«Алтын Ордаға-750 жыл». Бабалар мұрасын насихаттау балабақшадан басталу керек – Ұстаздар

| Feb 18, 2020

Батыр бабалардың мұрасын насихаттау балабақшадан басталу керек. Биыл Алтын Орданың құрылғанына -750 жыл. Күллі ел көлемінде еске алып жатқан тарихи оқиғаны кішкентай бүлдіршіндерге тәрбиешілер өзгеше әдіспен жеткізді деп хабарлайды kerey.kz ақпараттық порталының тілшісі.

Алматы қаласы, Алатау ауданы КМҚК №37 бөбекжай – балабақшасында болған семинарға тек балалар ғана емес, қаланың өзге мекемелерінен де ұстаз-тәрбиешілер қатысты. «Алтын Ордаға -750» жыл атты семинарға ұзақ уақыт дайындалған балалар бір сәт өздерін бұрынғының жауынгері ретінде сезінді.

Ел қорғауда ерлердің рөлінде ойнаған балалардың қылышпен шайқасуы көріністің көркін аша түсті. Хас батыр ретінде негізгі жаттығуларды жасап, денелерін шынықтырды. «Жекпе- жек», «Туыңды тік» ойындары ойнатылды. Көрініс соңында жеңістен сүйінші сұраған әжей Алтын Орданың төл теңгесін таратты. Бүлдіршіндерге бағзы тарихтан мәлімет беретін көріністен соң педагогтар шеберлік сабағына қатысты. Семинарға «Қалалық мектепке дейінгі тәрбие бөлімінің басшысы Лунара Масақбаева және әдіскер Гүлназ Серікқызы бастап өзге де балабақшалардан педагогтар қатысты.

«Биыл Ұлық ұлыс – айбынды Алтын Орданың құрылғанына 750 жыл толып отыр. Осыған орай Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Алтын Орданың 750 жылдығын лайықты атап өту және ұлыстың негізін қалаған Жошы хан есімін ұлықтау туралы сөздерін зор ықыласпен қабылдадық. Семинарда тәрбиеленушілер өз өнерлерін көрсетіп, педагогтар өздері тіккен қуыршақтарына жан бітіріп, музыкалық нөмір көрсетті. Педагогтар бір –бірімен ой бөлісті. Қонақтар өз ойларын еркін жеткізіп, шын жүректен алғыстарын білдірді»,-деді шараны ұйымдастырушылар.

1269 жылы Талас құрылтайында дербестігі толық мойындалған Алтын Орда (Жошы ұлысы) империясының 750 жылдығы биыл тойланбақ. Жошының ұлдары Бату хан негізін қалап, Берке хан іргесін бекіткен «Алтын Орда» Мөңке Темірдің билігі тұсында 1269 жылы Талас өзенінің бойында шақырылған Шыңғыс ұрпақтарының құрылтайында өз алдына дербес империя екенін толық мойындатуға қол жеткізді. Қазақ даласында осыдан сегіз ғасыр бұрын құрылған алып империя Алтын Орданың мерейтойы Ұлытауда өтеді.

«Іс-шараның мақсаты “Алтын Орданың” тарихын мектеп жасына дейінгі балаларға қызықты, әрі түсінікті етіп жеткізу еді. Оқу қызметінде балалар өздерін сол “Алтын Орда” ұлысының батырындай көрсете білді. Алтын Орданың 750 жылдығын тойлау “Мәңгілік ел” болуды көздеген Елбасымыз Н.Назарбаевтың бастамасы. “Алтын Ордаға -750 жыл” атты тарихи маңызы бар мерекелік іс-шараны қалалық деңгейде өткіздік. Қаладағы өзге балабақшалардан да педагог мамандарды шақырдық. Ойға алған жоспарымыз орындалып, балалар өз деңгейінде тарихтан мағұлмат алды», -деді КМҚК N 37 бөбекжай-балабақшасының меңгерушісі Айнұр Әлімбекова.
Әмірболат Құсайынұлы, Алматы

ЖАСТАР ҚАЛАСЫНДАҒЫ РУХАНИ КЕШ: АЛМАТЫ АСПАНЫ АБАЙ ӘНДЕРІМЕН КӨМКЕРІЛДІ

kerey.kz

Әмірболат Құсайынұлы Абай күні қарсаңында Алматы қаласында ашық аспан астындағы сахнада мыңдаған көрермендер Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы» қолдауымен түсірілген Абайдың тұңғыш шығармалар жинағының жарық көру тарихын баяндаған «Алғашқы кітап» атты деректі фильмді тамашалады, деп жазады Muztaumedia.kz. Докудрама жанрындағы бұл деректі фильм қазақтың неше ғасырлық рухани тарихындағы таң қаларлық ұлы оқиға — 1909 жылы Петербор қаласында Ильяс Бораганский баспасынан жарық көрген Абайдың тұңғыш кітабының қилы тағдырын бейнелеген. Фильм жалғыз өзі тұтас бір әлем жасап, шығармашылықпен айналысқан небәрі жиырма жылдың ішінде қазақтың тілін де, көркемдік, этикалық танымын да күрт өзгертіп, бұрын-соңды түрік жұрты жетпеген биікке көтерген Абайдың алғашқы кітабы қалай басылып шықты, Абай көзі тірісінде өзінің
«Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

kerey.kz

Біздің қазақта «малға достың малдан басқа мұңы жоқ» – «малдан боғы ғана бөтен» талай жарымес Абайдың атына неше түрлі сөз айтқан. Оның ішінде саудагер ғана емес, өзін “сөз ұстаған”, “ел ұстаған” санайтындар да болды. Бұларға Абайдың өзі жауап беріп кеткен: «Тыныш ұйықтат, сен есірке, бақ сөзіме!». Ал, анау жігіт «малдың буымен» негізгі ойын дұрыс жеткізе алмаған сияқты. Ол, «Құнекең малын шығындап, Абайды оқытып, жағдай жасамағанда қалай болар еді… Біз де сол Құнекең сияқтымыз…» дегенді айтпақшы болды – ау деймін… Құнекең қайда, сен қайда… «Қуаты күшті нұрлы сөз, Қуатын білген абайлар…» – дейді Абай. Сөздің қуатын білмеген өте қиын, күйіп қалуың мүмкін… Осы арада Британияның Премьер – министрі болған Бенджамин Дизраэлидің
Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

kerey.kz

Жеке архивімнен табылған құнды мұрағат «Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі) Бұл өлеңді 1980 – жылы Өр Алтайдың Көктоғай ауданына қарасты Дүре ауылында 61 жастағы Қауан Орынбасарұлы деген ақсақал айтқанынан жеке архивімде сақталып қалғанынан тауып оқырманмен бөлісіп отырмын. Ай, құдай – ау, аққа жақ, Өзіңі аян мен нақақ. Ақиқат деген жолыңнын, Абыройыңды ашпа хақ. Аятбенен қадысқа, Алла ниет ақ іске. Жан алмасам жоқ еді-ау, Жаза тартсын деген бақ. Мені соттап байлатып, Зығырданды қайнатып. Масайрасын мәз болып, Қинағанды өзің тап Жақын жерден жау шығып, Мақүл істен дау шығып. Дұшпан үстап қолымнан, Иттер тістеп тонымнан. Жаман тосу болған шақ, Түтқын болып тарығып, Жалғыз жатып зарығып, Ашу қысып ойды алып, Дерт жәйіліп бойды
Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ. Ол халықтың ішкі күші мен биліктің саяси еркіне қарайлап тұр Ертеректен бастайық. Баяғыда қазақтың басты проблемасы санында еді, ол рас. Қазақтар өз жерінде азшылыққа айналған-ды. Ал қалада қазақша есту қиын болатын. Мектептерде, университеттерде, мемлекеттік басқаруда, бизнесте қазақ тілі шеттетілді. Сол кезде қазақ тілінің тағдыры демографияға тәуелді еді. Бұл логика ұзақ уақыт дұрыс саналған. Бірақ бүгінгі Қазақстанға қарасақ, жағдай өзгерді. Қазақтар көпшілікке айналды. Қазақ тілін түсінетіндер мен сөйлейтіндер саны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Қазақ мектебіне баратын балалардың саны жыл сайын артып келеді. Қазақ тілі күнделікті өмірдің негізгі тіліне айналды. Бірақ неге тіл мәселесі әлі өзекті болып тұр? Мәселе санға емес, санаға
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің