|  |  |  | 

كوز قاراس ساياسات سۇحباتتار

“اعاشكانى” كىم توقتاتا الادى؟ – مۇحتار جاكىشەۆ بيلىككە ۇندەۋ جولدادى

ارمان تورعايۇلى4TYAIeP1

“ساياسي رەفورماسىز ەكونوميكا دامىمايدى”. “قازاتومپروم” ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتى مۇحتار جاكىشەۆ وسىلاي دەيدى.

ول Baitasov Live ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ەلدە بولىپ جاتقان جاعدايلار، قازاقستان بيلىگىندەگى كەيبىر قاتەلىكتەر تۋرالى ايتتى، دەپ حابارلايدى ەكسپرەسس ك.

ەل ىشىندە “ۋران سالاسىنىڭ دانىشپانى” اتانىپ كەتكەن بۇرىنعى شەنەۋنىك جىل باسىنداعى قاڭتار وقيعاسىنا ء“ۇشىنشى كۇشتىڭ” ىقپالى بولدى دەپ ەسەپتەيدى.

اۋەلى جاعداي قالىپتى ستسەناريمەن ءوربىدى. نارازى توپ ميتينگكە شىقتى، ال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ولاردى توقتاتۋعا تىرىستى. كەيىن بەيبىت ميتينگتى بۇلىككە اينالدىرعان ء“ۇشىنشى كۇش” پايدا بولدى. ولاردىڭ ارتىندا قولىندا بيلىگى بار ادامدار تۇرعانى تۇسىنىكتى،

— دەدى مۇحتار جاكىشەۆ.

ونىڭ پىكىرىنشە، قازىر ۇكىمەتتىڭ نەگىزگى مىندەتى — سىرتقى كۇشتەردىڭ كىمدەر ەكەنىن حالىققا اشىپ ايتۋ.

ول سۇحبات اراسىندا بيلىك وكىلدەرىنە ۇندەۋ جولدادى.

“وتانداستارىنىڭ تاعدىرىنا قاتىستى شەشىم قابىلداپ جاتقاندارعا ايتارىم، نە نارسەنىڭ دە باسىنا حالىقتى قويۋ كەرەك. ولاردىڭ ورنىندا سىزدەر، سىزدەردىڭ ورىندارىڭىزدا ولار بولۋى مۇمكىن ەدى. ولار — وتانداستارىڭىز، سىزدەردە ودان باسقا حالىق جوق. ەگەر ادىلەتتى شەشىم قابىلداعانىڭىزعا كۇماندانساڭىز، وندا وتانداسىڭىزدىڭ اماندىعىن ويلاڭىز. سىزدەردىڭ ودان باسقا جاقىندارىڭىز جوق. بىردە-ءبىر فرانتسۋز نە امەريكالىق سىزگە ولارداي جاقىن بولا المايدى. ويتكەنى، ءسىز تۋعان حالقىڭىزبەن قاشاندا بىرگە بولاسىز”، — دەگەن ول ءبىر مۇددەگە شوعىرلانۋدى ۇسىندى.

مۇحتار جاكىشەۆ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ “الدىمەن ەكونوميكا، سوسىن ساياسات” يدەياسىن سىنعا الىپ، ساياسي رەفورمالار كەرەك ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار، وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك كورەيا، گەرمانيا، اقش ەلدەرىندەگى جاعدايدى مىسالعا كەلتىردى.

“امەريكادا ءبىر “اعاشكا” تۇرادى، ونىڭ بىزدەگى “اعاشكالاردان” ايىرماسى جوق دەپ ەلەستەتەيىك. ونىڭ باسىنا بىردەن “ستيۆ دجوبستىڭ بايلىعىن نەگە تارتىپ الماسقا” دەگەن وي كەلەرى انىق. ءسويتىپ، ارەكەتىن جۇزەگە اسىرا باستادى دەلىك. ونى كىم توقتاتا الۋى مۇمكىن؟ ول امەريكادا وسىلاي ىستەي الار ما ەدى؟ جوق. نەلىكتەن؟ تاۋەلسىز ءباسپاسوز ءبىر-اق كۇندە شۋ كوتەرىپ، پروكۋراتۋرا قىلمىستىق ءىس قوزعايدى. ال تاۋەلسىز سوت ونى تۇرمەگە جابار ەدى. وسىمەن ونىڭ “اعاشكا” دەگەن اتاعى جويىلادى. ەلدەگى جۇيە وعان تايراڭداۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. ال قازاقستاندا ستيۆ دجوبس بولسا، ول Apple قۇرام دەگەنشە قۇردىمعا كەتەر ەدى”، — دەيدى شىعارىلىم قوناعى.

سونىمەن قاتار، مۇحتار جاكىشەۆ سۇحبات بارىسىندا “قازاقستاندا بارلىق جۇيە تاۋەلدى” دەگەن پىكىرىن اشىق ءبىلدىردى.

X

 

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: