|  | 

ادەبي الەم

شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر

بۇگىن قر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى، الەم حالىقتارى جازۋشىلار
وداعىنىڭ مۇشەسى جۇمات انەسۇلى 72 جاسقا تولىپ وتىر. جۇمات انەسۇلى
تاريحي زەردەلەۋ ماقالالارىمەن، ءازىل قالجىڭدارىمەن وقىرماندارعا ەسىمى
كەڭىنەن تانىس.ج. انەسۇلىنىڭ ولەڭ جىرلارى «جۇماتتىڭ عازەلدەرى مەن
ازىلدەرى»، «عازەلدەرىم مەن ازىلدەرىم» اتتى كىتاپتارىنان ءمالىم.
اۆتوردى تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ، شىعارماشىلىعىنا داڭعىل جول تىلەيمىز!

جۇمات انەسۇلى، جازۋشى، اقىن

شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر
ايدىن كول جاتىر جارقىراپ،
كوكتە تۇر اي سىعالاپ.
اينالا كوكتەم جاڭارعان،
توبىلعى تولعان ساي الاپ.
كول جاعاسى تىرشىلىك،
اينالا قونعان كيگىز ءۇي.
جانىپ جاتىر كوپ وشاق،
ماۋجىراعان كوڭىل كۇي.
توبىلعى اراسى ءبىر سىبدىر،
ەكەۋدەن عانا ءبىر قىبدىر،
سونبەدى اناۋ ءبىر وشاق،
ەستىلەدى كومەسكى،
شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر.

ونەر مەن ساۋدا

ونەر مەن ساۋدا
ءبىر بىرىنەن الشاق دۇنيە ،قاراعىم.
ونەرگە سەن قاسيەتىڭدى قوس،
دارىنىڭدى قوس،
تالابىڭدى قوس،
كوتەرىپ كور سوسىن،
كوتەرە الارما ەكەسىڭ!
ال، تيىن مەن جەز.
قاپشىقتاپ جينا،
سالماعى اۋىر تىم ونىڭ.
كوتەرە الساڭ كوتەر،
ايىرارسىڭ،سودان نەنىڭ اۋىر،
نەنىڭ جەڭىل ەكەنىن

ليريكا
قاناتىمدى وتقا سالدىم

مەن سەنى ءسۇيدىم،
ەرنىڭنەن ەرنىم تالعانشا ءسۇيدىم.
قۇشتىم، قۇشىرلاندىم.
مەن قازىر ىشىڭدەمىن،
مەن قانىڭدامىن،
مەن باۋىرىڭدامىن،
مەن بۇيرەگىڭدەمىن،

مەن جۇرەگىڭنىڭ ءداپ ورتاسىنان
ورىن الدىم!
سەن مەنى ءسۇيدىڭ،
قۇشاعىڭا قىسقاندا
وتىڭا كۇيدىم،
سەن مەنىڭ تاعدىرىممەن كۇيدىڭ،
ورتاق بولدىڭ بارىنە،
قۋانىشىما، قايعىما.
مەن دە ءسۇيدىم،
سەن دە ءسۇيدىڭ،
بولدىم جالعىز كۇيدىرگىڭ.
تاپ قازىر قۇشاعىڭدامىن،
ىستىق الاقانىڭمەن ايالاپ،
جۇرەگىمنىڭ ءدۇرسىلىن باستىڭ
تاعدىرىمنىڭ كۇيىگىن باستىڭ!
اياۋلىم، اپپاعىم،
سەن مەنى ءسۇيدىڭ،
مەن سەنى ءسۇيدىم،
سول ءۇشىن.
سوناۋ ۇشىپ جۇرگەن كوبەلەكتەي،
قاناتىمدى وتقا سالدىم!

و،تابيعات، قۇدىرەت!
و،تابيعات، قۇدىرەت،
مىڭ سان قادىرىڭدى،
ادام بولىپ،

بىلمەي ءجۇرۋ مۇمكىن بە؟.
و، تابيعات، قۇدىرەت!،
سان ساياڭدى،
ادام بولىپ،
سەزبەي ءجۇرۋ مۇمكىن بە!
و،تابيعات،
داۋىلىڭا دا توتەپ بەردىم،
ولمەدىم.
جاۋىنىڭا دا ءبىر گۇلدەدىم،
تورلەدىڭ!
سان راحاتقا
تالاي، تالاي بولەدىڭ،
سان العىسىمدى ايتتىم ساعان،
الدە مۇمكىن بىلمەدىڭ؟
و، تابيعات، قۇدىرەت!
پارىزىمدا، قارىزىمدا بار ساعان!
عۇمىرىمنىڭ ءامىرى تەك سەن عانا،
امان بولسا،
ءساتى تۇسسە،
توپىراعىڭ مەن جاپىراعىڭدى جامىلىپ،
قۇشاعىڭا ماڭگى ەنەرمىن!

ءسوز ىشىندە "نە جامان؟"
——————————–
بەتپاق ءسوز ايتقان جامان

بەت الدى لاعىپ،
ءسوز ايتقان جامان،
جەلدەي اعىپ،
اعىن ءسوز ايتقان جامان
"انانىكى بۇرىس"،
"مەنىكى دۇرىس" دەپ
ءسوز ايتقان جامان.
نە ايتساڭدا،
كوزدەگەن جەرىڭە
تيگىزە الماي جاتقان جامان.
قۇتىلماس جەردە،
كوپتىڭ اتىنان سويلەگەن جامان.
ءوزىن قۇدايعا تەڭەپ،
"قۇدايدىڭ ءسوزىن" ايتقانداي كورىپ،
بەدىرەيىپ،
بەتپاق ءسوز ايتقان جامان!

ءبىر مۇڭ،-ءبىر عازەل
شىركىن دۇنيە، تار سياقتى
دۇنيە شىركىن كەڭىستىك،
شەكسىز الەم.
ءبىز كىشكەنتاي بولشەگىمىز
بۇل عالامنىڭ.
قۇرتاقانداي بولساڭدا
تىرلىگىڭە تويماي جۇرگەن.
سەن –ادامسىڭ،
سانسىز ارمانىڭمەن،
تاۋسىلمايتىن قيالىڭمەن،
كەڭ دۇنيەگە سىيماي جۇرگەن.
كەڭ دۇنيە ساعان تار سياقتى،
شىن دوسىڭ بولماعاسىن،
شىن سىرلاسىڭ بولماعاسىن،
ەمىنىپ، قۇشاعىندا جاتاتىن،
ناقسۇيەرىڭ بولماعاسىن.
كەڭ دۇنيە ساعان تار سياقتى،
بۇل الەمدى اپپاق گۇلمەن
جايقالتا الماعاسىن!

تىرنالارمەن قوشتاسىپ

ۋاقىت دەگەننىڭ بەلگىسى جوق،
ولشەۋسىز،
زىمىراپ ءوتىپ بارادى
بايقاۋسىز.
سۋىق جەل سوققان تەرىستەن،
وڭمەننەن ءوتىپ بارادى،
توقتاۋسىز.
ارقادان قايتقان تىرنالار،
ءتىزىلىپ ساپ قۇرادى،
كوڭىلدىڭ كىرىن جاپقان بۇلت،
جوڭكىلىپ قايدا بارادى؟،
جىلى جاققا، شاماسى،
–اقاۋسىز.
وڭمەننەن وتكەن
وتكىر جەلمەن قوشتاسىپ،
وڭتۇستىگىن ساعىنعان،
تىرنالارمەن قوشتاسىپ،
قول بۇلعاپ تۇرمىن قيماستاي،،
كوڭىلىمدە- مۇز،
استىم -سىز.

جۇمات انەسۇلى،ازۋشى، اقىن

kerey.kz

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: