|  |  | 

وقيعا ساياسات

چەلاحتىڭ وتباسى رەسەيگە كوشىپ كەتپەك. ال ءوزى شە؟

كەشەلى-بەرى قازاقستاندىق باق  «ارقانكەرگەن» وقيعاسىنىڭ اتى شۋلى «رەمبوسى» – ۆلاديسلاۆ چەلاحقا بۇۇ كوميسسياسى اراشا ءتۇسۋى مۇمكىن دەگەن سىبىستار شىققان. 2012 جىلى «ارقانكەرگەن» زاستاۆاسىندا  14 اسكەري مەن ءبىر ورمانشىنى جالعىز ءوزى جايراتىپ سالدى دەپ ايىپتالعان ۆلاديسلاۆ چەلاحتىڭ وتباسى رەسەيگە كوشىپ كەتپەك.

قازىر چەلاحتىڭ وتباسى كالينينگرادقا قونىس اۋداراتىن بولدى.

ۆلاديسلاۆتىڭ اناسى سۆەتلانا ۆاششەنكو قازاقستاننىڭ سوت ورىنداۋ جۇيەسىنەن ادىلەتتىك تاپپاي، اقىرى ءوز اتا-قونىستارىنا كەتپەك. ءالى كۇنگە دەيىن «بالام جازىقسىز سوتتالدى» دەپ ويلايتىن سۆەتلانانىڭ وتباسى ءبىزدىڭ ەلدە تۇرعىسى جوق. ءوز اتامەكەنىنە ورالۋعا رۇقسات بەرەتىن قۇجاتتارىن دا راسىمدەپ العان. ەندى قاراعاندىداعى پاتەرلەرىن ساتۋ عانا قالىپتى. ۇلدارىن كورۋگە جىلىنا 4 رەت قازاقستانعا كەلىپ تۇراتىندارىن دا ايتادى. ال، ۆلاديسلاۆتىڭ اناسى سۆەتلانا ۆاششەنكو ەلدەن كوشۋىنە مۇنداعى زاڭنىڭ ادىلەتسىزدىگى، سونىڭ سالدارىنان ۇلىنىڭ سوتتالۋى سەبەپ بولدى دەپ وتىر. «مەن بۇل ەلدە ەندى تۇرعىم كەلمەيدى. ۇلىمدى ادىلەتسىز سوتتاپ جىبەردى. ءبىزدىڭ دوستارىمىزدىڭ بارلىعى انا جاققا كوشىپ كەتتى باياعىدا. ولار ۇكىم شىققان سوڭ كوشە باستادى. وعان دەيىن كوشۋ تۋرالى وي ەشكىمدە بولماعان. وزدەرىنىڭ بالالارى دا وسىنداي جاعدايعا تاپ بولۋىنان قورىقتى»، – دەگەن سۆەتلانا ۆاششەنكو.

ەستەرىڭىزدە بولسا، ۆلاديسلاۆ چەلاح 2012 جىلى 11 جەلتوقساندا اسكەري سوت ۇكىمىمەن ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا كەسىلگەن بولاتىن.

چەلاح ءىسىنىڭ كۇڭگىرت تۇستارى دا جوق ەمەس. وسى وقيعانىڭ توڭىرەگىندە قازاقستاندىق جانە الەمدىك باق بەتتەرىندە «چەلاحتىڭ قاندى قىرعىنعا قاتىسى جوق»، «ارقانكەرگەن ىسىنە قاتىستى تەرگەۋشىلەر شىندىقتى جاسىرىپ ءجۇر» دەگەن  ماقالالار جاريالاندى. بىرەۋلەر بۇل  سۇمدىقتان  «گوموسەكسۋاليزمنىڭ» بەلگىلەرىن بايقاسا، ەندى بىرەۋلەر مۇلدە وزگەشە ساياسي استار ىزدەدى.  ءتىپتى، جۋرناليست بەنديتسكي، «ەسلي بى سوباكي زاگوۆوريلي» دەگەن ماقالاسىندا چەلاحتى اشىق ايىپتاپ، ونىڭ «گەي» بولعانىن دا ايتتى.

وسىدان كەيىن قازاق قوعامىن ايران-اسىر ەتكەن «چەلاح وقيعاسى» تاعى ءبىر جۇمباققا كەلىپ تىرەلدى. «چەلاح ناتو-نىڭ تىڭشىسى ەكەن» دەگەن دە اقپارات باق بەتىندە جاريالاندى. عالامتور بەتىندە 14 شەكاراشى مەن اڭشىنى جالعىز جايراتىپ سالدى دەلىنىپ كەلگەن ۆلاديسلاۆ چەلاحتىڭ قولىنان تابىلعان تاپانشا شەكارا قىزمەتىنىڭ قارۋ بازاسىنا تيەسىلى ەمەس ەكەن دەگەن اقپاراتتىڭ نەگىزىندە قاۋەسەتتەر گۋلەدى.

چەلاح قورعاۋشىسى سارسەنوۆتىڭ بولجامىنشا، بۇۇ-نىڭ چەلاح ىسىنە قاتىستى قورىتىندى راستاماسى ءىستىڭ باعىتىن 180 گرادۋسقا وزگەرتىپ جىبەرۋى ىقتيمال. دەمەك، ەكى جىلدان بەرى تىنىشتالىپ قالعان «ارقانكەرگەن» ءىسى قايتا كوتەرىلۋى ابدەن مۇمكىن.

نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى 

Abai.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: