|  |  | 

كوز قاراس ساياسات

ۇكىمەت وزگەرىپ ەدى رۋشىلدىق كۇشەيدى. نەگە؟ 

كەزىندە ەل اراسىندا ءماسىموۆ ۇكىمەتىنىڭ قابىلەتسىزدىگىنەن گورى ونىڭ، ەكس-پەرمەردىڭ ەتنيكالىق تەگى كوپ ءسوز بولاتىن. «پرەمەرلىك تاقتا تەك قازاق وتىرۋى كەرەك» دەگەن زاڭ بار سەكىلدى تالاي جاننىڭ بۇرا تارتىپ، داستارحان باسىنداعى اڭگىمەنى ۇلكەن ساياسات ساحناسىندا ايتقانىن دا كوزىمىز كوردى. 2012 جىلدىڭ كىركۇيەگىندە بۇل قىزمەت سەرىك احمەتوۆكە بۇيىرا قالدى. سول-اق ەكەن، كەشە عانا باعا جەتپەس لاۋازىم سانالعان پرەمەرلىكتەن ءمان كەتتى. ەشكىم ەلەپ-ەسكەرمەيتىن قاراپايىم قىزمەت ساناتىنا قوسىلىپ، احمەتوۆ اتقارۋشى بيلىكتىڭ باسىندا بار ەكەندىگىن ارەدىك كورسەتىپ قانا ءجۇردى. امال نە، بۇل پرەمەرىمىز 2014 جىلى تەمىر توردىڭ ار جاعىنان ءبىر-اق شىعىپ، كارىم ءماسىموۆ ەسكى كرەسلوسىنا قايتا قونجيدى. سول-اق ەكەن، باياعى اڭگىمە تاعى باستالدى.

شىنىن ايتايىق، ءماسىموۆ ۇكىمەتى كوپ قاتەلىكتەر جىبەردى. ەل ەكونوميكاسىن قايراڭنان الىپ شىعا المادى. رەفورمالارى ساتسىزدىكتەرگە ۇشىراي بەردى. جەر ماسەلەسىن تىم كۇردەلەندىرىپ جىبەردى. ۇلتتىق قورداعى اقشا سارقىلىپ، سىرتقى قارىز كۇن ساناپ ءوسىپ جاتتى. ال، ءبىزدىڭ ەكس-پرەمەرىمىز بولسا، حالىققا جاعۋ ءۇشىن ەل ارالاپ كەتتى. ءوزىنىڭ قىزمەتىنە جارناما جاساماق بولىپ تالاي مارتە تالپىنىپ كورىپ ەدى، ونىسى قوعامنىڭ ءاجۋاسىنا اينالىپ شىعا كەلەتىن بولدى. امالى تاۋسىلعان ءماسىموۆ مينيسترلەردى قاسىنا ەرتىپ الىپ، كوشەگە شىعىپ جۇگىرەتىندى شىعاردى. «قۋعان جەتپەيدى، بۇيىرعان كەتپەيدى» دەيدى قازاق. اياق استىنان ەكى ءتۇرلى شۇلىق كيىپ «قۋىپ» جۇرگەن ەكس-پرەمەرىمىز ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ تاعايىندالدى دا، ۇكىمەت باسىنا بۇرىڭعى-سوڭعى قىزمەتىندە ىسكەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن ازاماتتار كەلدى.

ۇقك-ءنىڭ تىزگىنى ماسىموۆكە بۇيىردى دەلىك. ال، ەلدىڭ كوز قۇرتىنا اينالعان ۇكىمەت «باسىلىق» مىندەت باقىتجان ساعىنتاەۆقا جۇكتەلىپ، جەر كوميسسياسىندا ەلدىڭ ءسوزىن سويلەي بىلگەن ىسكەر ازاماتتىڭ ەكى جاعىنا يمانعالي تاسماعانبەتوۆ پەن اسقار مىرزاحمەتوۆ سەكىلدى اۋىر سالماقتاعى جايساڭدار جايعاستى.

مىنە، تاپ وسى كەزدە بەلگىسىز ءبىر كۇشتەر رۋارالىق ارازدىقتى تۋعىزاتىن اڭگىمەلەردى «گۋلەتە» باستادى.

بيلىكتە «نايمانداردىڭ» كۇشى السىرەپ كەتتى. «كىشى جۇزگە» تىزگىن بەرىلمەدى. «ارعىنداردىڭ» مىسىن باسىپ جاتىر. «دۋلاتتار كۇشەيىپ بارادى»، ت.س.س.

كەشەگى ۇكىمەت باسىنىڭ ەتنيكالىق تەگىن قازبالايتىندار، ەندى ۇكىمەت تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتاردىڭ رۋىن تۇگەندەپ الەك.

جالپى، بۇل – ارانداتۋشى كۇشتەردىڭ ويلاپ تاپقان ايلاسى بولۋى مۇمكىن.  بۇنىڭ ار جاعىندا ۇكىمەتكە سەنىمسىزدىك تۋعىزىپ قانا قويماي، جۇزشىلدىك پەن جەرشىلدىكتىڭ اڭگىمەسىن شىعارىپ، قازاقتى شىرعالاڭعا سالاتىن قۋلاردىڭ تۇلكى بۇلاڭى كورىنىپ تۇرعان سياقتى.

قازاقتىڭ «ءبىر جەڭنەن قول، ءبىر جاعادان باس» شىعارۋىنا قارسى توپتار تاعى دا ىسكە كىرىسكەنگە ۇقسايدى. ونى الەۋمەتتىك جەلىدەگى كەيبىر تۇسىنىكسىز جانداردىڭ ءسوز ىڭعايى مەن سايتتارداعى پىكىرلەردەن-اق كورۋگە بولادى.

تاسادا وتىرىپ تاس اتۋ باستالدى.

اباي بولايىقشى. ء“بىز – ءبىر قازاقتىڭ بالاسىمىز”…

ءشارىپحان قايسار

Abai.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: