|  | 

ادەبي الەم

قورقىتتىڭ بولىپ قوبىزى (ۇلى جازۋشى،عۇلاما عالىم مۇحتار ماعاۋين اعامىزدىڭ 80جاسقا تولۋىنا ارنايمىن)

قازاقتىڭ ۇلكەن ابىزى،
ۇلىلاردىڭ ناق ءىزى.
80گە كەلدى مۇحا اعام ،
ۇلتىمنىڭ ناعىز وعىزى.
جىرلاعان بەس عاسىردى،
قورقىتتىڭ بولىپ قوبىزى.
عالىممىن دەگەن تالايدىڭ،
سايدا-سان،قۇمدا جوق ءىزى.
تەڭەسە الماس ءبىر سىزگە،
سوندايدىڭ توقسان توعىزى.

80 گە كەلدىڭ سەندە اعا،
بارىمىزدە پەندە اعا.
ەكى اينالىپ بۇل جاسقا ،
كەلمەيسىز عوي ەندى اعا.
تۋىپ وسكەن تۇعىرىڭ،
قازاقستانداعى كەڭ دالا.
سىزگە قونىس بولا الماي ،
قۇرلىق استىڭ ەن دالا.
كەتەسىزبە وسىلاي ،
بۇتىندەلمەي جەڭ،جاعا.
اتتەڭ ءبىر كەم دۇنيە ،
ايتقانداي شەشەن شەر اعا.

سىزگە قاستىق قىلعاندار،
اياققا تۇساۋ سالعاندار.
قىزعانىشتان كورە الماي ،
ىشتەرى وت بوپ جانعاندار.
جولىڭا قاقپان قۇرعاندار،
قادىرىىڭ ءوتىپ ءبىر كۇنى،
ارماندار ،سىزدى ارماندار.
جازعانىڭ كاۋسار بۇلاقتاي،
وقىعان ادام العان ءنار.
شۇرايلى ءتىلىڭ ءتاپ-ءتاتتى ،
اۋماي قالعان بالدان ءدال .
دايارياسىڭ جوڭكىگەن ،
وزىڭە ءتان ارناڭ بار.
تۇياعىسىڭ تۇلپاردىڭ ،
سوڭعى جالعىز قالعان بار .

الاتىن ماڭگى ەسىنە ەل،
شىن جۇيىرىكسىڭ كوسىلەر.
ەكى اينالىپ ومىرگە،
كەلمەيدى سىزدەي ەسىل ەر.
ورىن بەرىپ توبەدەن ،
قوندىرماسا توسىنە ەل.
قازاق دەگەن اتقا سىن،
تاريح قايتىپ كەشىرەر·
ۇلىقتاي الماساق ۇعىلدى،
بولىپ جۇرمىز نەسىنە ەل.

قۇزار شىڭدا سامعايتىن،
ءجاي توبەگە قونبايتىن .
اق يىعىسىڭ التايدىڭ.
توپشىسى بوساپ تالمايتىن.
كوزدەگەن اساۋ اڭىڭدى،
اۋلاماي ماڭگى تىنبايتىن.
تەككە پىتكەن ءور مىنەز،
ءوزىن عانا تىڭدايتىن .
سەكسەۋىل تومار سەكىلدى،
بالتالاسادا سىنبايتىن.

توپراق شاشپايىم كوپكە بار ،
ەسىپ ءجۇر جەلدەي كوپ حابار .
وسەكشىلەر كوبەيدى،
اراعا شوق ساپ وت جاعار.
اقىرى بار ءار ءىستىڭ،
ءار نارسەدە شەك بولار .
ەركەلەتە الماعان ،
ەلىڭە قالعان  وكپەڭ بار.
دەگەن ءسوز بار اتالى،
بەتەگە كەتەر ،بەت قالار .
تۇسىنۋدە ءبىر ەرلىك ،
تەكتى ادامدا كەك بولار.

جازعانىڭ بولىپ تىم مىقتى …
ايتقانىڭ  ءۇشىن ىرىلىكتى .
جەر قىلعانىڭ ءۇشىن ىنجىقتى،
قابىلداي الماي كوپ نادان ،
شىرقىراعان شىندىقتى .
تىرناق استىنان كىر ىزدەپ،
اراعا سالىپ شىن ىرتكى.
بولىپ بەينە كۇبىرتكى.
ءجايلى ورنىڭدى سۋىتىپ ،
توسەگىڭنەن تۇڭىلتتى.

جۇرسەدە بوتەن جات جەردە ،
قىزمەت قىلدى ناقتى ەلگە.
سوندادا كوپ كورە الماس،
مالشىنىپ كوك تەر،اق تەرگە.
سىرتىنان وسەك بوراتىپ،
جالاسىن جاۋىپ جاتتى ەرگە.
ەلەمەي ءبارىن ەر تۇلعا،
قالامىن دوس قىپ داپتەرگە.
شىڭعىسحاندى بەس توم عىپ ،
تاريحقا قويىپ ساپ بەلگى.
ءتىرىلتىپ ۇلى قاعاندى،
تورىمىزگە اپ كەلدى.

ابايدىڭ جالعاپ ۇلى ءىسىن،
قالام بوپ بايلىق ،ىرىسىڭ.
قاباعان يتتەر قاۋمالاپ،
تارىلسادا تىنىسىڭ.
ەشكىمگە دە باس ءيىپ،
كورمەدىڭ اعا كۇن ءۇشىن .
تۋادا پىتكەن مىنەزىڭ،
تەك قۇدايدىڭ قۇلىسىڭ.
كورسەتتىڭ كوپكە شىنىمەن ،
تەكتىلىكتىڭ ۇلگىسىن.
قانداي ۇلى بولسا جازعانىڭ،
وزىڭدە سونداي ۇلىسىڭ.

شاھيدوللا سامۇراتۇلى بوكەەۆ

Related Articles

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە. دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى. قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي – جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا

  • شوقان ۋاليحانۇلى دەگەن ەكەن..

    شوقان ۋاليحانۇلى دەگەن ەكەن..

    ەل اۋزىندا قازاق وقىمىستىلارى ايتتى دەگەن سوزدەر از ەمەس. بەلگىلى عالىم، ەتنوگراف ا. سەيدىمبەك قۇراستىرعان تاريحي تۇلعا، اسقان وقىمىستى شوقان بابامىزدىڭ تاپقىر سوزدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز. * * * ومبىعا وقۋعا جۇرەر الدىندا بالا شوقان اكەسىنىڭ ەل ءىشى ماسەلەسىن شەشۋدەگى كەيبىر وكتەم، وجار قىلىقتارىنا كوڭىلى تولماي، «وقۋعا بارمايمىن» دەپ قيعىلىق سالسا كەرەك. تىپتەن كونبەي بارا جاتقان بالاسىن قاتال شىڭعىس جاردەمشى جىگىتتەرىنە بايلاتىپ الماققا ىڭعايلانىپ: «شىقپاسا كوتەرىپ اكەلىڭدەر، ارباعا تاڭىپ الامىز!» − دەيدى. سوندا دارمەنى تاۋسىلعان شوقان اكەسىنە: «بايلاتپا! ابىلاي تۇقىمىنان بايلانعاندار مەن ايدالعاندار جەتەرلىك بولعان!» − دەپ ءتىل قاتادى. بالا دا بولسا اقيقات ءسوزدى ايتىپ تۇرعان بالاسىنان توسىلعان اكە دەرەۋ شوقاندى بوساتتىرىپ جىبەرەدى. * * * پەتەربۋرگتە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءبىر

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: