«жаман айтпай жақсы жоқ»!сепаратизммен, мәңгүртизммен сақтанайық!

| May 3, 2015

Нұрлан Сәдірдің facebook парақшасынан .

Барлық адамның бойында ішек таяқшасы (кишечная палочка, escherichia сoli) деген бактерия бар. Себебі, ол – тоқ ішектегі қалыпты микрофлораның өкілі, қалыпты жағдайда адамға алып бара жатқан аса зияны да жоқ, керісінше бірқатар пайдалы қызметтер атқарады, соның ішінде ішек ауруын тудыратын бактерияларға,шіріткіш бактерияларға, Candida туыстығындағы саңырауқұлақтарға антагонист (жау)болып келеді; «Е», «К» тобындағы витаминдерді синтездеуге қатысады,клетчатканы жартылай ыдыратады. Бірақ санитарлық дәрігерлер бұл бактерияны ауыз суынан таба қалса дүрлігіп кетеді, олардың ойбайлайтындай да жөні бар, ішек таяқшасы – қоршаған орта нысандарының фекалды ластануын анықтайтын санитарлық-көрсеткіш бактериясы (санитарно-показательная бактерия) болып табылады. Қарапайым сөздермен айтқанда, қоршаған ортадан, мысалы судан момын микроорганизм – ішек таяқшасының табылуы бұл судың адамның үлкен дәретімен (ал бұл дәретте біздің таяқшадан әлдеқайда тентек микробтардың өріп жүретіні айтпаса да түсінікті шығар ) ластанғанын білдіреді.
Георгий таспасы да сол сияқты, бір қарасаң – қарапайым бір шүберек, қалыпты жағдайда еш зияны жоқ, керісінше малдың мойнына байлауға, классикалық (созылмайтын) дамбалбау сияқты уақ-түйек істерге әбден жарап қалады. Бірақ қоршаған ортада, мысалы қоғамдық орындарда бұл таспаның анықталуы, әсіресе көбеюі осы ортаның сепаратизммен, мәңгүртизммен , бөтенимпериялық саясатпен былғанғанын көрсетеді. Қоршаған ортада ішек таяқшасы табылған жағдайда санитарлық дәрігерлер дабыл қағатыны сықылды, қоғамда георгий таспасы белең алғанда мемлекет пен мемлекетшіл қауым дүр ете қалуы керек еді, бірақ өкінішке орай санаулы жекелеген азаматтардың жанайқайы мен үкіметтің кейбір жартыкеш һәм былқылдақтау сөз бен істерінен басқа көп ештеңе байқалмайды. Мен өзімді орысша айтқанда законопослушный гражданин-мын деп санаймын, сондықтан сепаратизм мен отарлау символын таққандардың барып жағасынан ала қоймаспын, бірақ індеттің алдын алуға аса көңіл бөлетін бұрынғы санитарлық дәрігер ретінде мына нәрсеге назар аударғым келеді – ішек таяқшасы мен георгий таспасының көрсеткіштік мәні зор, яғни бұл бактерия мен шүберек ертең бәленің қай жерден шығатынын шұқып көрсететінімен маңызды. Сондықтан, «жаман айтпай жақсы жоқ», диагностикалық және клиникалық тұрғыдан алғанда құнды жерлерді жаттап алыңыздар.

Гүржі елі. Грузия.

facebook әлеуметтік желісінен алынды.

Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ. Ол халықтың ішкі күші мен биліктің саяси еркіне қарайлап тұр Ертеректен бастайық. Баяғыда қазақтың басты проблемасы санында еді, ол рас. Қазақтар өз жерінде азшылыққа айналған-ды. Ал қалада қазақша есту қиын болатын. Мектептерде, университеттерде, мемлекеттік басқаруда, бизнесте қазақ тілі шеттетілді. Сол кезде қазақ тілінің тағдыры демографияға тәуелді еді. Бұл логика ұзақ уақыт дұрыс саналған. Бірақ бүгінгі Қазақстанға қарасақ, жағдай өзгерді. Қазақтар көпшілікке айналды. Қазақ тілін түсінетіндер мен сөйлейтіндер саны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Қазақ мектебіне баратын балалардың саны жыл сайын артып келеді. Қазақ тілі күнделікті өмірдің негізгі тіліне айналды. Бірақ неге тіл мәселесі әлі өзекті болып тұр? Мәселе санға емес, санаға
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

kerey.kz

Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды. «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,