Мәжіліс әскери резервті жасақтау туралы заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады

Mäjilis äskeri rezervti jasaqtau turalı zañ jobasın birinşi oqılımda maqwldadı

| Nov 15, 2023

15 qaraşada Qazaqstan parlamentiniñ tömengi palatası äskeri rezervti jasaqtau turalı zañ jobasın birinşi oqılımda maqwldadı. Qwjattıñ resmi atauı – “Qazaqstan Respublikasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine rezervtegi qızmet mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırular engizu turalı” zañ jobası.

Qwjat Qazaqstanda “äskeri qızmettiñ jaña türi – rezervtegi qızmetti engizudi qarastıradı” dep jazdı resmi BAQ.

“Zañ jobasın iske asıru azamattarğa rezervte äskeri qızmet etuge mümkindik beredi. Ol üşin kelisimşart erikti türde üş jılğa jasaladı. Dayarlıq bir jılda eki aydan aspaydı. Jauıngerlik jiındar 30 künde iske asırıladı. Rezervtegilerge arnalğan sabaqtar ay sayın eki-üş kün boladı” dedi parlament otırısında qorğanıs ministri Ruslan Jaqsılıqov.

Resmi aqparatqa qarağanda, äskeri rezerv 2025 jılğa qaray jasaqtaladı. Birinşi kezeñde oğan şamamen 2 mıñ adam alu qarastırılğan.

Qorğanıs ministrliginiñ habarlauınşa, äskeri rezervte qızmet etkisi keletinderge ay sayın eñ tömengi jalaqı tölenedi. Jauıngerlik jiın kezinde ortaşa jalaqı töleu josparlanğan. Olardı qamtamasız etuge byudjetten 3,5 mlrd teñge jwmsaladı. Äskeri rezervtegi adam qızmet etken kezde jwmıs ornı saqtaladı deydi qorğanıs ministri Ruslan Jaqsılıqov.

Äskeri rezervke adamdar erikti türde tartıladı. Onıñ qwramına engisi keletinderge densaulıq jağdayı boyınşa da talaptar qoyıladı. Olar äskeri bölimderde dayındıqtan ötedi jäne tiisti qaru-jaraq pen tehnika da berilmek.

Jergilikti BAQ-tıñ jazuınşa, Qazaqstan qorğanıs ministrligi eldiñ qorğanıs qabiletin äskeri rezervti jasaqtau arqılı nığaytu jöninde 2022 jıldıñ kökteminde – Resey Ukrainağa basıp kirgen şaqta aytqan.

Bıltır qazanda qorğanıs ministrligi prezident Qasım-Jomart Toqaev qol qoyğan äskeri doktrinadağı özgeristerdi jariya etken. Ministrliktiñ habarlauınşa, jañartılğan äskeri doktrina «jaña qauip-qater men täuekelderge jauap beru üşin eldiñ äskeri äleuetin arttıradı».

«Qazaqstan özgerister engizilgen äskeri doktrinanı bekitti, onıñ mazmwnında Reseydiñ Ukrainağa basqınşılığına alañdauşılıq körinis tapqanday» dep jazğan edi sol kezde Eurasianet basılımı.

Azat Europa / Azattıq radiosı

AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

kerey.kz

Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,
Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
«Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

kerey.kz

Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı