ЖАҢА ҮКІМЕТ «АЛАШ ОРДАНЫҢ» 100 ЖЫЛДЫҒЫН ОЙДАҒЫДАЙ АТАП ӨТУГЕ МҰРЫНДЫҚ БОЛУЫ ТИІС

Sayasat Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl Qazaq şejiresi

JAÑA ÜKİMET «ALAŞ ORDANIÑ» 100 JILDIĞIN OYDAĞIDAY ATAP ÖTUGE MWRINDIQ BOLUI TIİS

| Oct 13, 2016

Qazaqsta Respublikasınıñ

Prem'er-Ministri B.Ä.Sağıntaevqa

Qwrmetti Baqıtjan Äbdirwlı!

Aldağı, 2017 jılı – Alaş wlttıq avtonomiyasınıñ, Alaş partiyasınıñ jäne Alaş Orda ükimetiniñ qwrılğanına 100 jıl toladı. Bwl – wlttıq-demokratiyalıq qozğalıs tarihındağı eleuli kezeñ. Alaş qozğalısınıñ wstanımdarı qazaq memlekettigin maqsat etti. Biraq, Azattıqtıñ jarşısı bolğan Älihan Bökeyhan bastağan Alaş qayratkerlerine közdegen maqsattarına jetuge mümkindik bolmadı. Alaş arıstarınıñ eñ bastı eñbegi – olar zamannıñ qiınşılıqtarına qaramastan el erkindigine atsalısıp, qoldan kelgenniñ bärin jasadı. Sol jolda olar qanın da, janın da ayağan joq.

Degenmen, bostandıq jolında qwrban bolğan Alaş arıstarınıñ eñbegi men erligi zaya ketken joq. Olardıñ arman-maqsattarı bügingi tañda orındaldı. Bügingi Täuelsiz Qazaqstan oğan dälel. Alaş qayratkerleriniñ täjiribesi Elbası ayqındap bergen «Mäñgilik El» patriottıq aktısımen ündesip jatır. Prezidentimiz N.Ä.Nazarbaev öziniñ «Tarih tolqınında» eñbeginiñ «Alaş mwrası jäne osı zaman» attı tarauında «HH ğasırdıñ basındağı qazaq qoğamında ziyalı qauım qalıptasuınıñ wrpaqtar estafetası siyaqtı sipatı bolğanın atap aytqan abzal» dep körsetken bolatın.

Endeşe, «Alaştıñ» 100 jıldığın el ömirindegi mañızdı tarihi oqiğa retinde bağalap, jas wrpaqtı otansüygiştikke, memleketşildikke tärbieleudiñ birden-bir jolı dep sanap, onıñ dayındığına Ükimetti, basqa da memlekettik organdar men qoğamdıq wyımdardı qazirden kirisuge şaqıramız.

Onı ötkizudi salmaqtı äri sapalı dayındıqpen josparlau qajet dep sanaymız. «Aq jol» frakciyası Qazaqstan Respublikası Ükimetine, qazaq halqınıñ bostandığı üşin ayanbay eñbek etken Alaş qayratkerlerin layıqtı wlıqtauğa arnalğan tanımdıq is-şaralar belgilep, iske asırudı wsınadı.

Osı wsınısımızdı eskere otırıp, köterilgen mäselege oray Ükimet tarapınan qabıldanatın şaralar jöninde habardar etuiñizdi swraymız.

Qwrmetpen,

«Aq jol» QDP parlamenttik

frakciyasınıñ deputattarı

A.Peruaşev

E.Barlıbaev

E.Nikitinskaya

K.Absatirov

B.Düysenbinov

D.Espaeva

M.Qazbekova

Abai.kz

Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri kelisimderdi qayta qarauğa köşti. Bwl oğan ne üşin kerek?

kerey.kz

Kamilla VALIEVA Kollaj avtorı — Timur Timaev Şildeniñ ayağında Resey prezidenti Vladimir Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri-tehnikalıq ıntımaqtastıq turalı kelisimderdi qayta qaraudı tapsırdı. Qoldanıstağı kelisimderdi Mäskeu Astanamen 2013 jılı, al Taşkentpen 2016 jılı jasağan. Qazir bwl qwjattar qaru-jaraq pen äskeri tehnikanı jetkizudi, äskeri maqsattağı önimder almasudı jäne tehnologiyalar berudi retteydi. Alayda kelisimderde naqtı ne özgerui mümkin jäne Resey olardı däl qazir nege qayta qarap jatır? Äzirge Kreml'diñ Astana jäne Taşkentpen jasalğan äskeri-tehnikalıq kelisimderdiñ naqtı qay twstarın qayta qarastırıp jatqanı belgisiz. Özbekstan Qorğanıs ministrligi Azattıq radiosınıñ saualına jauap bermedi. Al Qazaqstan Qorğanıs ministrligi qwjattar boyınşa jwmıs ayaqtalğanğa deyin olardıñ mazmwnına tüsinikteme bermeytinin mälimdedi. “Şekteuli türde taratuğa jatpaytın aqparat jwrtqa memlekettik organdardıñ resmi aqparattıq
Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

kerey.kz

1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq
Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

kerey.kz

Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı