|  | 

ادەبي الەم

“كەنەسارى – كۇنىمجاندى” كورىڭىز! جاۋعا تۇرا شاباتىنداي، رۋحتانىپ شىعاسىز!..

الماتىلىق اعايىن، 14-ءى كۇنى اۋەزوۆ تەاترىنا كەلىڭىز! “كەنەسارى – كۇنىمجاندى” كورىڭىز! جاۋعا تۇرا شاباتىنداي، رۋحتانىپ شىعاسىز!..

kenesari han

كەنەسارى مەن قوڭىرقۇلجا كورىنەدى.

قوڭىرقۇلجا. كەنەسارى، ۇلى يمپەرياعا جالاڭ قىلىشپەن قالاي قارسى تۇرماقسىڭ؟!. ەلدى قۇر بوسقا دۇرلىكتىرىپ، قاندى قىرعىنعا باستاعاننان نە تابام دەيسىڭ؟!
كەنەسارى. قوڭىرقۇلجا، سەن سياقتى جانىڭدى جالداپ، كۇنىڭ ءۇشىن اق پاتشاعا ساتىلىپ جۇرگەنشە، ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسىپ ولگەن ارتىق!
قوڭىرقۇلجا. اۋ، مەن اق پاتشاعا قىزمەت ەتسەم، اقمولانىڭ اعا سۇلتانىمىن.
كەنەسارى. اعا سۇلتان ەكەنمىن دەپ، اتا-بابامىزدان مۇرا بوپ قالعان اتاقونىسىمىزدى تارتىپ الىپ، قاسيەتتى جەرىمىزدى قاراشەكپەندىلەرگە تاراتىپ بەرىپ جاتسا دا قاراپ وتىرا بەرمەكپىسىڭ!
قوڭىرقۇلجا. تەك جۇرگەن، توق جۇرەدى، كەنەسارى. جوندەرىڭمەن جۇرمەي، وزدەرىڭ ەمەس پە، اق پاتشاعا قارسى شىعىپ جۇرگەن. ايتپەسە، ءدال وسى سەنىڭ جەكە باسىڭا ەشكىم دە سوقتىعىپ جاتقان جوق قوي! ىشكەنىڭ الدىڭدا، ىشپەگەنىڭ ارتىڭدا ەمەس پە، كەنەسارى!..
كەنەسارى. قاراقان باسىمدى ويلاپ، قارىننىڭ قامىن عانا كۇيتتەسەك، نە بولعانى! ەلىڭدى قاسقىرشا تالاپ، قاتىنىڭ مەن قىزىڭدى زورلاپ، ۇلىڭنىڭ تۇلىمىن قيىپ، قۇلاقكەستى قۇلىنا اينالدىرسا دا، تىرس ەتپەي وتىرا بەرۋ كەرەك پە؟! جو.. جوق… بۇعان سەن كونەرسىڭ، مەن كونە المايمىن، سەن توزەرسىڭ، مەن توزە المايمىن!..
قوڭىرقۇلجا. كەنەسارى، بايقا، بايقا، اق پاتشاعا قارسى شىعامىن دەپ، باسىڭنىڭ قايدا قالعانىن بىلمەي قالىپ ءجۇر مە؟! مەن پاتشاعا نە ءۇشىن، كىم ءۇشىن قىزمەت ەتىپ ءجۇرمىن؟!. وسىنىڭ ءبارى قارا حالىقتىڭ، قالىڭ ەلدىڭ قامى ەمەس پە؟ سەنىڭ جانىڭدى اۋىرتقان جاي، ءبىزدى كۇيزەلتپەيدى دەيمىسىڭ؟!.
كەنەسارى. جوق… قوڭىرقۇلجا… سوندا ايداعاننىڭ الدىنا ءتۇسىپ، ۇستاعاننىڭ جەتەگىندە كەتە بەر دەمەكپىسىڭ! جو.. جوق… نامىسىمدى تاپتاتا قويماسپىن!
قوڭىرقۇلجا ء(سال كىدىرىپ). كەنەسارى، ورمانداي ورىس عانا ەمەس، قوقان، بۇحارا، حيۋا حاندىقتارى دا باسىڭا بايگە تىگىپ، جەرىڭە كوز الارتىپ، الەكەدەي جالانىپ وتىر. قايدا بارساڭ دا الدىڭنان قۇرىلعان تور مەن قازىلعان كور شىعار!..
كەنەسارى. قورقىنىش پەن ۇرەيگە بوي الدىرىپ، ورىستىڭ تەپكىسى مەن قورلىعىنا كونە بەرسەك، جەر باسىپ ءتىرى جۇرگەنىمىزدەن نە پايدا؟!. جو.. جوق… ەلىمنىڭ تىزگىنى مەن شىلبىرىن جات قولىنا ۇستاتا المايمىن! ءبىز قۇل بولۋ ءۇشىن جارالعامىز جوق! سەن قۇل بولساڭ، مەن قۇل بولسام، ەرتەڭگى ۇرپاعىمىز كىم بولماق؟ قايتسەك تە ايقاسىپ ەركىندىككە جەتەمىز، بولماسا، وسى جولدا جانىمىزدى قۇرباندىققا شالامىز!..

“كەنەسارى – كۇنىمجان” دراماسىنان

دۋمان رامازاننىڭ Facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: