|  | 

ساياسات

جاڭا مينيستر بالالاردى قاي تىلدە وقىتۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى

© Youtube.com

10 اقپاندا ەرلان ساعاديەۆ قر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى. كونفەرەنتسيالاردىڭ بىرىندە ول بالالاردى قاي تىلدە وقىتۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن، – دەپ حابارلايدىTengrinews.kz تىلشىسى.

الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوپتەگەن قازاقستاندىق قولدانۋشىلار، ساياساتتانۋشىلار، جۋرناليستەر ساعاديەۆتىڭ مينيستر لاۋازىمىنا تاعايىندالۋىن ەڭ دۇرىس شەشىمدەردىڭ ءبىرى دەپ اتادى. ساعاديەۆ ءوزىنىڭ جاڭاشىل يدەيالارىمەن بەلگىلى. ول “TEDxAlmaty 2013″ شاراسىندا ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تۋرالى ءسوز قوزعادى. ايتا كەتەيىك، قازاقستاندىق مەكتەپتەرگە جاپپاي ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ 2023 جىلى ىسكە اسىرىلادى.

ساعاديەۆتىڭ ايتۋىنشا، اتا-انالار مەكتەپتى تاڭداۋعا كەلگەندە ۇنەمى قينالادى ء(مينيستردىڭ بەس بالاسى بار): مىسالى بالانى قاي تىلدە وقىتاتىن مەكتەپكە بەرگەن دۇرىس. ونىڭ ايتۋىنشا، اتا-انالار مەكتەپتى تاڭداعان كەزدە بەلگىلى ءبىر مالىمەتتەرگە، ساندارعا جانە ترەند دەگەن ۇعىمدارعا سۇيەنۋى كەرەك. سونىمەن قاتار، مينيستر ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تۋرالى ءوز كوزقاراستارىن ءبولىستى.

مينيستر مالىمدەمەسىندە ءوزىنىڭ 7 جاسقا دەيىن اۋىلدا ءوسىپ، تەك قازاق تىلىندە سويلەپ، 7 جاسىنان 21 جاسىنا دەيىن ورىس ءتىلدى ورتادا وسكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. ال كەيىن 8 جىل بويى اقش-تا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنگەندىگىن ايتتى.
ساعاديەۆ مادەني تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋدىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىن اجىراتا ءبىلۋدىڭ قاجەتتىلىگىن ايتتى. ءبىلىم ءمينيسترى ادەبيەتتىڭ كوبى تەك اعىلشىن تىلىندە شىعارىلاتىندىعىن ەسكە سالدى. سونىمەن بىرگە، ول ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر بويىنشا، اعىلشىن تىلىندە جىل سايىن 500 مىڭنان اسا كىتاپتىڭ باسىلىپ شىعاتىنىن ەسكە سالدى.

“قازاقستانداعى ءبىلىم رەفورماسى تۋرالى ايتاتىن بولساق، بىزگە مەكتەپتىڭ ءبىر ۇلگىسى كەرەك. قازىرگى مەكتەپتەر سياقتى ەمەس. بۇل مەكتەپتە بارلىق تەحنيكالىق ماماندىقتار اعىلشىن تىلىندە، قازاقستان تاريحى مەن مادەنيەتى قازاق تىلىندە، تمد ەلدەرىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى ورىس تىلىندە وقىتىلادى. ءۇش تىلدە وقىتۋ مىندەتتەلەدى. بالالارىمىز دا قاتتى قينالمايدى. العا جىلجۋ بار. (…) ەلباسى ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تۋرالى جاريالادى، بارلىق مەكتەپتى مىندەتتى تۇردە وسى جۇيەگە اۋىستىرۋعا نۇسقاۋ بەردى. ياعني، ساياسي شەشىم قابىلدانىپ قويدى. ەندى وسى جۇيەنى تەك جىلدام ىسكە اسىرۋ قاجەت. مەنى دۇرىس تۇسىنىڭىزدەر. مەن انام ايتقانداي، امەريكالىق مادەنيەتتىڭ نەمەسە اعىلشىن ءتىلىنىڭ تابىنۋشىسى ەمەسپىن. ءيا، ول ماعان ۇنايدى. بىراق ءبىزدىڭ بالالارعا وسىنداي كىتاپتاردى الۋعا مۇمكىندىك كەرەك، ايتپەسە ءبىز جەڭىلىپ قالامىز”، – دەدى مينيستر.

“بىزگە بولاشاقتا مادەنيەتىمىزدى وزگەرتەتىن ترەندتەردى ءتۇسىنۋ ءۇشىن عىلىم قاجەت. (…) ءبىز اتا-انا رەتىندە ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق ماقساتى مەن تاپسىرماسىن اجىراتا ءبىلۋىمىز كەرەك. ەگەر وسىنى بىلسەك، ماسەلە وزدىگىنەن شەشىلىپ، بالانى قاي تىلدە وقىتۋ كەرەكتىگى جايلى ماسەلەگە نۇكتە قويىلادى”، – دەدى ول.

https://youtu.be/kgH8Qs0QvAM

ساعاديەۆ قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن. اقش-تىڭ ميننەسوتا شتاتىنداعى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ، ماگيستر اتاعىن العان. ول حالىقارالىق IT ۋنيۆەرسيتەتى مەن حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەگىزىن قالاعانداردىڭ ءبىرى. ونىڭ اكەسى – كەنجەعالي ساعاديەۆ بەلگىلى ەكونوميست، قوعام قايراتكەرى.


© primeminister.kz

جاڭا لاۋازىمعا تاعايىندالعان ءمينيستردى ۇجىمعا پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ تانىستىردى.
دەگەنمەن، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىندە بۇرىنعى ءبىلىم مينيستر اسلان ءسارىنجىپوۆتىڭ قانداي لاۋازىمعا تاعايىندالعانى تۋرالى اقپارات بەرىلمەگەن.

tengrinews.kz 

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: