ЖАҢА ҮКІМЕТ «АЛАШ ОРДАНЫҢ» 100 ЖЫЛДЫҒЫН ОЙДАҒЫДАЙ АТАП ӨТУГЕ МҰРЫНДЫҚ БОЛУЫ ТИІС

Sayasat Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl Qazaq şejiresi

JAÑA ÜKİMET «ALAŞ ORDANIÑ» 100 JILDIĞIN OYDAĞIDAY ATAP ÖTUGE MWRINDIQ BOLUI TIİS

| Oct 13, 2016

Qazaqsta Respublikasınıñ

Prem'er-Ministri B.Ä.Sağıntaevqa

Qwrmetti Baqıtjan Äbdirwlı!

Aldağı, 2017 jılı – Alaş wlttıq avtonomiyasınıñ, Alaş partiyasınıñ jäne Alaş Orda ükimetiniñ qwrılğanına 100 jıl toladı. Bwl – wlttıq-demokratiyalıq qozğalıs tarihındağı eleuli kezeñ. Alaş qozğalısınıñ wstanımdarı qazaq memlekettigin maqsat etti. Biraq, Azattıqtıñ jarşısı bolğan Älihan Bökeyhan bastağan Alaş qayratkerlerine közdegen maqsattarına jetuge mümkindik bolmadı. Alaş arıstarınıñ eñ bastı eñbegi – olar zamannıñ qiınşılıqtarına qaramastan el erkindigine atsalısıp, qoldan kelgenniñ bärin jasadı. Sol jolda olar qanın da, janın da ayağan joq.

Degenmen, bostandıq jolında qwrban bolğan Alaş arıstarınıñ eñbegi men erligi zaya ketken joq. Olardıñ arman-maqsattarı bügingi tañda orındaldı. Bügingi Täuelsiz Qazaqstan oğan dälel. Alaş qayratkerleriniñ täjiribesi Elbası ayqındap bergen «Mäñgilik El» patriottıq aktısımen ündesip jatır. Prezidentimiz N.Ä.Nazarbaev öziniñ «Tarih tolqınında» eñbeginiñ «Alaş mwrası jäne osı zaman» attı tarauında «HH ğasırdıñ basındağı qazaq qoğamında ziyalı qauım qalıptasuınıñ wrpaqtar estafetası siyaqtı sipatı bolğanın atap aytqan abzal» dep körsetken bolatın.

Endeşe, «Alaştıñ» 100 jıldığın el ömirindegi mañızdı tarihi oqiğa retinde bağalap, jas wrpaqtı otansüygiştikke, memleketşildikke tärbieleudiñ birden-bir jolı dep sanap, onıñ dayındığına Ükimetti, basqa da memlekettik organdar men qoğamdıq wyımdardı qazirden kirisuge şaqıramız.

Onı ötkizudi salmaqtı äri sapalı dayındıqpen josparlau qajet dep sanaymız. «Aq jol» frakciyası Qazaqstan Respublikası Ükimetine, qazaq halqınıñ bostandığı üşin ayanbay eñbek etken Alaş qayratkerlerin layıqtı wlıqtauğa arnalğan tanımdıq is-şaralar belgilep, iske asırudı wsınadı.

Osı wsınısımızdı eskere otırıp, köterilgen mäselege oray Ükimet tarapınan qabıldanatın şaralar jöninde habardar etuiñizdi swraymız.

Qwrmetpen,

«Aq jol» QDP parlamenttik

frakciyasınıñ deputattarı

A.Peruaşev

E.Barlıbaev

E.Nikitinskaya

K.Absatirov

B.Düysenbinov

D.Espaeva

M.Qazbekova

Abai.kz

AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana
Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

kerey.kz

Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,
Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi