Алматыда белсенділер билікпен бейбіт жиын жайын талқылады

Almatıda belsendiler bilikpen beybit jiın jayın talqıladı

| Apr 30, 2016

Bügin Almatıda ükimettiñ «jer satu» jäne şeteldikterge wzaq merzimge jalğa beru josparına qarsı beybit şeru ötkizu jönindegi wyımdastıru alqasınıñ müşeleri men qala biliginiñ ökilderi kezdesken. Oğan qatısqandardıñ biri Rısbek Särsenbaydıñ Azattıqqa aytuınşa, äkimdikke onımen birge barğan belsendiler Erkin Qaliev, Mwhtar Tayjan jäne Jarılqap Qalıbaymen Almatı qalası äkiminiñ orınbasarı Arman Qırıqbaev, qala prokurorınıñ orınbasarı Jandos Ömiräliev jäne tağı birneşe şeneunik jüzdesken.

«Biz 7 mamırda jer men tilge qatıstı taqırıpta ötetin beybit jiın kezinde qoğamdıq tärtiptiñ saqtaluın qamtamasız etudi bilikten swradıq. Olar jiınğa rwqsat berilmeytinin, onı miting emes, döñgelek üstel türinde ötkizudi wsındı. Biraq olarğa beybit şeru turalı bastamanı halıq köterip otırğanın, biz tek wyımdastıru alqası retinde bilikke solardıñ talabın jetkizuşi ekenimizdi ayttıq», – dedi Rısbek Särsenbay.

Onıñ sözinşe, belsendiler Almatı biligine «beybit jiın ötkizudi qamtamasız etip, oğan qatısıp, halıqtıñ talap-tilegin tıñdaudı» wsınğan. Sonımen birge, Rısbek Särsenbaydıñ aytuınşa, azamattıq qoğam ökilderine policiyanıñ küş körsetip wstauı siyaqtı oqiğalar qoğamda tek narazılıqtı küşeytetinin belsendiler bügingi kezdesude bilikke eskertken.

Belsendilerdiñ beybit jiın turalı wsınısına baylanıstı senbi küni Almatı äkimdiginen kommentariy alu mümkin bolmadı.

Säuirdiñ 24-inen bastap Atırau, Aqtöbe, Semey jäne Aqtau qalalarında jer dauına qatıstı bilik rwqsat bermegen jiındar jäne Astana, Almatı qalalarında jalğız adamdıq narazılıq akciyaları ötken. Al säuirdiñ 29-ında Astana men Almatıda jer dauına qatıstı baspasöz mäslihatın ötkizip, mälimdeme jariyalaymız degen qoğam belsendileri wstalğan.

Azat Europa / Azattıq radiosı

Almatınıñ Alğabas kentin su bastı (foto)

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda