|  |  |  |  |  | 

Руханият Тарих Тұлғалар Қазақ шежіресі Әдеби әлем

Ұлы классиктің сапары

Magauyn Muhtar…Сексенінші жылдары әйгілі американдық журналист Жон Ридтің «Дүниені дүрліктірген он күн» (Ten days that shook the world) (1919) Октябрь төңкерісі, большевиктер лаңы, пролетарлар, қызыл жамылған Петроград т с с. оқтың зыңғыры жұққан оқтын-оқтын оқиғалар өткен сәттің шытырманын еске жаңғыртар соңы ұзақ зардаппен ұласатын ~ «әдеби шығарманы» оқып жүргенде қолымызға осы заман классигі Мұхтар Мағауиннің «Аласапыран» романы түскен~ді. Бас көтермей он күн оқып қауашақтай басымыздағы пролетарлық қырсау күршектерді оталап емдегеніміз есімізде.Күн көсемді жек көре бастаған тұсымыз да мүмкін осыдан бастау алған!?
Ақиесінің өз қолтаңбасымен 1989 жылы Улаанбаатарға сәлемдемеге келтірілген кітап мен үшін аса теңдессіз құнды. Кітапты пошта арқылы жолдаған досым ~ сол кездегі жарқ етіп шыққан жас жалынды жазушы қыз Гүлзат Шойбекова еді. Шыт жаңа әлемге қарай сана тереземізді айпара ашуға көмек болған туынды ~ «Аласапыран». Менің кішкентай жандүниемді, шархи ғұмырымды арпалысқа салған он күн! Соңы бүгінге дейінгі руһани азық!
Сағыныш болған ағамен бірге сапарласып атқосшы болу бақыты (2003) маған бұйырған!
Дэлүүнде ақсарбас сойылып, жолына көкқасқа жылқы шалынған.Бұ жолы досым Мусахан Ауғанбайұлы және тізгінде бесаспап тұлға Есей Базаргелді бірге жүрген~ді.
Сол ұлы классикпен бірге болған сапарымыз қазіргі Баян~Өлгий Дэлүүн сұмыны біздің қарашаңырақтың байырғы мекен күзеуі ~ Дэлүүннен басталған.
Дэлүүн аралынан Хэнтий аймағы Шыңғыс қағанның ХІІ, ХІІІ ғ. алтын ұйығы Дэлүүнболдог ~ Керулен дариясының көбесі Көделі аралға дейінгі он күндік сапар!
Дэлүүн мен Дэлүүнболдогтың арасы екі мың жарым шақырым жол. Жол сорабында Қарақорым, кәрі Орхон бойындағы Күлтегін, Білге қаған көшесі, Налайхандағы Тоңұқұқ күн сереккесенеге аял еткен еңкіл сапар бүгін қағаз бетінде қалды.
Мағауин сапары: Ховда жолында ~ әккі Жа Ламаны шалып, Өвөрхагай, Архангайдан ~ Күлтегінге, Завханнан ~ Әмірсана сүрлеуіне, орта түптегі Тоңұқұқ кесенесіне, Керулен көбесіндегі Өгедей қағанның орда тіккен алтын жұртына барып тірелді, сонда қона~түнегенбіз! Ұлы классиктің сапары бүткіл Моңғол даласын дүр сілкінткендей он күн осылай сәтті өткен~ді.
Ағамыз Өлгийге аялдаған түні жер сілкінген! Таң сәрімен тұрып теңселген пәтерден жер үйдегі досым Тілеуберді Тарпаңның үйіне қонып әңгіме тарқатқан күндер есте!
Кеудесіне жыршы құс ұялаған құдыретті ақын досым Светқали Нұжан ~ Айтманның өлеңіне арқау болған сапар!

Related Articles

  • АЮДЫ ЖЕҢГЕН БАТЫР БАЛА (3 – әңгіме)

    Байахмет Жұмабйұлының Кішкентай достар, үйлеріңде тентектік істемеңдер, әке-шешелерің «Аюға беремін» десе қорқуларың мүмкін. Бірақ, сол аюдың өң-сиқын көрмей тұрып неге қорқасыңдар? Сендер ол ессіз мақұлықтың адамнан қорқатынын білмейтін шығарсыңдар, «Оқыстан аюдың үстіне түсіп қалу тым қауіпті» деп айтатын үлкендер кеңесін де естіген боларсыңдар. Мұндай қысылтаяң кездерде зейінді, жүректі болсаңдар аюды жеңіп алатындықтарың сөзсіз. Сондықтан аю мен адамның қайсысы батыр екенін білгілерің келсе, Ақыл деген мына баланың әңгімесіне құлақ салыңдар. Изен мен жусаны бұрқырап өсіп, сасырлары саудырата бас жарып келе жатқан жаз күндерінің бірі. Қыс бойы тарыдай шашылып отырған көшпелі ауыл көктеулікке түсіп, төлдету жұмысының себебінен бүйірлесе отыра қалатын бір кезі болады емес пе, осы күндердің бірінде қыс бойы ауру азабымен

  • Қапсәметұлы Өмер Мырза

    Қапсәметұлы Өмер Мырза: 1998 жылдары Нигде университетінің аспаптар кафедрасының оқытушысы болып тағайындалды. Ол осы жерден міндетін тоқтатып, Қазақстанға оралып Алматыда 10 жыл тұрып, 3 жылдай бұрын Ыстамбұлға келгенде дүниеден озды. Жастас болмасақ та құрдас болып кеткеміз. Әрі туысым болады. Суреттегі ұстап отырған домбыра маған Қазақстаннан сыйлыққа тартылған еді. Осы домбыра ілулі тұрған жерден жерге түсіп шағылып қалған да Өмер мырзаға осыны жөндеп беруін өтіндім. Ол маған асықпасаң әйтеуір өзіңе қайтып тапсырып берем деген еді. Сонымен Нигдедегі шеберханасына апарып қойды да 7 жылдан кейін қайта қалпына келтіріп әкеп берді. Сонда мен Өмермен әзілдесіп не деген ахырын адамсың дегенімде ол, “алдымен бір шертіп көрші, мен сенің шағып алған домбыраңның бөлшектерін күнге күйгізіп,

  • Үкімет: Қазақ тілін білмейтіндерге Қазақстан азаматтығы берілмейді

    Премьер-министр Әлихан Смайылов Үкімет “Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы”заңға өзгеріс мәселесін қарастырып жатыр. Бұл өзгеріс бойынша, мемлекеттік тілді, мемлекет тарихы мен негізгі заңдарын білмеу – Қазақстан азаматтығын беруден бас тартуға не азаматтығын қалпына келтіруден бас тартуға қосымша негіз бола алады. Бұл туралы премьер-министр Әлихан Смайыловтың депутат сауалына жолдаған жауабына сілтеп, Kursiv.Media жазды. Премьер жауабында бұл талап қос азаматтыққа жол бермеу үшін де енгізіліп отырғанын айтқан. “Қазіргі заң бойынша Қазақстанда заңды негізде кемі бес жыл тұрақты өмір сүрген немесе Қазақстан азаматымен кемі үш жыл некеде тұрған, сондай-ақ Қазақстанда тұрақты тұру мақсатында келген және жақын туыстарының бірі Қазақстан азаматы болып саналатын бұрынғы одақтас республика азаматтарына Қазақстан азаматтығы беріледі” дейді премьер-министр. Қазіргі қолданыстағы заңға сай, мына

  • ЧЕХ ЖҰРТЫНЫҢ ЧЕХ ТІЛІН ҚОРҒАУЫ ЖАЙЛЫ

    Ruslan Medelbek  Чех жұрты мына жаһандану заманында, Еуропа халқы арасында шекара жойылғанда бізді чех қылып тұрған чех тілі деп біледі. Елде қызметтің бәрі чех тілінде жүреді, шетелдіктерге арналған полиция бөлімшесінде “мұнда тек чех тілінде қызмет көрсетіледі” деп жазылған тақтайша тұрады. Шетелдіктерге арналған полиция бөлімшесінде Чехияға енді келгенімде осы бөлімшеге чех тілін білетін қазақ танысымды апарған едім. Полицияда сен Чехияға кеше көшіп келгеніңе мән бермейді де. Чехша сөйлейді. Ағылшынша сөйлесең қызмет көрсеткісі келмей, чехша жауап береді. Үш жылдан кейін осы полиция бөлімшесіне барып, Қазақстаннан келетін қонақтарыма визаға шақырту жасатпақ болғанымда сондағы бір полицей үш жыл тұрып жатырсыз, қалай чехша білмейсіз деп қабақ шытқаны әлі есте. Кейін чех танысымның бірінен “неге чех

  • Қарақалпақ халқы Сәкен Сейфуллинді білеме екен?

    Сәкен Сейфуллин 1922 жылдары қарақалпақ зиялысы Аллаяр Досназаров С.Сейфуллинге былай деп өтініш білдіріпті: – Сәке, бізге ағасың. Аға баласысың. Біз үйсіз-күйсіз қалдық. Бізге көмектес. Қияметтік туысың болайын, – дейді. Сәкен Сейфуллин інісінің сөзін жерге тастамапты. Москвада осы мәселені қайта-қайта көтереді. Ақыры мақсатына жетеді. 13-ақпан 1925 жылы Калининнің қолымен қаулы қабылданады. Онда: “Әумудария облысы базасында, Қазақстан құрамында Қарақалпақ Автономиялық Республикасы құрылсын”- делінген екен.Сол қаулыда ККАССР-дің астанасы(пайтахты) Петро Александровск(Төрткүл) порты болсын деп көрсетіліпті. Нөкіс қаласынан Сәкен Сейфуллинге ескерткіш қойылса ғой шіркін. Тарих қой тарих. Ал тарих бұрмаланбауы керек.Тарихи тұлға құрметтелуі тиіс.. (с) Кабыл Шилдебай —— Оң жақтағы – Әлкей Өтекин. Сәкеннің көмекшісі. Сурет Орынборда түсірілген. ол кезде Сәкен Сейфуллин Қазақ АССР Халық

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: