قىتاي تۋرالى ءبىر جۇتىم وي
kerey.kz
Eldes Orda
اقش-قىتاي تەكەتىرەسى قىتاي قوعامىن ەكى جىككە ءبولۋى بەك مۇمكىن. جالپى بۇل قىتاي xالقىنىڭ اقش-قا قارسى پيعىلى ما الدە بيلىك باسىنداعى قىتاي كوممۋنيستەرىنىڭ اقش-قا قارسى تەكەتىرەسى مە؟ مەنىڭشە بۇنىڭ اراسىندا ايىرماشىلىق بار. ونداي بولسا مىناداي بولجاۋ جاساۋعا بولادى:
ءبىرىنشىسى، اقش-قا قىتاي كومپارتياسى باقتالاس بولسا، اقش مىندەتتى تۇردە قىتاي كومپارتياسىنا ساياسي بالاما بولا الاتىن كەز-كەلگەن انتي-كومپارتياشىل قىتاي توپتارمەن جاڭا ساياسي ماقساتتار قويا باستايدى. بۇنىڭ سوڭى قىتاي قوعامىنداعى كوممۋنيست پارتياعا قارسى ىشتەي ءتىسىن قايراپ جۇرگەن توپتاردىڭ كۇشىن بىرىكتىرەدى. سونداي-اق، قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ساياسي وقشاۋلانۋىن جىل سايىن اسقىندىرا بەرەدى. ءتىپتى، ەڭ سوڭىندا كومپارتيا ساياسي قاجەتىنەن ايرىلا باستايدى;
ەكىنشىسى، اقش-قىتاي ساياسي ھام ەكونوميكالىق داعدارىسى قىتاي وليگارxىنا نەمەسە كلاندىق توپتارىنا كۇردەلى تاڭداۋ جاساۋعا جاجبۇرلەيدى. قىتايدىڭ جاڭا بۋىن ۇلتتىق كاپيتاليزمى بيلەۋشى پارتياعا قاتاڭ سۇراق، قاتال تالاپ قويا باستايدى، نە اقش-پەن ساياسي وڭ ديالوگ جاسا نە بولماسا ساياسي رەفورما قابىلدا دەپ. ەگەر قىتاي كومپارتياسى ەكەۋىنە دە ۇتىمدى جاۋاپ بەرە الماسا قىتايدىڭ جاڭا بۋىن وليگارx-كلاندارى ساياسي رەۆولۋتسسيا جاساۋعا كوشەدى نەمەسە دايىن دەگەن ءسوز، ونى اقش استىرتىن قارجىلاندىرادى. بۇنىڭ سوڭى ەلدە ساياسي جۇيەنىڭ تۇبەگەيلى اۋىسۋىنا الىپ كەلىپ، بيلىككە ۇلتشىل ليبەرال دەموكراتتار كەلەدى. ءارى باتىس پەن اقش-قا جاڭا ساياسي قارىم-قاتىناس باستالادى;
ءۇشىنشىسى، اقش نەمەسە اۋعان، ورتالىق ازيا فاكتورى قىتاي كومپارتياسى مەن قىتايدىڭ جاڭا بۋىن وليگارxى اراسىنا ءبىرىن-ءبىرى وتقا يتەرمەلەيتىن ساياسي باسەكەلەستىككە جول اشادى. وسىلاي بولجاۋ جاساساق، ءدال قازىرگى قىتاي ەومپارتياسىنىڭ ساياسي باعدارى نەبارى بەس جىلعا دەيىن دارەندەپ ودان كەيىنگى كەزەڭ قىتاي وليگارxى ۋىسىنا تولىقتاي ءوتۋى مۇمكىن. ونداي بولسا قىتاي كوممۋنيستەرى ءبىر تامشى قان توكپەي-اق بيلىكتى ءوز قولىمەن جاڭا بۋىن قىتايدىڭ كلاندىق جۇيەسىنە وتكىزىپ بەرۋى مۇمكىن. اقش-تىڭ ساياسي تەxنولوگياسى بۇرداي ساتتە مىندەتتى تۇردە قىتايعا اشىق سوعىس اشۋ نيەتىن بىلدىرمەي قىتاي جاقتىڭ بۇل پروتسسەستى تولىق ورىنداۋىن سابىرمەن كۇتەدى. قالاعان جاعدايدا ساياسي مورالدىق كومەككە استىرتىن اتسالىسۋى دا مۇمكىن;
ءتورتىنشى، اقش-قىتاي قارىم-قاتىناسى قىتاي كومپارتياسى ءۇشىن دە ساياسي وراي-دۇر. ەلدەگى كاپيتاليست كولاندىق جۇيەگە رەفورما جاساۋدىڭ ىلۋدە ءبىر كەزىگەتىن مۇمكىندىگى. سوندىقتان اقش-تىڭ بۇعان ىلىگۋىن كەرى باعىتتا وراي رەتىندە اتقارۋى دا مۇمكىن. ول جاعداي جۇزەگە اسسا قىتايدا كومپارتياعا ساياسي بالاما بولا الاتىن وليگارx, كلاندار قالماي قالۋى دا مۇمكىن;
قالاي بولماسىن قىتايدا ساياسي مەكتەپ وتە ەرتەدەن قالىپتاسقان جانە قىتاي ساياسي ينستيتۋتتارى الەمدىك گەو-ساياسي اقۋالدى جان-جاقتى تالقىلاپ ساراپتان ابدەن كوزدەن وتكىزىپ الادى. بۇل جاعىنا كەلگەندە قىتاي كورشىدەن ۇيرەنۋىمىز كەرەك. دەسە دە قىتاي كلاندارى مەن قىتاي كومپارتياسى اراسىنداعى ساياسي باقتالاستىق پەن باسەكەلەستىك جالعاسا بەرەدى. ەرتەڭ باسقا فورماتتارى جارىققا شىعۋى مۇمكىن…
پىكىر قالدىرۋ