|  |  | 

رۋحانيات ساياسات

جاڭا الىپبيگە كوشۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى جەڭىلدەتەدى، – دەدى ەلباسى.

ەلباسى مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى-دەپ حابارلايدى اقوردا ءباسپاسوز قىزمەتى.

جيىندا مەملەكەت باسشىسىنا قوعامدىق تالقىلاۋلار بارىسىندا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن بىرىڭعاي ستاندارتىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى.

قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك ءتىلدى رەفورمالاۋ رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– بۇل كۇندەرى قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيىنە بايلانىستى ماسەلە قوعامدا قىزۋ تالقىلانۋدا. وعان كوپتەگەن ادام قاتىستى. لاتىن قارپىنە كوشۋ تۋرالى يدەيا ءبىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن تۋىنداعان بولاتىن. قازاق جازۋىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ءاردايىم مەنىڭ ايرىقشا باقىلاۋىمدا بولدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

وسى رەتتە، ەلباسى لاتىن قارپىنە كوشۋ ۇدەرىسىنىڭ تاريحي ءمانى بار ەكەنىنە توقتالىپ، بۇل ماسەلەنى بىرلەسە شەشۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

– الەمدە ەشبىر ەل ءوزىنىڭ جاڭا ءالىپبيىن بۇكىل حالىق بولىپ وسىلايشا تالقىلاعان ەمەس. ءبىز ءۇشىن ءاربىر ادامنىڭ پىكىرىن ءبىلۋ ماڭىزدى. لاتىن قارپىنە كوشۋگە بايلانىستى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە 300-دەن استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. جاستاردىڭ بۇل ۇدەرىستى قولداعانى قۋانتادى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا ءالىپبيىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋعا جەتەكشى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ، عىلىمي ورتا مەن جۇرتشىلىقتىڭ بەلسەندى تۇردە اتسالىسقانىنا نازار اۋداردى.

كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرى جونىندە ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ە.قاجىبەك جانە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ە.تىلەشوۆ باياندادى.

ەلباسى جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەسەبى مەن پىكىرلەرىن تىڭداپ، ايرىقشا ءمان بەرۋدى قاجەت ەتەتىن جەكەلەگەن ماسەلەلەرگە توقتالدى.

– جالپى، اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قولدايمىن. جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا الەمدىك تاجىريبە ەسكەرىلدى. بۇل وتە ماڭىزدى. سونىمەن بىرگە، قازاق ءالىپبيىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل رەفورما باسقا تىلدەردىڭ دامۋىنا نۇقسان كەلتىرمەي، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا ءتيىس ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى.

– قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ورىس ءتىلدى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن، ورىس ءتىلى مەن باسقا دا تىلدەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەمەيدى. ورىس ءتىلىنىڭ كيريلل قارپىندە قولدانىلۋى وزگەرىسسىز قالادى. ول بۇرىنعىداي قىزمەت اتقارا بەرەتىن بولادى. جاڭا الىپبيگە كوشۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى جەڭىلدەتەدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

ەلباسى لاتىن قارپىنە كوشۋ كۇردەلى ۇدەرىس ەكەنىن، سونداي-اق ونىڭ ماقساتى ءتىلىمىزدى دامىتۋ جانە ونى الەمدىك اقپاراتتىق كەڭىستىككە شىعارۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

بۇدان بولەك، مەملەكەت باسشىسى جاڭا ءالىپبيدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ ءۇشىن مۇعالىمدەر مەن ادىستەمەلىك بازانى دايىنداۋ قاجەتتىگىن ايتىپ، ۇكىمەتكە ونى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ جونىندەگى جوسپار ازىرلەۋدى تاپسىردى.

سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق ءالىپبيىن رەفورمالاۋعا قولداۋ ءبىلدىرىپ، ونى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى اتسالىسقان بارشا قازاقستاندىقتارعا، عالىمدار مەن تىلتانۋشىلارعا العىس ايتتى.

Related Articles

  • پۋتين قازاقستان جانە وزبەكستانمەن اسكەري كەلىسىمدەردى قايتا قاراۋعا كوشتى. بۇل وعان نە ءۇشىن كەرەك؟

    پۋتين قازاقستان جانە وزبەكستانمەن اسكەري كەلىسىمدەردى قايتا قاراۋعا كوشتى. بۇل وعان نە ءۇشىن كەرەك؟

    كاميللا ۆاليەۆا كوللاج اۆتورى — تيمۋر تيماەۆ شىلدەنىڭ اياعىندا رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين قازاقستان جانە وزبەكستانمەن اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەردى قايتا قاراۋدى تاپسىردى. قولدانىستاعى كەلىسىمدەردى ماسكەۋ استانامەن 2013 جىلى، ال تاشكەنتپەن 2016 جىلى جاساعان. قازىر بۇل قۇجاتتار قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جەتكىزۋدى، اسكەري ماقساتتاعى ونىمدەر الماسۋدى جانە تەحنولوگيالار بەرۋدى رەتتەيدى. الايدا كەلىسىمدەردە ناقتى نە وزگەرۋى مۇمكىن جانە رەسەي ولاردى ءدال قازىر نەگە قايتا قاراپ جاتىر؟ ازىرگە كرەملدىڭ استانا جانە تاشكەنتپەن جاسالعان اسكەري-تەحنيكالىق كەلىسىمدەردىڭ ناقتى قاي تۇستارىن قايتا قاراستىرىپ جاتقانى بەلگىسىز. وزبەكستان قورعانىس مينيسترلىگى ازاتتىق راديوسىنىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرمەدى. ال قازاقستان قورعانىس مينيسترلىگى قۇجاتتار بويىنشا جۇمىس اياقتالعانعا دەيىن ولاردىڭ مازمۇنىنا تۇسىنىكتەمە بەرمەيتىنىن مالىمدەدى. “شەكتەۋلى تۇردە تاراتۋعا جاتپايتىن اقپارات جۇرتقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رەسمي اقپاراتتىق

  • جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    ءامىربولات قۇسايىنۇلى اباي كۇنى قارساڭىندا الماتى قالاسىندا اشىق اسپان استىنداعى ساحنادا مىڭداعان كورەرمەندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى» قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن ابايدىڭ تۇڭعىش شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋ تاريحىن بايانداعان «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالادى، دەپ جازادى Muztaumedia.kz. دوكۋدراما جانرىنداعى بۇل دەرەكتى فيلم قازاقتىڭ نەشە عاسىرلىق رۋحاني تاريحىنداعى تاڭ قالارلىق ۇلى وقيعا — 1909 جىلى پەتەربور قالاسىندا يلياس بوراگانسكي باسپاسىنان جارىق كورگەن ابايدىڭ تۇڭعىش كىتابىنىڭ قيلى تاعدىرىن بەينەلەگەن. فيلم جالعىز ءوزى تۇتاس ءبىر الەم جاساپ، شىعارماشىلىقپەن اينالىسقان نەبارى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قازاقتىڭ ءتىلىن دە، كوركەمدىك، ەتيكالىق تانىمىن دا كۇرت وزگەرتىپ، بۇرىن-سوڭدى تۇرىك جۇرتى جەتپەگەن بيىككە كوتەرگەن ابايدىڭ العاشقى كىتابى قالاي باسىلىپ شىقتى، اباي كوزى تىرىسىندە ءوزىنىڭ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: