|  | 

ادەبي الەم

شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر

بۇگىن قر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى، الەم حالىقتارى جازۋشىلار
وداعىنىڭ مۇشەسى جۇمات انەسۇلى 72 جاسقا تولىپ وتىر. جۇمات انەسۇلى
تاريحي زەردەلەۋ ماقالالارىمەن، ءازىل قالجىڭدارىمەن وقىرماندارعا ەسىمى
كەڭىنەن تانىس.ج. انەسۇلىنىڭ ولەڭ جىرلارى «جۇماتتىڭ عازەلدەرى مەن
ازىلدەرى»، «عازەلدەرىم مەن ازىلدەرىم» اتتى كىتاپتارىنان ءمالىم.
اۆتوردى تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ، شىعارماشىلىعىنا داڭعىل جول تىلەيمىز!

جۇمات انەسۇلى، جازۋشى، اقىن

شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر
ايدىن كول جاتىر جارقىراپ،
كوكتە تۇر اي سىعالاپ.
اينالا كوكتەم جاڭارعان،
توبىلعى تولعان ساي الاپ.
كول جاعاسى تىرشىلىك،
اينالا قونعان كيگىز ءۇي.
جانىپ جاتىر كوپ وشاق،
ماۋجىراعان كوڭىل كۇي.
توبىلعى اراسى ءبىر سىبدىر،
ەكەۋدەن عانا ءبىر قىبدىر،
سونبەدى اناۋ ءبىر وشاق،
ەستىلەدى كومەسكى،
شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر.

ونەر مەن ساۋدا

ونەر مەن ساۋدا
ءبىر بىرىنەن الشاق دۇنيە ،قاراعىم.
ونەرگە سەن قاسيەتىڭدى قوس،
دارىنىڭدى قوس،
تالابىڭدى قوس،
كوتەرىپ كور سوسىن،
كوتەرە الارما ەكەسىڭ!
ال، تيىن مەن جەز.
قاپشىقتاپ جينا،
سالماعى اۋىر تىم ونىڭ.
كوتەرە الساڭ كوتەر،
ايىرارسىڭ،سودان نەنىڭ اۋىر،
نەنىڭ جەڭىل ەكەنىن

ليريكا
قاناتىمدى وتقا سالدىم

مەن سەنى ءسۇيدىم،
ەرنىڭنەن ەرنىم تالعانشا ءسۇيدىم.
قۇشتىم، قۇشىرلاندىم.
مەن قازىر ىشىڭدەمىن،
مەن قانىڭدامىن،
مەن باۋىرىڭدامىن،
مەن بۇيرەگىڭدەمىن،

مەن جۇرەگىڭنىڭ ءداپ ورتاسىنان
ورىن الدىم!
سەن مەنى ءسۇيدىڭ،
قۇشاعىڭا قىسقاندا
وتىڭا كۇيدىم،
سەن مەنىڭ تاعدىرىممەن كۇيدىڭ،
ورتاق بولدىڭ بارىنە،
قۋانىشىما، قايعىما.
مەن دە ءسۇيدىم،
سەن دە ءسۇيدىڭ،
بولدىم جالعىز كۇيدىرگىڭ.
تاپ قازىر قۇشاعىڭدامىن،
ىستىق الاقانىڭمەن ايالاپ،
جۇرەگىمنىڭ ءدۇرسىلىن باستىڭ
تاعدىرىمنىڭ كۇيىگىن باستىڭ!
اياۋلىم، اپپاعىم،
سەن مەنى ءسۇيدىڭ،
مەن سەنى ءسۇيدىم،
سول ءۇشىن.
سوناۋ ۇشىپ جۇرگەن كوبەلەكتەي،
قاناتىمدى وتقا سالدىم!

و،تابيعات، قۇدىرەت!
و،تابيعات، قۇدىرەت،
مىڭ سان قادىرىڭدى،
ادام بولىپ،

بىلمەي ءجۇرۋ مۇمكىن بە؟.
و، تابيعات، قۇدىرەت!،
سان ساياڭدى،
ادام بولىپ،
سەزبەي ءجۇرۋ مۇمكىن بە!
و،تابيعات،
داۋىلىڭا دا توتەپ بەردىم،
ولمەدىم.
جاۋىنىڭا دا ءبىر گۇلدەدىم،
تورلەدىڭ!
سان راحاتقا
تالاي، تالاي بولەدىڭ،
سان العىسىمدى ايتتىم ساعان،
الدە مۇمكىن بىلمەدىڭ؟
و، تابيعات، قۇدىرەت!
پارىزىمدا، قارىزىمدا بار ساعان!
عۇمىرىمنىڭ ءامىرى تەك سەن عانا،
امان بولسا،
ءساتى تۇسسە،
توپىراعىڭ مەن جاپىراعىڭدى جامىلىپ،
قۇشاعىڭا ماڭگى ەنەرمىن!

ءسوز ىشىندە "نە جامان؟"
——————————–
بەتپاق ءسوز ايتقان جامان

بەت الدى لاعىپ،
ءسوز ايتقان جامان،
جەلدەي اعىپ،
اعىن ءسوز ايتقان جامان
"انانىكى بۇرىس"،
"مەنىكى دۇرىس" دەپ
ءسوز ايتقان جامان.
نە ايتساڭدا،
كوزدەگەن جەرىڭە
تيگىزە الماي جاتقان جامان.
قۇتىلماس جەردە،
كوپتىڭ اتىنان سويلەگەن جامان.
ءوزىن قۇدايعا تەڭەپ،
"قۇدايدىڭ ءسوزىن" ايتقانداي كورىپ،
بەدىرەيىپ،
بەتپاق ءسوز ايتقان جامان!

ءبىر مۇڭ،-ءبىر عازەل
شىركىن دۇنيە، تار سياقتى
دۇنيە شىركىن كەڭىستىك،
شەكسىز الەم.
ءبىز كىشكەنتاي بولشەگىمىز
بۇل عالامنىڭ.
قۇرتاقانداي بولساڭدا
تىرلىگىڭە تويماي جۇرگەن.
سەن –ادامسىڭ،
سانسىز ارمانىڭمەن،
تاۋسىلمايتىن قيالىڭمەن،
كەڭ دۇنيەگە سىيماي جۇرگەن.
كەڭ دۇنيە ساعان تار سياقتى،
شىن دوسىڭ بولماعاسىن،
شىن سىرلاسىڭ بولماعاسىن،
ەمىنىپ، قۇشاعىندا جاتاتىن،
ناقسۇيەرىڭ بولماعاسىن.
كەڭ دۇنيە ساعان تار سياقتى،
بۇل الەمدى اپپاق گۇلمەن
جايقالتا الماعاسىن!

تىرنالارمەن قوشتاسىپ

ۋاقىت دەگەننىڭ بەلگىسى جوق،
ولشەۋسىز،
زىمىراپ ءوتىپ بارادى
بايقاۋسىز.
سۋىق جەل سوققان تەرىستەن،
وڭمەننەن ءوتىپ بارادى،
توقتاۋسىز.
ارقادان قايتقان تىرنالار،
ءتىزىلىپ ساپ قۇرادى،
كوڭىلدىڭ كىرىن جاپقان بۇلت،
جوڭكىلىپ قايدا بارادى؟،
جىلى جاققا، شاماسى،
–اقاۋسىز.
وڭمەننەن وتكەن
وتكىر جەلمەن قوشتاسىپ،
وڭتۇستىگىن ساعىنعان،
تىرنالارمەن قوشتاسىپ،
قول بۇلعاپ تۇرمىن قيماستاي،،
كوڭىلىمدە- مۇز،
استىم -سىز.

جۇمات انەسۇلى،ازۋشى، اقىن

kerey.kz

Related Articles

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە. دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى. قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي – جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا

  • شوقان ۋاليحانۇلى دەگەن ەكەن..

    شوقان ۋاليحانۇلى دەگەن ەكەن..

    ەل اۋزىندا قازاق وقىمىستىلارى ايتتى دەگەن سوزدەر از ەمەس. بەلگىلى عالىم، ەتنوگراف ا. سەيدىمبەك قۇراستىرعان تاريحي تۇلعا، اسقان وقىمىستى شوقان بابامىزدىڭ تاپقىر سوزدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز. * * * ومبىعا وقۋعا جۇرەر الدىندا بالا شوقان اكەسىنىڭ ەل ءىشى ماسەلەسىن شەشۋدەگى كەيبىر وكتەم، وجار قىلىقتارىنا كوڭىلى تولماي، «وقۋعا بارمايمىن» دەپ قيعىلىق سالسا كەرەك. تىپتەن كونبەي بارا جاتقان بالاسىن قاتال شىڭعىس جاردەمشى جىگىتتەرىنە بايلاتىپ الماققا ىڭعايلانىپ: «شىقپاسا كوتەرىپ اكەلىڭدەر، ارباعا تاڭىپ الامىز!» − دەيدى. سوندا دارمەنى تاۋسىلعان شوقان اكەسىنە: «بايلاتپا! ابىلاي تۇقىمىنان بايلانعاندار مەن ايدالعاندار جەتەرلىك بولعان!» − دەپ ءتىل قاتادى. بالا دا بولسا اقيقات ءسوزدى ايتىپ تۇرعان بالاسىنان توسىلعان اكە دەرەۋ شوقاندى بوساتتىرىپ جىبەرەدى. * * * پەتەربۋرگتە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءبىر

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: