مۇسىلمانداردىڭ قاسيەتتى رامازان ايى قارساڭىندا استانادا كۇننەن قۋات الاتىن قوندىرعىلارى بار جاڭا مەشىت پايدالانۋعا بەرىلدى. ساۋلەتشى ساعىندىق جانبولاتوۆ كەشەن جوباسىن “اللانىڭ گۇلى” دەپ اتادى. جاڭا مەشىتكە قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆتىڭ اكەسى ىرىسكەلدى قاجىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن.
جاقسىبەكوۆتىڭ اكەسىنىڭ اتىنداعى “اللانىڭ گۇلى” مەشىتى
kerey.kz
1اقشانقان مەشىت عيماراتى ۇلتتىق ناقىشتاعى ويۋ-ورنەكپەن بەزەندىرىلىپ، پوستمودەرنيستىك ستيلدە سالىنعان. نەگىزگى عيمارات ءۇشبۇرىشتى كولبەۋ قابىرعالار مەن كۇمبەزدەن تۇراتىن كۇردەلى پىشىندە تۇرعىزىلعان. ساۋلەتشى ساعىندىق جانبولاتوۆتىڭ سوزىنشە، وسىعان ۇقساس مەشىتتەر مالايزيادا، گەرمانيادا، اراب ەلدەرىندە بار. جوباعا تاپسىرىستى “قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى” رەسپۋبليكالىق مۇسىلماندار ءدىني بىرلەستىگى بەرگەن. عيمارات جەكە ازاماتتاردىڭ قارجىسى ەسەبىنەن سالىنعان. قۇرىلىسشىلار جوباعا قانشا اقشا جۇمسالعانىن ايتپادى.
2كولەمى 3695 شارشى مەتر بولاتىن مەشىت جايعاسقان جەر ۋچاسكەسىنىڭ اۋماعى – 1,44 گەكتاردى قۇرايدى. كۇمبەزدىڭ ديامەترى 20 مەتر، عيماراتتىڭ ديامەترى – 53 مەتر، بيىكتىگى – 26 مەتر. جاڭا مەشىت استانانىڭ سارىارقا اۋدانىنداعى س-409 كوشەسىندە ورنالاسقان.
3مەشىتتىڭ سولتۇستىك بەتكەيىندەگى بيىكتىگى 43,5 مەتر مۇناراسى اللانىڭ ءسوزىن قۇرانعا جازىپ جەتكىزگەن “قاسيەتتى قالام” پىشىنىندە تۇرعىزىلعان. مەشىت باسقارۋشىسى رۋسلان ابدۋللاەۆتىڭ سوزىنشە، نىسان قۇرىلىسىنا قازاقستاندىق ماتەريالدار مەن بۇيىمدار پايدالانىلعان.
4جاڭا مەشىت ارحيتەكتۋرالىق پىشىنىمەن عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە كۇننەن قۋات الاتىن قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعانىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. جوبا اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا، عيماراتتى جىلىتۋعا جانە جارىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە سول قوندىرعىلار پايدالانىلادى.
5جاڭا نىسان ەۋروپالىق كومپانيالاردىڭ قوندىرعىلارىمەن: تيىمدىلىگى جوعارى قۋات ۇنەمدەيتىن جەلدەتكىش جۇيەسى جانە كۇننەن قۋات الاتىن، كولەمى 1295 شارشى مەتردى قۇرايتىن پانەلدەرمەن جابدىقتالعان.
6جاڭا مەشىتتى قۋاتپەن قامتاماسىز ەتۋگە پايدالانىلاتىن بالاما ەنەرگيا كوزدەرى، مەشىت باسقارۋشىسىنىڭ مالىمەتىنشە، قاجەتتى مولشەردەن ءۇش ەسە ارتىق قۋات وندىرە الادى، ال وندىرىلەتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ كولەمى نىسان قاجەتتىلىگىنەن ءتورت ەسەگە جۋىق كوپ، بۇل ارتىلعان ەلەكتر ەنەرگياسىن سىرتقى تۇتىنۋشىعا ساتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ازىرگە ارتىق ەنەرگيانى ساتۋعا كىرىسپەگەن.
7مەشىت يمامى ياحيا قاجى يسمايلوۆتىڭ سوزىنشە، يسلام ءدىنى ارتىق نارسەنى ساتۋعا رۇقسات ەتەدى. “مۇسىلماننىڭ ادال ەڭبەگىمەن تاپقان ءونىمىن ساتۋى – اليمساقتان بەرى بار. پايعامبارىمىز: “ساۋدامەن اينالىسىڭدار، ول – سۇننەت ءارى ادال ەڭبەك. ءادىل ساۋداگەر قيامەت كۇنى مەنىڭ جانىمدا بولادى” دەپ ايتقان”، – دەپ جاۋاپ بەردى جاڭا مەشىتتىڭ يمامى ارتىلعان ەلەكتر قۋاتىن ساتۋ شاريعاتقا قانشالىقتى ساي كەلەتىنى تۋرالى سۇراعان ازاتتىق تىلشىسىنە.
8جاڭا مەشىت 750 ادامعا لايىقتالىپ تۇرعىزىلعان. الايدا، يمامنىڭ ايتۋىنشا، مەشىتتەگى العاشقى جۇما نامازىنا جينالعان مىڭنان اسا ادامنىڭ بارلىعى عيمارات ىشىنە سىيعان. ەرلەرگە ارنالعان ناماز وقيتىن ورىن ءبىرىنشى قاباتتا، ايەلدەرگە ارنالعانى – ەكىنشى قاباتتا ورنالاسقان.
9مەشىتتىڭ ىشىندە دە اق ءتۇس باسىم، كولبەۋ قابىرعالارداعى ۇلكەن ۆيتراجداردان تۇسكەن كۇن ساۋلەسى عيماراتتىڭ ىشىنە ەرەكشە جارىق بەرىپ تۇر.
10ءبىرىنشى قاباتتا ايەلدەر مەن ەرلەر ءۇشىن ەكى بولەك كيىم شەشەتىن ورىندار مەن اياق كيىم قوياتىن سورەلەر بار.
11دارەت الاتىن ورىندار دا كوپ ادام سياتىنداي كەڭ ەتىپ سالىنعان.
12مەشىتكە كىرە بەرىستە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ عيماراتقا كىرىپ-شىعۋىنا ارنالعان كوتەرگىش قۇرىلعىلار ورناتىلعان.
13مەشىتكە جاپسارلاس جەردە اۆتوكولىك قويۋعا ارنالعان ورىن بار.
14استانادا اشىلعان جاڭا مەشىتكە ىرىسكەلدى قاجىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن. ول 1928 جىلى قوستاناي وبلىسى تاستىوزەك اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. سوۆەت زامانىندا 25 جىل تسەلينوگراد وبلىستىق كينوفيكاتسيا باسقارماسىن باسقارعان. 1980 جىلدارى ءۇش رەت وبلىستىق حالىق دەپۋتاتتارى سوۆەتىنە سايلانعان، كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسى رەتىندە قازاق سسر كومپارتياسى سەزدەرىنىڭ جۇمىستارىنا قاتىسقان. ىرىسكەلدى جاقسىبەكوۆتىڭ ۇلدارى بۇل كۇندەرى جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر: ادىلبەك جاقسىبەكوۆ پرەزيدەنت اكىمشىلىگىن باسقارسا، تاعى ءبىر بالاسى سەرىك جاقسىبەكوۆ – پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.
15قازاقستاندا قازىرگى كەزدە 2600 مەشىت جۇمىس ىستەيدى. ىرىسكەلدى قاجى مەشىتى – استاناداعى توعىزىنشى مەشىت.
ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى
پىكىر قالدىرۋ