|  | 

Sayasat

Jaña ministr balalardı qay tilde oqıtu kerek ekenin ayttı

© Youtube.com

10 aqpanda Erlan Sağadiev QR bilim jäne ğılım ministri bolıp tağayındaldı. Konferenciyalardıñ birinde ol balalardı qay tilde oqıtu kerektigin aytqan bolatın, – dep habarlaydıTengrinews.kz tilşisi.

Äleumettik jelilerde köptegen qazaqstandıq qoldanuşılar, sayasattanuşılar, jurnalister Sağadievtiñ ministr lauazımına tağayındaluın eñ dwrıs şeşimderdiñ biri dep atadı. Sağadiev öziniñ jañaşıl ideyalarımen belgili. Ol “TEDxAlmaty 2013″ şarasında üş tilde bilim beru jüyesi turalı söz qozğadı. Ayta keteyik, qazaqstandıq mektepterge jappay üş tilde bilim beru jüyesin engizu 2023 jılı iske asırıladı.

Sağadievtiñ aytuınşa, ata-analar mektepti tañdauğa kelgende ünemi qinaladı (ministrdiñ bes balası bar): mısalı balanı qay tilde oqıtatın mektepke bergen dwrıs. Onıñ aytuınşa, ata-analar mektepti tañdağan kezde belgili bir mälimetterge, sandarğa jäne trend degen wğımdarğa süyenui kerek. Sonımen qatar, ministr bilim beru jüyesi turalı öz közqarastarın bölisti.

Ministr mälimdemesinde öziniñ 7 jasqa deyin auılda ösip, tek qazaq tilinde söylep, 7 jasınan 21 jasına deyin orıs tildi ortada öskendigin aytıp ötti. Al keyin 8 jıl boyı AQŞ-ta ağılşın tilin üyrengendigin ayttı.
Sağadiev mädeni tärbie men bilim berudiñ maqsattarı men mindetterin ajırata biludiñ qajettiligin ayttı. Bilim ministri ädebiettiñ köbi tek ağılşın tilinde şığarılatındığın eske saldı. Sonımen birge, ol statistikalıq mälimetter boyınşa, ağılşın tilinde jıl sayın 500 mıñnan asa kitaptıñ basılıp şığatının eske saldı.

“Qazaqstandağı bilim reforması turalı aytatın bolsaq, bizge mekteptiñ bir ülgisi kerek. Qazirgi mektepter siyaqtı emes. Bwl mektepte barlıq tehnikalıq mamandıqtar ağılşın tilinde, Qazaqstan tarihı men mädenieti qazaq tilinde, TMD elderiniñ tarihı men mädenieti orıs tilinde oqıtıladı. Üş tilde oqıtu mindetteledi. Balalarımız da qattı qinalmaydı. Alğa jılju bar. (…) Elbası üş tilde bilim beru jüyesi turalı jariyaladı, barlıq mektepti mindetti türde osı jüyege auıstıruğa nwsqau berdi. YAğni, sayasi şeşim qabıldanıp qoydı. Endi osı jüyeni tek jıldam iske asıru qajet. Meni dwrıs tüsiniñizder. Men anam aytqanday, amerikalıq mädeniettiñ nemese ağılşın tiliniñ tabınuşısı emespin. Iä, ol mağan wnaydı. Biraq bizdiñ balalarğa osınday kitaptardı aluğa mümkindik kerek, äytpese biz jeñilip qalamız”, – dedi ministr.

“Bizge bolaşaqta mädenietimizdi özgertetin trendterdi tüsinu üşin ğılım qajet. (…) Biz ata-ana retinde bilim berudiñ barlıq maqsatı men tapsırmasın ajırata biluimiz kerek. Eger osını bilsek, mäsele özdiginen şeşilip, balanı qay tilde oqıtu kerektigi jaylı mäselege nükte qoyıladı”, – dedi ol.

https://youtu.be/kgH8Qs0QvAM

Sağadiev Qazaq wlttıq universitetin bitirgen. AQŞ-tıñ Minnesota ştatındağı oqu ornın bitirip, magistr atağın alğan. Ol Halıqaralıq IT universiteti men Halıqaralıq Biznes universitetiniñ negizin qalağandardıñ biri. Onıñ äkesi – Kenjeğali Sağadiev belgili ekonomist, qoğam qayratkeri.


© primeminister.kz

Jaña lauazımğa tağayındalğan ministrdi wjımğa prem'er-ministr Kärim Mäsimov tanıstırdı.
Degenmen, Bilim jäne ğılım ministrliginiñ baspasöz qızmetinde bwrınğı bilim ministr Aslan Särinjipovtiñ qanday lauazımğa tağayındalğanı turalı aqparat berilmegen.

tengrinews.kz 

Related Articles

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala

  • AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma? 

    AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma? 

    Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: