|  | 

ادەبي الەم

“كەنەسارى – كۇنىمجاندى” كورىڭىز! جاۋعا تۇرا شاباتىنداي، رۋحتانىپ شىعاسىز!..

الماتىلىق اعايىن، 14-ءى كۇنى اۋەزوۆ تەاترىنا كەلىڭىز! “كەنەسارى – كۇنىمجاندى” كورىڭىز! جاۋعا تۇرا شاباتىنداي، رۋحتانىپ شىعاسىز!..

kenesari han

كەنەسارى مەن قوڭىرقۇلجا كورىنەدى.

قوڭىرقۇلجا. كەنەسارى، ۇلى يمپەرياعا جالاڭ قىلىشپەن قالاي قارسى تۇرماقسىڭ؟!. ەلدى قۇر بوسقا دۇرلىكتىرىپ، قاندى قىرعىنعا باستاعاننان نە تابام دەيسىڭ؟!
كەنەسارى. قوڭىرقۇلجا، سەن سياقتى جانىڭدى جالداپ، كۇنىڭ ءۇشىن اق پاتشاعا ساتىلىپ جۇرگەنشە، ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسىپ ولگەن ارتىق!
قوڭىرقۇلجا. اۋ، مەن اق پاتشاعا قىزمەت ەتسەم، اقمولانىڭ اعا سۇلتانىمىن.
كەنەسارى. اعا سۇلتان ەكەنمىن دەپ، اتا-بابامىزدان مۇرا بوپ قالعان اتاقونىسىمىزدى تارتىپ الىپ، قاسيەتتى جەرىمىزدى قاراشەكپەندىلەرگە تاراتىپ بەرىپ جاتسا دا قاراپ وتىرا بەرمەكپىسىڭ!
قوڭىرقۇلجا. تەك جۇرگەن، توق جۇرەدى، كەنەسارى. جوندەرىڭمەن جۇرمەي، وزدەرىڭ ەمەس پە، اق پاتشاعا قارسى شىعىپ جۇرگەن. ايتپەسە، ءدال وسى سەنىڭ جەكە باسىڭا ەشكىم دە سوقتىعىپ جاتقان جوق قوي! ىشكەنىڭ الدىڭدا، ىشپەگەنىڭ ارتىڭدا ەمەس پە، كەنەسارى!..
كەنەسارى. قاراقان باسىمدى ويلاپ، قارىننىڭ قامىن عانا كۇيتتەسەك، نە بولعانى! ەلىڭدى قاسقىرشا تالاپ، قاتىنىڭ مەن قىزىڭدى زورلاپ، ۇلىڭنىڭ تۇلىمىن قيىپ، قۇلاقكەستى قۇلىنا اينالدىرسا دا، تىرس ەتپەي وتىرا بەرۋ كەرەك پە؟! جو.. جوق… بۇعان سەن كونەرسىڭ، مەن كونە المايمىن، سەن توزەرسىڭ، مەن توزە المايمىن!..
قوڭىرقۇلجا. كەنەسارى، بايقا، بايقا، اق پاتشاعا قارسى شىعامىن دەپ، باسىڭنىڭ قايدا قالعانىن بىلمەي قالىپ ءجۇر مە؟! مەن پاتشاعا نە ءۇشىن، كىم ءۇشىن قىزمەت ەتىپ ءجۇرمىن؟!. وسىنىڭ ءبارى قارا حالىقتىڭ، قالىڭ ەلدىڭ قامى ەمەس پە؟ سەنىڭ جانىڭدى اۋىرتقان جاي، ءبىزدى كۇيزەلتپەيدى دەيمىسىڭ؟!.
كەنەسارى. جوق… قوڭىرقۇلجا… سوندا ايداعاننىڭ الدىنا ءتۇسىپ، ۇستاعاننىڭ جەتەگىندە كەتە بەر دەمەكپىسىڭ! جو.. جوق… نامىسىمدى تاپتاتا قويماسپىن!
قوڭىرقۇلجا ء(سال كىدىرىپ). كەنەسارى، ورمانداي ورىس عانا ەمەس، قوقان، بۇحارا، حيۋا حاندىقتارى دا باسىڭا بايگە تىگىپ، جەرىڭە كوز الارتىپ، الەكەدەي جالانىپ وتىر. قايدا بارساڭ دا الدىڭنان قۇرىلعان تور مەن قازىلعان كور شىعار!..
كەنەسارى. قورقىنىش پەن ۇرەيگە بوي الدىرىپ، ورىستىڭ تەپكىسى مەن قورلىعىنا كونە بەرسەك، جەر باسىپ ءتىرى جۇرگەنىمىزدەن نە پايدا؟!. جو.. جوق… ەلىمنىڭ تىزگىنى مەن شىلبىرىن جات قولىنا ۇستاتا المايمىن! ءبىز قۇل بولۋ ءۇشىن جارالعامىز جوق! سەن قۇل بولساڭ، مەن قۇل بولسام، ەرتەڭگى ۇرپاعىمىز كىم بولماق؟ قايتسەك تە ايقاسىپ ەركىندىككە جەتەمىز، بولماسا، وسى جولدا جانىمىزدى قۇرباندىققا شالامىز!..

“كەنەسارى – كۇنىمجان” دراماسىنان

دۋمان رامازاننىڭ Facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە. دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى. قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي – جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: