdi.

“Bastapqıda Reseydegi muzeydiñ mwrağatında saqtaulı twrğan bassüyekti tarihi-mädeni qwndılığı joq dünie dep sanaldı. Sol uaqıttan beri ol jädiger retinde emes, adamnıñ bassüyegi esebinde saqtaulı twrğan. Keyinnen saqtaulı twrğan bassüyek bizge jetkizildi”, – dedi QR Ortalıq memlekettik muzeydiñ qızmetkerleri.

Mwnıñ aldında Ortalıq memlekettik muzeydiñ direktorı Nwrsan Älimbay 12 qazan küni Keyki batırdıñ bas süyegi antropologiyalıq saraptama üşin Vengriyağa jetkiziletinin mälimdegen bolatın.

Abay-aqparat

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

kerey.kz

1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt