Қажы Зұқа батырды еске алу шаралары Ыстамбұлда басталды

| Jan 27, 2016

Биыл, яғни 2016 жылы Алтайда өмір сүрген әйгілі батыр, дін қайраткер, ел қормалы, ұлт-азатық күрес басшыларының бірі, қазақ тарихындағы даңсалы тұлға Зуқа қажы Сәбитұлының туғанына 150 жыл толды. 1866 жылы Қазақстанның қазіргі Зайсан ауданы, Кендірлік ауылында туған батырдың биылғы 150 жылдық мерейтойы кең көлемде атап өту шаралары 2015 жылдың соңғы ширегінде басталып кеткенін хабарлаған болатынбыз. Естеріңізге сала кетейік, Алаштың ардагер ұлы 1929 жылы сол кездегі қытай билеушілері тарапынан қастандыққа ұшырап, басы алынған еді.

Айтулы датаға орай батырдың ұрпақтарының ұйтқы болуымен Түркияда тұратын қандастарымыз да шараға әзірлік жұмыстарын бастап кетті.

Қаңтардың 24-жұлдызында, Ыстамбұлдағы қазақтар көп қоныстанған Бағжылар ауданында, Қожа Ахмет Яссауи қорыны залына жиналған қауым Зуқа сынды Алаш қайраткерінің 150 жылдық мерейтойын өткізуге дайындық шараларын пысықтап, батыр рухына және қазақстан тәуелсіздігі жолында қаза тапқан шахиттер мен Алаш арыстарына арнап «Құран хатым» түсіріді. Шараға батырдың ұрпақтары мен қатар қазақтың зялылары мен ақсақалдары, аудан башылығы, Түркия үкіметінің өкілдері қатысты.

Шара мақсаты: үстіміздегі жылы Қазақстан, Түркия, Германия, Франция, Аустрия, Англия, Қытай, Мұңғұля қатарлы елдерде өткізілетін Қажы Зуқа батырдың туғанының 150 жылдығына орай өтетін еске алу шараларын үйлестіру және ұйымдастыру барысын талқылау болды. Айта кетейік, 2015 жылы қараша, желтоқсан айында Қазақстанның Алматы қаласындағы Дүние жүзы қазақтары қауымдастығы мен Ержәнібек қоры да осы мәселені талқылап, халықаралық деңгейде әрі жоғары дәрежеде ұйымдастыру туралы шешім шығарған болатын. Осымен бірге Қытайдың Үрімжі қаласындағы Қазақ зялылары бас қосып, дайындық шараларын бастап кеткен болатын. Ыстамбұлда өткен жиналыс барысында Бағжылар ауданының орынбасар әкімі Кенан Гүлтүрік мырза сөз алып әкімшілік және түрік үкіметі тарапынан Түркияда және Қазақстанда өтетін барлық шараларға барынша қолдау көрсететіндіктерін білдірді.

Ұйымдастыру алқасы Дүние жүзы қазақтары қауымдастығы және Ержәнібек қорымен, ҚР әкімшіліктермен, түрлі қоғамдық ұйымдармен, жеке тұлғалармен бірлесе отырып атажұртта да, атап айтқанда Астана, Алматы қалаларында батырдың өмірі мен күресіне арналған конференциялар өткізбек. Астана, Алматы, Ыстамбұл, Вена, Мүнхен, Көлін, Париж қатарлы қалаларда «150 рет құран хатым» түсіріліп, қайырымдылық шараларын өткізуді жоспарлап отыр.

Саналы ғұмырын ұрпақ тәрбиелеуге, жетім—жесірлер мен панасыздарға көмектесуге арнаған, 1920 жылы Алтайға басып кірген Орыстың Ақ патша генералы Бакичев А. С армиясын тойтарып, шекарадағы қазақ ауылдарын қырғынға ұшыратқан Мұңғұл әскерлеріне соққы берген халықтың қормалы, Алаштың ардагер ұлы Зуқа туралы 3 тарихи роман жазылғанын айта кеткен жөн. Атап айтқанда, Қажығұмар Шабданұлының түрмеде отырып жазған «Пана» романы, Батырхан Құсбегиннің «Зуқа батыр» және Байахмет Жұмабайұлының «Сағыныш» романы. Сонымен бірге А.Мин, Ростислав Петров жазған «Черный иртыш» тарихи романында да айтылады. Алтайдың Көктоғай ауданында батырға арнап Ескерткіш орнатылса, Баянөлгей аймағының Өлгей қаласының орталық көшесіне батырдың аты берілген. Алматы қаласы, Раймбек ауылында «Зуқа батыр атындағы мешіт-медіресе» бар.

Ахметұлы Б.

kerey.kz

Tags Қажы Зұқа батырды еске алу шаралары Ыстамбұлда басталды

ЖАСТАР ҚАЛАСЫНДАҒЫ РУХАНИ КЕШ: АЛМАТЫ АСПАНЫ АБАЙ ӘНДЕРІМЕН КӨМКЕРІЛДІ

kerey.kz

Әмірболат Құсайынұлы Абай күні қарсаңында Алматы қаласында ашық аспан астындағы сахнада мыңдаған көрермендер Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы» қолдауымен түсірілген Абайдың тұңғыш шығармалар жинағының жарық көру тарихын баяндаған «Алғашқы кітап» атты деректі фильмді тамашалады, деп жазады Muztaumedia.kz. Докудрама жанрындағы бұл деректі фильм қазақтың неше ғасырлық рухани тарихындағы таң қаларлық ұлы оқиға — 1909 жылы Петербор қаласында Ильяс Бораганский баспасынан жарық көрген Абайдың тұңғыш кітабының қилы тағдырын бейнелеген. Фильм жалғыз өзі тұтас бір әлем жасап, шығармашылықпен айналысқан небәрі жиырма жылдың ішінде қазақтың тілін де, көркемдік, этикалық танымын да күрт өзгертіп, бұрын-соңды түрік жұрты жетпеген биікке көтерген Абайдың алғашқы кітабы қалай басылып шықты, Абай көзі тірісінде өзінің
Президенттің Бенилюкс гамбиті немен аяқталады?

kerey.kz

Еуропа жүрегінде ашылған гештальт. Президенттің Бенилюкс гамбиті немен аяқталады? Елімізде Алматы халқы жаңа такси ашып, ал Шымкент халқы өзбек көршісімен бірге кешкі матчты тамашалайын деп отырғанда қазақ үмітін арқалаған Airbus моторын дүрілдетіп, Брюссельге ұшып кеткен болатын. Президент Тоқаев геосаяси қақтығыстар, сауда соғыстары, санкциялық қысым мен логистикалық тәуекелдер күшейіп жатқан бұл заманда Қазақстанның инвестиция үшін ең тыныш айлақ екенін тағы бір еске салу үшін бара жатқаны анық. Тура осы сапар алдында Fitch Қазақстанның ВВВ рейтингін растап, мықты аргументті қалтамызға салып жіберді. Брюссель Еуропа капиталының сөресі екенін білеміз. Сол сөреде жатқан миллиард еуро инвестицияға біз қол салғанда, бастысы ешкім “тәйт” демеуі керек. Сондықтан Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Бельгия Премьер-министрі Барт де Вевермен
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

kerey.kz

Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.
Тұрсын Жұманбай «Үйсінбай кітабы»

kerey.kz

Бұл Дағандел, Бақанас өлкесінен шыққан би Үйсінбай Жанұзақұлы хақында құрастырылып жазылған кітап. Тың толықтырылған еңбекте болыс Әлдеке Күсенұлы, Дағанделі болысының басшылары мен билерімен қатар Әбдірахман Әлімханұлы Жүнісов сынды айтулы тұлғалар жайлы әңгіме қозғалған. Олардың ел алдындағы еңбектері, билік, кесім – шешімдері, халық аузында қалған қанатты сөздері мен өмір жолдары, ата – тек шежіресі қамтылған. Сонымен қатар мұрағат деректеріндегі мәліметтер келтірілген. Кітапқа есімі енген ерлердің заманы, үзеңгілес серіктері туралы жазылған кей мақалалар, жыр –дастандар, үзінділер енген. Кітап қалың оқырман қауымға арналған. Тұрсын Жұманбай «Үйсінбай кітабы», - Жебе баспасы, Шымкент қаласы.134 бет толық нұсқасын төмендегі сілтеме арқылы оқи аласыз. Үйсінбай кітап kerey.kz