ЖАҢА ҮКІМЕТ «АЛАШ ОРДАНЫҢ» 100 ЖЫЛДЫҒЫН ОЙДАҒЫДАЙ АТАП ӨТУГЕ МҰРЫНДЫҚ БОЛУЫ ТИІС

Sayasat Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl Qazaq şejiresi

JAÑA ÜKİMET «ALAŞ ORDANIÑ» 100 JILDIĞIN OYDAĞIDAY ATAP ÖTUGE MWRINDIQ BOLUI TIİS

| Oct 13, 2016

Qazaqsta Respublikasınıñ

Prem'er-Ministri B.Ä.Sağıntaevqa

Qwrmetti Baqıtjan Äbdirwlı!

Aldağı, 2017 jılı – Alaş wlttıq avtonomiyasınıñ, Alaş partiyasınıñ jäne Alaş Orda ükimetiniñ qwrılğanına 100 jıl toladı. Bwl – wlttıq-demokratiyalıq qozğalıs tarihındağı eleuli kezeñ. Alaş qozğalısınıñ wstanımdarı qazaq memlekettigin maqsat etti. Biraq, Azattıqtıñ jarşısı bolğan Älihan Bökeyhan bastağan Alaş qayratkerlerine közdegen maqsattarına jetuge mümkindik bolmadı. Alaş arıstarınıñ eñ bastı eñbegi – olar zamannıñ qiınşılıqtarına qaramastan el erkindigine atsalısıp, qoldan kelgenniñ bärin jasadı. Sol jolda olar qanın da, janın da ayağan joq.

Degenmen, bostandıq jolında qwrban bolğan Alaş arıstarınıñ eñbegi men erligi zaya ketken joq. Olardıñ arman-maqsattarı bügingi tañda orındaldı. Bügingi Täuelsiz Qazaqstan oğan dälel. Alaş qayratkerleriniñ täjiribesi Elbası ayqındap bergen «Mäñgilik El» patriottıq aktısımen ündesip jatır. Prezidentimiz N.Ä.Nazarbaev öziniñ «Tarih tolqınında» eñbeginiñ «Alaş mwrası jäne osı zaman» attı tarauında «HH ğasırdıñ basındağı qazaq qoğamında ziyalı qauım qalıptasuınıñ wrpaqtar estafetası siyaqtı sipatı bolğanın atap aytqan abzal» dep körsetken bolatın.

Endeşe, «Alaştıñ» 100 jıldığın el ömirindegi mañızdı tarihi oqiğa retinde bağalap, jas wrpaqtı otansüygiştikke, memleketşildikke tärbieleudiñ birden-bir jolı dep sanap, onıñ dayındığına Ükimetti, basqa da memlekettik organdar men qoğamdıq wyımdardı qazirden kirisuge şaqıramız.

Onı ötkizudi salmaqtı äri sapalı dayındıqpen josparlau qajet dep sanaymız. «Aq jol» frakciyası Qazaqstan Respublikası Ükimetine, qazaq halqınıñ bostandığı üşin ayanbay eñbek etken Alaş qayratkerlerin layıqtı wlıqtauğa arnalğan tanımdıq is-şaralar belgilep, iske asırudı wsınadı.

Osı wsınısımızdı eskere otırıp, köterilgen mäselege oray Ükimet tarapınan qabıldanatın şaralar jöninde habardar etuiñizdi swraymız.

Qwrmetpen,

«Aq jol» QDP parlamenttik

frakciyasınıñ deputattarı

A.Peruaşev

E.Barlıbaev

E.Nikitinskaya

K.Absatirov

B.Düysenbinov

D.Espaeva

M.Qazbekova

Abai.kz

Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

kerey.kz

Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq