|  | 

مادەنيەت

استانادا تاريحشى ە.بەكماحانوۆتىڭ تاعدىرىن باياندايتىن «امانات» ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى

سۋرەتتى عابيت ماداليەۆ تۇسىرگەن

بۇگىن، 31 مامىردا، ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى، استانادا كورنەكتى عالىم، قازاقتان شىققان تۇڭعىش تاريح عىلىمىنىڭ دوكتورى «XIX عاسىردىڭ 20-40 جىلدارىنداعى قازاقستان» اتتى ەڭبەكتىڭ اۆتورى، قازاق تاريحىنىڭ جاناشىرى، ءبىرتۋار تۇلعا ەرمۇحان بەكماحانوۆتىڭ تاعدىرىن باياندايتىن «امانات» اتتى تولىقمەتراجدى ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى، دەپ حابارلايدى BNews.kz ءتىلشىسى. ءفيلمنىڭ جەلىسى بىرنەشە ۋاقىت ارالىعىن قامتيدى: XIX عاسىردىڭ ورتا تۇسى كەنەسارى حاننىڭ تاۋەلسىزدىك جولىنداعى كۇرەسى، XX عاسىردىڭ ورتاسى جانە 60-جىلداردىڭ سوڭى. تاريحي تۋىندىدا قازاقتىڭ سوڭعى حانى كەنەسارى قاسىموۆ باستاعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسكە ارنالعان زەرتتەۋلەرى ءۇشىن 25 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان توتاليتارلىق جۇيەنىڭ قۇربانى، الاش ارىسى ەرمۇحان بەحماحانوۆتىڭ تاعدىرى باياندالادى.

ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى جانە ستسەناري اۆتورى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، فرانتسيا كينواكادەمياسىنىڭ جورج سادۋل اتىنداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ساتىبالدى نارىمبەتوۆ.

فيلمدە باستى كەيىپكەر ەرمۇحان بەكماحانوۆتىڭ ءرولىن بەرىك ايتجانوۆ، حاليما بەحماحانوۆانىڭ ءرولىن قارلىعاش مۇحامەدجانوۆا سومدايدى. كەنەسارى حان رولىندە سانجار ماديەۆ وينايدى. سونداي-اق، فيلمگە ءازيز بەيشەناليەۆ، قۇرالاي اناربەكوۆا، ەردەن تەلەمىسوۆ، ازات نۇرتاەۆ، شىنار جانىسبەكوۆا، اجار ىبىراەۆا، ارتەم ميتنەۆ قاتىسادى.

ءفيلمنىڭ ءتۇسىرىلىمى الماتى قالاسى جانە الماتى وبلىسىندا جۇرگىزىلدى. سول زاماننىڭ ءبىتىم-بولمىسىن دالمە-ءدال اشىپ كورسەتۋ ءۇشىن شىعارماشىلىق توپ ءبىراز جۇمىستار اتقارعان. اتاپ ايتساق، سول ءداۋىردى ءوز كوزىمەن كورگەن تۇلعالارمەن كەڭەسە وتىرىپ ءىس جۇرگىزۋ، زامانعا ساي كوستيۋمدەر تىگىپ، ينتەرەر مەن دەكوراتسيانى جاساۋ ءتارىزدى جۇمىستار جاسالعان. ءفيلمنىڭ قويۋشى سۋرەتشىسى مۇحتار مىرزاكەەۆ، پروديۋسەرى ارمان اسەنوۆ.

ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ كوپتەن كۇتكەن ءارى ماڭىزدى جوباسىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە ەلىمىزدىڭ بەلگىلى مەملەكەت، قوعام جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرى، ەرماحان بەكماحانوۆتىڭ تۋىستارى مەن جاقىندارى، سونداي-اق ءفيلمنىڭ شىعارماشىلىق توبى قاتىستى.

bnews.kz

 

Related Articles

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

  • ەلدەس وردا، تاريحشى: «تۇركىستان» اتاۋىن قولدانۋ – ايماقتاعى جۇمساق كۇش پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءتاسىلى

    ەلدەس وردا، تاريحشى: «تۇركىستان» اتاۋىن قولدانۋ – ايماقتاعى جۇمساق كۇش پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءتاسىلى

    فوتو اشىق دەرەككوزدەردەن الىندا وتكەن اپتادا تۇركيانىڭ ۇلتتىق ءبىلىم مينيسترلىگى مەكتەپ باعدارلاماسىنا «تۇركىستان» دەگەن تەرميندى ەنگىزگەن ەدى. شەتەل باسىلىمدارىنىڭ جازۋىنشا، بۇل اتاۋ ەندى «ورتالىق ازيا» ۇعىمىنىڭ ورنىنا قولدانىلماق. ءبىلىم ءمينيسترى يۋسۋف تەكين جاڭا اتاۋ تۇركى الەمىنىڭ بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، ۇكىمەت وقۋ باعدارلاماسىنان يمپەريالىق ماعىناسى بار گەوگرافيالىق اتاۋلاردى الىپ تاستاماقشى. ەڭ قىزىعى، «تۇركىستان» اۋماعىنا قازاقستاننان بولەك، قىرعىزستان، وزبەكستان، تۇركىمەنستان مەن تاجىكستان جاتادى ەكەن. سونداي-اق كەيبىر باسىلىمدار بۇل تەرميننىڭ قىتايدىڭ باتىسىندا ورنالاسقان شىڭجان ولكەسىنە قاتىسى بارىن دا اتاپ ءوتتى.  كەيبىر عالىمدار «ورتالىق ازيا» تەرمينى كولونياليزمنەن قالعانىن ءجيى اتاپ ءجۇر. حح عاسىرداعى الەمدىك اكادەميالىق عىلىمدى سول كەزدەگى ءىرى يمپەريالار قالىپتاستىرعاندىقتان، بۇگىندە مۇنداي تەرميندەر مەن اتاۋلار حالىق ساناسىنا ابدەن ءسىڭىپ

  • «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە. دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى. قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي – جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: