Тәуелсіздік күрескерлеріне мың алғыс!

| Nov 28, 2018

1986 жылы желтоқсан айының ортасында Алматы қаласындағы Брежнев
(қазіргі Республика) алаңы бүкіл әлемнің назарын өзіне аударды. Ол кезде
қазіргідей интернет, әлеуметтік желілер жоқ болса да, жергілікті жастардың
демократиялық бас көтеруі туралы ақпарат дүниежүзіне тарап үлгерген еді.
Компартияның Д.Қонаевты қызметінен тайдырып, оның орнына бұған дейін
Қазақстан үшін беймәлім болған Г.Колбинді тағайындауы наразылық туғызып,
қаладағы орталық алаңға он мыңдаған жастар жиналды. Қарсы келгенді қан
қақсатып үйренген кеңес өкіметі бұл жолы да ешкімді аямады. Бейбіт сипатта
басталған шеру ақыр соңында күшпен басылып, оған қатысқандардың біразы
қаза тапты, көбі қуғынға ұшырады. Осы бір тарихи сәтті жастардың жадында
мәңгі сақтау үшін, «Адырна» ұлттық-этнографиялық бірлестігі Алматы қаласы
Ішкі саясат басқармасының қолдауымен шаһардағы бірқатар мекемелерде арнайы
кездесулер өткізді.
Алматы көпсалалы колледжінде өткен кездесуге қонақ ретінде қатысқан
«Желтоқсан жұлдыздары» қоғамдық бірлестігінің төрайымы Гүлмира Мұстафина
мен режиссер Жаңабек Жетіруов студенттерге желтоқсан көтерілісі кезінде
көзбен көргендерін баяндап берді. Іс-шара басталмас бұрын жиналғандарға
Ж.Жетіруов түсірген желтоқсан көтерілісі хақындағы қысқаметражды фильм
көрсетілді.
Сәтбаев университетінде өткен кездесуге «Желтоқсан Республикалық
халықтық патриоттар қозғалысы» қоғамдық бірлестігінің тең төрағасы Кенжебай
Отарбаев, оның орынбасары Ерлан Декелбаев, осы ұйымның мүшелері Әлібек
Мұзаффар мен Бақтығали Таубаев қатысты. Кездесу кезінде қонақтарға «Сіздер
патриот екендіктеріңізді көрсету үшін алаңға шықтыңыздар, біз патриот
екенімізді көрсету үшін не істеуіміз керек?» деген сұрақ қойылды. Желтоқсан
қайраткерлері «Бүгінгі заманда патриотизм деген тәуелсіздіктің қадірін түсіну,
салт-дәстүріңді құрметтеу, еліңе адал қызмет ету. Қазір еліміздегі жағдай 1986
жылғыдан мүлдем басқаша. Сондықтан алаңға шығу еш өзекті мәселе емес» деп
жауап берді.
Қазақстан Жазушылар кітапханасындағы кездесу де желтоқсан көтерілісіне
арналды. Бірінші болып сөз алған желтоқсан көтерілісі туралы бірнеше кітаптың
авторы, «Нұр Отан» партиясы Алматы қалалық филлиалының Саяси жұмыстар
бөлімінің меңгерушісі Қайым-Мұнар Табеев көтерілістің тарихи рөліне тоқталды.
Желтоқсан оқиғасы кезінде алаңға шыққаны үшін, қуғын-сүргінге ұшырап,
түрменің азабын тартқан Гүлнәр Әбілқайырова сол жылдары көрген
қиындықтарын еске алды. Кітапханадағы кездесу желтоқсан көтерілісінің тағы бір
қатысушысы Халелхан Әділхановтың орындауында «Желтоқсан желі» әнімен
қорытындыланды.

Б.Молдаш

Kerey.kz

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
14 наурыз – Математиктер күні

kerey.kz

Кафедра профессоры Математиктер күніне арналған «Таңғы Studio» таңғы шоуында 15 наурыз, 2025 14 наурыз – Математиктер күніне орай «Таңғы Studio» таңғы шоуының қонағы белгілі ғалымдар: физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Қангужин Балтабек Есматұлы мен PhD-доктор Жұмабай Мәдібайұлы болды. Эфирде олар математиканың маңыздылығын, мерекенің тарихын, қазақ математиктерінің ғылымның дамуына қосқан үлесін талқылады. Профессор Балтабек Есматұлы математиканың ғылымдардың патшайымы саналатындығына тоқталды. Ол бір жағынан ғылыми білімнің шыңында тұрса, екінші жағынан басқа пәндердің дамуына негіз болатын көмекші ғылым екенін атап көрсетті. Ғалым шексіздік пен математикалық есептеулердің дәлдігін білдіретін π санының шығу тарихына да тоқталды. Доктор Жұмабай Мәдібайұлы бұл күннің 1988 жылдан бастап «π саны күні» (π – иррационал сан, шамамен 3,14142… тең) ретінде тойлана
Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,
“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында