كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا

14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى.

پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى.

دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا باستاعانىن اتاپ ءوتتى. ال 2019 جىلدان باستاپ بۇل كۇن ماتەماتيكا مەن ونىڭ وكىلدەرىنىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەتىن «ماتەماتيكتەر كۇنى» مارتەبەسىنە يە بولدى.

اڭگىمە بارىسىندا عىلىمنىڭ دامۋىندا ەلەۋلى ءرول اتقارعان قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ تاريحىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ولاردىڭ اراسىندا:

• سالىمگەرەي ءجانتورين – ماتەماتيكالىق ءبىلىم بەرۋگە ۇلەس قوسقان الاش قوزعالىسىنىڭ وكىلى;

• ءالىمحان ەرمەكوۆ – قازاقستان كارتاسىن جاساۋعا قاتىسقان العاشقى قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ ءبىرى;

• سادۋاقاس بوقاەۆ پەن اقبەرگەنوۆ يبايدوللا – وتاندىق ماتەماتيكالىق مەكتەپتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان كورنەكتى عالىمدار.

سۇحبات سوڭىندا بالتابەك ەسماتۇلى ادام بويىندا تابىلۋى كەرەك نەگىزگى ءۇش قاسيەتتى اتاپ ءوتىپ، كورەرمەندەرگە قۇندى كەڭەستەر بەردى:

1. كۇش-جىگەر – الەمدى جاقسى جاققا وزگەرتۋگە ۇمتىلۋ.

2. شىدامدىلىق – وزگەرتە المايتىن نارسەگە شىدامدىلىق تانىتۋ.

3. ينتەللەكت – نەنى وزگەرتىپ، نەنى وزگەرتۋگە بولمايتىنىن اجىراتا ءبىلۋ.

باعدارلاما جۇرگىزۋشىلەرى قوناقتارعا قىزىقتى سۇحباتى مەن عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن العىس ايتىپ، دەنساۋلىق پەن عىلىمي ەڭبەكتە جاڭا جەتىستىكتەر تىلەدى.

يمانبەرديەۆ كانجاربەك،

ماتەماتيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى

مۋحامبەتكاليەۆ مۋرات،

ماتەماتيكا كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى

https://farabi.university/news/94948