Өлгейде «Құс қанатымен жеткен сағыныш» атты жыр кеші өтті

Ölgeyde «Qws qanatımen jetken sağınış» attı jır keşi ötti

| Aug 3, 2015

Ölgey qalasında Bayan-Ölgey aymağı qwrılğandığınıñ 75 jıldıq mereytoyı ayasında «Qws qanatımen jetken sağınış» attı jır keşi ötti.

Bayan-Ölgey aymağınıñ äkimi Därmen Qwzıkeywlınıñ qoldauımen, Bayan-Ölgey aymağı äkimdigi men Moñğoliya Jazuşılar Odağınıñ Qazaq keñesiniñ wyımdastıruımen ötken ruhani keşke atajwrtta qazaq jırınıñ qwdiretin asqaqtatıp jürgen Erbolat Bayatwlı, Erbol Beyilhan, Äskerhan Aqtay qatarlı aqındar, sonday-aq, Bayan-Ölgeydegi ruhaniyat tizginin wstağan ädebietşiler, ğalımdar men öner ieleri qatıstı. Jır keşin belgili aqın, ğalım Swrağan Rahmetwlı jürgizdi.

Poeziya qwdireti asqaqtağan basqosuda keş ieleri jırların oqıp, jinalğan jwrttı öleñniñ swlu sazına böledi. Bayan-Ölgey topırağında ösip kele jatqan jas aqındar jır oqıdı. Dästürli änşiler qoñır dombıranı kümbirletip äuelete än saldı. Bügingi ädebiet pen öner, ruhaniyatqa qatıstı keleli äñgime de örbidi bwl basqosuda. Ölgeylik aqındar men ziyalı qauım, körermen jwrtşılıq aqındarğa jılı lebizder aytıp, aq jol tilep, öleñ-jırlarına joğarı bağa berdi, sıy-siyapat körsetti. Keş soñında Bayan-Ölgey aymağı äkimi apparatınıñ basşısı T.Mankey söz alıp: «Qazaq jırına öz qoltañbaların qaldırıp, wlt ruhaniyatınıñ mereyin asqaqtatıp jürgen, bügin tuğan topırağına kelip tu tigip otırğan aqındar Erbolat Bayatwlı, Äskerhan Aqtay, Erbol Beyilhandı ärqaşan maqtan etemiz. Biz osınday düldül aqındardı tuğızğan qasietti ölkege kelip jır äueletip jatqandarıñızğa quanıştamız. Sizderden äli de qwndı dünieler kütemiz,-dedi. Sonday-aq, äkimşilik ökili üş aqınğa Bayan-Ölgey aymağı äkiminiñ «Qwrmet hatın» jäne sıylıqtarın tabıstadı. Aqın Erbolat Bayatwlı Bayan-Ölgey aymağınıñ «Qwrmet kitabına» jazılıp, «Qwrmetti azamat» atandı. Al, aqın Erbolat Bayatwlı, Erbol Beyilhan, Äskerhan Aqtay Qızılqayıñ ölkesiniñ «Märtebeli azamatı» atağın aldı.

Tags Bayan-Ölgey aymağı

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

kerey.kz

Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda