|  | 

ساياسات

ن. بيسۆال-”جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ىسىندەگى بىرلەسكەن جۇمىسى بارىسىندا اقش قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى جوعارى باعالايدى”

  04_673_396_95 2016 ج. 8-9 ناۋرىزدا ۆاشينگتوندا قازاقستاندىق-امەريكالىق ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ (سسك) ساياسي، گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميتەتتەرىنىڭ وتىرىستارى ءوتتى.

قازاقستاندىق تاراپىنان كوميتەتتەردى قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرجان اشىقباەۆ، قر ادىلەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەلۆيرا ءازىموۆا، قر ينۆەستيتسيا جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى راقىم وشاقباەۆ باسقاردى. امەريكالىق تاراپتى اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ وڭتۇستىك جانە ورتالىق ازيا ىستەرى بويىنشا كومەكشىسى نيشا بيسۆال، اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ دەموكراتيا، ادام قۇقىقتارى جانە ەڭبەك ماسەلەلەرى بويىنشا كومەكشىسى توم مالينوۆسكي جانە اقش ساۋدا ءمينيسترىنىڭ كومەكشىسى ارۋن كۋمار باسقاردى.

وتىرىستى اشا وتىرىپ، اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ كومەكشىسى ن. بيسۆال «ەكىجاقتى قاتىناستار ماسەلەلەرى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان ماڭىزدى شارالار اياسىندا عانا ەمەس، وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ىسىندەگى بىرلەسكەن جۇمىسى بارىسىندا اقش قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى جوعارى باعالايدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى. ول 2015 جىل ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ ساپا جاعىنان جاڭا دەڭگەيگە ءوتۋ ىسىندە ءساتتى وتكەنىن اتاپ ءوتىپ، قر جانە اقش پرەزيدەنتتەرىنىڭ 2015 جىلى قىركۇيەكتە بۇۇ باس اسسامبلەياسى بارىسىندا ەكى جاقتى كەزدەسۋىن، قر پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆتىڭ 2015 جىلى ساۋىردە اقش-قا ساپارىن جانە  2015 جىلعى قاراشاداعى مەملەكەتتىك حاتشى دجون كەرريدىڭ قازاقستانعا رەسمي ساپارىن، ورتالىق ازيا جانە اقش اراسىنداعى «س5+1» جاڭا فورماتتى ىقپالداستىعىنىڭ ىسكە قوسىلۋىن اتاپ ءوتتى. امەريكاندىق ديپلوماتىنىڭ ءسوزى بويىنشا، ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ «ەلدەرىمىز اراسىنداعى ينستيتۋتسيونالدىق ىقپالداسىتىعىنىڭ انىقتاۋشى اسپەكتىسىنە» اينالعانىن اقش ماقتان تۇتادى.

وسىنداي پىكىردى اق ءۇيدىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ديرەكتورى كاتريسا باني ءبىلدىرىپ، «جاقىن دوس» بولىپ تابىلاتىن قازاقستانعا «اقش-تىڭ شابىتتاندىراتىن سەرىكتەسى» دەگەن سيپات بەردى. اقش پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ وكىلى يادرولىق تاراتپاۋ جانە زورلىق ەكسترەميزمگە قارسى تۇرۋ سەكىلدى حالىقارالىق كۇنتارتىبىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى بويىنشا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى تەرەڭدەتۋگە ۆاشينگتوننىڭ دايىندىعىن ءبىلدىردى.

ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى سسك كوميتەتىنىڭ شەڭبەرىندە ساياسي بايلانىستاردى بەلسەندىرۋ، اۋعانستاندى قالپىنا كەلتىرۋ مەن وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ، سونىمەن قاتار قورعانىس ۆەدومستۆولارى تارماعى جاعىنان ىقپالداستىقتى بەلسەندىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ەرەكشە نازار يادرولىق تاراتپاۋ جانە قر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2016 جىلى 31 ناۋرىز – 1 ساۋىردە ۆاشينگتوندا وتەتىن يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءسامميتىنىڭ جۇمىسىنا دايىندىق ماسەلەلەرىنە ءبولىندى.

گۋمانيتارلىق ولشەم جونىندەگى كوميتەتىنىڭ وتىرىسىندا ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەت، باق دامۋى جانە قازاقستاندىق ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتورىن قولداۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جولدارى قاراستىرىلدى. تاراپتار امەريكالىق ءبىلىم الماسۋ باعدارلامالارى جانە اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمدەرىن ماقساتتى وقىتۋ ارقىلى قازاقستاندا ۇشتىلدىك قاعيدانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە كەلىستى. 2016 جىلى قر مەن اقش اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 25-جىلدىعىنا وراي بىرىككەن ءىس-شارالار تۋرالى كونسترۋكتيۆتى پىكىر الماسىلدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءمولدىر جانە ءتيىمدى مودەلىنىڭ، ءادىل سوت جۇيەسىنىڭ، سوت ۇستەمدىلىگىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندە رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاندى. ەكى تاراپ اتالعان سالادا سىندارلى ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا دايىندىعىن ءبىلدىردى.

«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى قازاقستان-امەريكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ تەرەڭدەتۋ مۇمكىندىكتەرى ەكونوميكا بويىنشا سسك كوميتەتىنىڭ وتىرىسى بارىسىندا دا تالقىلاندى. جاقىن ارادا ورتالىق ازيا ەلدەرى جانە اقش اراسىنداعى ساۋدا مەن ينۆەستيتسيا سالالارىندا قاتىناستار دامىتۋ جونىندەگى شەكتەلمەلى كەلىسىم شەڭبەرىندە وتىرىستى وتكىزۋگە دايىندىق بارىسى قاراستىرىلدى. تاراپتار ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق سالالارداعى قاۋىمداسۋدى نىعايتۋدىڭ ناقتى جولدارىن، سونىڭ ىشىندە كىشى جانە ورتا بيزنەس ىقپالداستىعىنىڭ تاراپى جاعىنان زەرتتەۋگە كەلىستى.

قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ ۆاشينگتونعا ساپارى شەڭبەرىندە ەكىجاقتى كەزدەسۋ بارىسىندا اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتىندە، ادىلەت مينيسترلىگىندە، قارجى مينيسترلىگىندە، حەلسينكي كوميسسياسى بارىسىندا، سونىمەن قاتار اقش ىسكەر جانە ساراپشى توپتارى مەن حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەڭەيتىلگەن «دوڭگەلەك ۇستەلدەر» بارىسىندا تاقىرىپتىق جانە ءوزارا مۇددەلى سۇحبات ورىن الدى.

قر سىرتقى ىستەر مينيستىرلىگى

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: