Төртінші толқын басталды. Бұл ғасырда құндылық жинағандар қатарынан озады.

| Apr 30, 2016

Бұл пост бір ақ адамға арнап жазылған. Оқымастан, қарамастан бірден өтіп кете салсаңыз еш өкінбейсіз. Yelzat Yeskendir бері қара. Саған бола салып отырмын. Есіңде ме, француз ғалымы Фрэнсис Ришар «Төртінші толқын басталды. Бұл ғасырда құндылық жинағандар қатарынан озады. Атаңнан қалған киелі не бар еді үйіңде, енді соны жинайсыңдар. Өткен дәуірдің рухымен тілдесуді үйреніңдер» деген еді ғой. Сол айтқандай болды кеше. Яғни елдің болашағы үшін осылай да күресуге болады. Егер үйіңде тұтынатын құндылығың болмаса, бұл елді, жерді сақтап қалудың не мәнісі бар? Қай жерде тоқ жүрсең де бәрібір емес пе? Сонымен әңгіме былай. Әкеміз 85 жасында бес жыл бұрын пәниден бақиға аттанып еді. Артында қалған майда-шүйде мүліктерін бала-шағасы тәбәрік деп алған ғой. Сол кезде бір пысықтау ағам менің алдымды орап кетіп, әкемнің сандығында 60 жыл сақтаған көне домбырасын иеленіп алыпты. (Тарта алмаса да) Сол домбыраны шеберге беріп, қақпағын ауыстырып, тиегін жаңалып, пернелерін тақтырып, шоколад қылып қойыпты. Бұл енді шамамен 1930 – шы жылдары жасалған аспап қой. Жарықтықтың даусы шежірені 30-шы жалдардан бері қарай тарқатады ғой. Бұл өзі – 32-нің аштығын да көрген нағыз көнекөз жәдігер! Қазақша тарихи кино көрсең Құрманғазының өзі заводтан кеше ғана шыққан, су жаңа модерн домбырамен күйді төгіп отырады. Ой, бір нервің ойнайды сосын. «Мынау кино ма әлде балалардың ойына ма?» деп мазаң қашып отырады. «Сонда бұларда қолдан жасалған ескі домбыра жоқ па?» деп кино біткенше жының кеп отырады. Елзат, егер алда-жалда кино түсіріп жатсаң сенде ондай проблема болмайды. Оригинал домбырамен супер фильм түсіріп, Оскарды жұлып түсуге болады. Жоқ дегенде «Ең оригинал аспабы үшін» деген номинацияны ойланбай аласың. Бұл көне жәдігер жүз жыл бұрын жасалса да шертпеге де төкпеге жарап тұр. Сенбесең тыңдап көрші. Менің шертісімдегі шалыс қағыстар мен қате фаршлактарға назар аудармай- ақ қой. Просто, аспап ұстамағалы біраз болып еді, қолым шығып қапты. Егер сен сияқты уақытым болып, екі апта отыратын болсам жанын шығарам ғой.

Санжар Керімбай facebook парақшасынан алынған

Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді
«Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

kerey.kz

Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы
Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

kerey.kz

Арман Әлменбет Екі-үш күн уайымға салынып кеттім. Осы соңғы жазғаным болсын. Әрі қарай Құдайға тапсырып, жұмысымды істейін. 6 ақпан күнгі ойым: Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті. Ковид кезінде өкпесі жұмыс істемей қалған адамдарға Түркиядан ИВЛ деген аппарат әкелгені естеріңізде ме? ИВЛ болмай, қанша адам өліп қалды. Орыс тілін алып тастасақ, Мәңгілік ел мен Есіл өзенінің ортасындағы бес-алты ғимарат босап қалады. Тек орысша ойланатын адамдар жиналып ап, өздері әдемі отыр о жерде. Менің түсінігімде, орыс тілін конститциядан алып тастау үшін оған алдын ала дайындалу керек. Соңғы екі жарым жылда осыны қатты ойланып жүрмін. Ұсынайын деп едім, қызығатын адам таба алмадым. Сөйтіп «Ана тіл