Boyıña oyıñ say bolğır, däudiñ atı däu ğoy qaşanda
kerey.kz
Batyrkhan Kurmanseit
Argentinanıñ Buenos-Ayresında ötken “Ülken jiırmalıq” (G20) elderi basşılarınıñ sammiti nätijelerine qatıstı qabıldanğan ortaq mälimdemede bügingi tañdağı eñ mañızdı älemdik mäselelerdiñ biri bolıp otırğan AQŞ-tıñ protekcionizm sayasatı jayında eşteñe aytılmadı.
Onıñ ornına taraptar “Eñ aldımen Amerika” degeninen qaytpay otırğan prezident Tramptıñ talabımen Düniejüzilik sauda wyımın reformalauğa qatıstı kelisimge qol jetkizdi.
“Birjaqtı sayasattı qoldauğa emes, köpjaqtı äriptestik jüyesin küşeytuge küş salu kerek” degendi büginge deyin qaytalap kelgen G20 elderi basşıları osı jolı öz poziciyaların qorğap qala almadı” dep jatır köp ekspertter.
Sammittiñ jabılu räsiminen keyin ötken press-konferenciyada “Erkin sauda qağidasın saqtap, protekcionizm sayasatın jürgizbeudiñ mañızdı ekeni turalı birlesken mälimdemede nege eşteñe aytılmadı” degen swraqqa wyımdastıruşı el Argentinanıñ prezidenti Maurisio Makri “Bastapqıda ol jaylı jazılğan bolatın, alayda, AQŞ tarapı mälimdemeniñ onday mätinin qabıldamay qoydı” dep jauap berdi.
Al AQŞ-tıñ ökili bolsa “Düniejüzilik sauda wyımın reformalauğa qatıstı tarixi kelisimge qol jetkizildi. Bügin Amerika üşin tağı bir wlı kün boldı” dep mälimdedi.
Sammit ayasında AQŞ Kanada jäne Meksikamen jaña sauda-sattıq kelisimşartına qol qoydı. Söytip, Tramptıñ saylau nauqanınan bastap aytıp kele jatqan Soltüstik Amerikandıq Erkin Sauda jönindegi Kelisimdi (NAFTA) özgertuge qatıstı sayasatı osı jolı xalıqaralıq qauımdastıq aldında jüzege astı.
Sonday-aq sammit ayasında Tramp QHR-dıñ törağası Si Czin'pinmen ekijaqtı kelissözder ötkizip, kelesi jıldıñ basına josparlanğan qıtaylıq tauarlarğa salınatın kedendik jaña salıqtardan uaqıtşa bas tartatuğa kelisim berdi. Alayda, onday kelisimniñ ornına Tramp özi küş salıp otırğan Düniejüzilik sauda wyımınıñ reformasına Beyjiñ tarapınan qoldau körsetudi jäne amerikandıq kompaniyalardıñ intellektualdıq menşik qwqıqtarın qatañ saqtau siyaqtı mañızdı mäselelerdi talap etti.
QHR-men sauda-ekonomikalıq saladağı ıntımaqtastıqtı retteuge küş salumen qatar Ündi jäne Tınıq mwxittarı aymağındağı qauipsizdikti qamtamasız etu maqsatında Qıtaydıñ atalğan aymaqtağı äskeri-sayasi poziciyasınıñ küşeyuine tosqauıl boludı közdeytin Tramp sammit ayasında Japoniya jäne Ündistannıñ prem'er-ministrlerimen alğaş ret üşjaqtı kelissözder ötkizdi.
Osı kezge deyin Japoniya men Ündistannıñ basşıları Aziya aymağında kün sanap küşeyip kele jatqan Qıtaydıñ sayasatına birlesip qarsı twru sayasatın pısıqtap kelgen bolsa, Vaşingtonnıñ odaqtası bolıp tabılatın Tokionıñ üylestiruimen osı jolı bwl tandemge AQŞ-tıñ qosılğanına älem kuä boldı.
Osılayşa, osı jolı alğaş ret Oñtüstik Amerika qwrlığında ötken G20 elderi sammitiniñ nätijeleri AQŞ siyaqtı alıp eldiñ älemdik sayasattağı alıp otırğan ornın tağı bir körsetti desek bolatınday.
Basqasın qoyğanda, jiırma eldiñ basşıları qabıldağan birlesken mälimdemeniñ mätini men mazmwnına bir eldiñ qanşalıqtı äser etkeninen köp närseni wğuğa boladı.
“Bügin Amerika üşin tağı bir wlı kün boldı” dep maqtanuğa bolatınday-aq.
Facebook paraqşasınan alındı
Pikir qaldıru