قازاقستانعا كەلگەن رەسەيلىكتەردەن ەكونوميكالىق جاعىمدى ەففەكت بولا ما؟ وكىنىشكە وراي، ەشقانداي جاعىمدى اسەرى بولمايدى. سەبەبى رۋبل – دوللار/ەۆرو ەمەس، ال قاشقىندار – تۋريست ەمەس.

قازاقستاندا جيناقتالعان رۋبل كولەمى بتسك توراعاسى عالىم قۇسايىنوۆتىڭ ەسەبىنشە، وسى ماۋسىم ايىندا 50 ميلليارد رۋبلگە جەتكەن. جانە بۇل اقشا رەسەيدەن باسقا جەردە كونۆەرتاتسيالانبايتىندىقتان، ال ونى رەسەي قۇندى قاعازدارىنا ءبىزدىڭ بانكتەر سالا المايتىندىقتان (سانكتسيا ۇشىپ كەلەدى) ول جۇمىس ىستەمەيتىن رەسۋرس بولىپ قالدى. موبيليزاتسيا تولقىنىمەن كەلگەن رەسەيلىكتەر، مەنىڭ شامالاۋىمشا بانكنوتامەن كەم دەگەندە تاعى 5 ميلليارد رۋبل الا كەلدى.

24 اقپاننان بەرى، قولما-قول ءرۋبلدى بانككە سالىپ، ونى اۋدارۋ وپەراتسيالارىنان سۆوپ كوميسسياسى 15-20% قۇراعاندىقتان، ءبىزدىڭ بانكتەر ايىنا كەم دەگەندە 4 ميلليارد تەڭگە جوعالتىپ كەلدى. كەيىننەن ولار رۋبل سالىمىن قابىلداۋ ءۇشىن كوميسسيا ەنگىزدى دە، شىعىندارىن ازايتتى. بىراق نە بولسا دا، ارتىق جۇك رەتىندە جاتقان رۋبل ماسساسىنان قارجى جۇيەسىنە دە، ەكونوميكاعا دا قاۋىپ بار.

قارجى جۇيەسى – ەگەر رۋبل ءبىر دەمدە قۇنسىزدانىپ كەتسە، وراسان زور شىعىنعا ۇشىراماق. بالانستاعى قايتا باعالاۋ بانكتەر ەسەپتىلىگىندەگى جاعدايدى ناشارلاتادى جانە ولارعا قوسىمشا پروۆيزيا جاساقتاۋعا تۋرا كەلەدى.

ەكونوميكاعا كەلگەن قاۋىپ اناعۇرلىم ماسشتابتى بولىپ تۇر. رەسەي قانت پەن بيداي ەكسپورتىن شەكتەگەندە، ءبىزدىڭ وعان دەگەن يمپورتتىق تاۋەلدىگىمىز 40-تان 38%-عا دەيىن تۇسكەن بولاتىن. جانە يمپورتتى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن ينديا سىندى جاڭا يمپورتەرىمىزدىڭ ۇلەسى ارتا باستاعان ەدى. بىراق ەلدە ءرۋبلدىڭ كوپ بولۋى ءبىزدى يمپورت جاعىنان رەسەيگە قايتادان بايلاپ تاستايتىن بولادى. بۇل – رەسەي ەكونوميكاسى جەدەل قۇلاسا، بىزدەگى ءبىراز سەكتور دا قۇلايدى دەگەن ءسوز. جانە رۋبل كانالى ارقىلى رەسەيدەگى ينفلياتسيا، دەۆالۆاتسيا سىندى بولۋى وتە ىقتيمال جاعىمسىز قۇبىلىستار دا بىزگە يمپورتتالماق.

نە ىستەۋ كەرەك؟

ءدال قازىر بىزدە ۆاليۋتانى سىرتقا اكەتۋگە شەكتەۋ بار. ءبىر رەتتىك رۇقسات تەك 31 تامىزعا دەيىن جۇمىس ىستەدى. دوللاردىڭ ەلدەن كەتۋىنە توسقاۋىل قويۋ كەرەك، ونىمەن كەلىسەمىز. بىراق وسى ۆاليۋتالار قۇرامىنان ءرۋبلدى الىپ تاستاعان دۇرىس. قازاقستاننان رۋبل بارىنشا كەتە باستاسا، ۆاليۋتاارالىق ديسبالانستاردان قۇتىلا الامىز. جانە قارجى نارىعىنداعى قۇنسىزدانۋ تاۋەكەلى ازايادى.

ايبار ولجاەۆ