Астанада «Құнанбай» фильмнің түсаукесері өтті

Astanada «Qwnanbay» fil'mniñ tüsaukeseri ötti

| May 17, 2015

Astanada rejisser Doshan Joljaqsınov tüsirgen «Qwnanbay» tolıqmetrajdı körkem fil'mniñ twsaukeseri ötti.

Fil'mniñ jelisi Wlı Abaydıñ äkesi, ataqtı dala kemeñgeri Qwnanbay Öskenbaywlınıñ önegeli ömiriniñ bir kezeñin qamtidı.

Tarihtan belgili, Qwnanbayğa el bileu isi, odan qaldı ağayın arasındağı şielinister men ruaralıq dau-damaylardı şeşu oñayğa tüsken joq. Sonday sätterde ol qaşanda ädiletke jügingen. Qwnanbay öz halqınıñ janaşır perzenti retinde qalıñ bwqara aldındağı qarızı men parızın tereñ tüsingen jan. Fil'mde Qwnanbaydıñ köregendigi, danışpandığı, ädildigi, dästürdi qwrmetteytindigi anıq körsetiledi.

Rejisser kinokartinada Qwnanbaydıñ tek jeke bası ğana emes, sonımen qatar, XIXğasırdağı qazaq qoğamınıñ şınayı kelbetin körsetuge tırısıptı.

«Bwl tıñ şeşimderge tolı tuındıda qazaqtıñ ötken eski ömirin de köruge boladı. Fil'mde jalpı Qwnanbaydıñ özge de qırların aşqımız keldi. Qwnanbay – asa kürdeli twlğa, bilik tizginin wstağan kezindegi qayratkerligi qarama-qayşılıqtarğa tolı. Ol bi, bolıs, ağa swltan bolıp biliktiñ üş twtqasın qatar wstap, şariat jolına tura közqaraspen qarağan wlı adam. Qwnekeñniñ osınday erekşe qırların bir fil'mge sıydıruğa tırıstıq. Fil'm Abay audanı, Qarauıl auılında tüsirildi. Tüsirilim jwmıstarı 1 ay 18 künde bitti. Al, dayındıqqa tura bes jılday uaqıt jwmsadıq. Kinonı Hadişa Bökeeva apamızdan, keşe dünieden ozğan Äşirbek Sığay ağamızdan däris alğan meniñ üzeñgiles dostarımnıñ basın qosıp tüsirdim. Tüsirilim barısında bes jüzdey kiiz üy tiktik. Tipti, qara dauıl soğıp, 200-ge juıq kiiz üydi jel köterip ketken kezder de boldı. Tamaşalağan körermen qauımnıñ qazaqtıñ eski ömirine sayahattap qaytqanday äser alatınına senimim mol» dedi D.Joljaqsınov.

Körkem fil'mniñ scenariin Doshan Joljaqsınovpen birge keşe ğana dünieden ötken alaş ardaqtısı, jazuşı Talasbek Äsemqwlov jazdı. Al, muzıka avtorı – belgili kompozitor Tölegen Mwhamedjanov. Fil'mge tüsuge elimizge tanımal akterlarmen birge Semeydegi Abay atındağı jäne Dostoevskiy atındağı teatrlardıñ akterları da tartılğan.

Ayta keteyik, fil'm jalpıwlttıq prokatqa 25-şi mamırdan bastap şığadı.

baq.kz

Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

kerey.kz

Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

kerey.kz

Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq