حالىقتان سالىعىن جاسىرعان مادەنيەت ءمينيسترى وتستاۆكا كەتسىن…
kerey.kz
مادەنيەت پەن رۋحانيات، سپورت سالالارى – ەلىمىزدى الەم الدىندا تانىتاتىن بىردەن ءبىر التىن كوپىر سانالادى. تورتكۇل دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرەر ونەر، سپورت دودالارىندا اتالعان قوس سالانىڭ اسىعى الشىسىنان تۇسسە ەلىمىزدىڭ بايراعىن جەلبىرەتىپ، نامىسىن اسقاقتاتاتىنى ءسوزسىز. وكىنىشكە وراي، سوڭعى ۋاقىتتا مادەنيەت پەن سپورت سالالارىنىڭ سالى سۋعا كەتە باستادى. مادەنيەتتى دامىتۋدىڭ باعىتى ماردىمسىز، ءىسى قارقىنسىز، ال ونەر مەن ونەرپازدار قورعاۋسىز كۇيگە ءتۇستى.
قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ سوعىستان قالعان جاپان دالاداي حالگە ەنۋى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ جانىن اۋىرتپايتىن سەكىلدى. ساۋساقپەن سانارلىقتاي از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە قالىڭ ەلدىڭ كوز الدىندا ءوتىپ جاتقان قانشاما وقيعالار حالىق پەن مادەنيەت سالاسى اراسىن جاقىنداتۋدىڭ ورنىنا الىستاتا تۇسكەنىن مويىنداماسقا امال جوق. تەاتردى تاربيە كوزى، مادەنيەت مايتالماندارىن ءتالىم الاتىن تۇلعا رەتىندە باعامدايتىن حالىق تەاترعا كۇلىپ، ونەر ادامدارىن قاعىتىپ وتىراتىن جاعدايعا تۇسە باستادى. بۇل ولقىلىقتارعا كىنالى كىم؟ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ تاجىريبەسىزدىگى مە، الدە كومانداسىنىڭ نيەتىنىڭ بۇرىستىعى ما؟ جۋىردا عانا تەلەديدار مەن ءتۇرلى اقپارات كوزدەرىندە اكەمتەاتر جايلى جايسىز حابار تارادى. قىزمەتكەرلەردىڭ جانايقايى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنا دەيىن جەتتى. پرەزيدەنتكە ۇندەۋ جولداپ، اراشا كۇتۋ قانداي جاعداي بولسا دا ەڭ سوڭعى شاراسىز حالدە عانا جاسالاتىن ارەكەت. دەمەك، مينيسترلىك تاراپىنان بۇل ىسكە توسقاۋىل قويىپ، قىزمەتكەرلەردىڭ اشۋىنا قوزعاۋ بولعان ءوز ارەكەتتەرىنىڭ ماقساتىن تۇسىندىرۋگە ەشقانداي قادام جاسالماعانى اڭعارىلادى. حالىق ەكىگە بولىنگەن ارتىستەردى كورىپ، جانى جابىرقادى. وعان دەيىن كينو، تەاتر ارقىلى سۇيسىنە قاراپ، ۇلگى ەتكەن ارتىستەرىنەن تەرىس اينالدى. بۇل كورىنىس ايرانداي ۇيىعان قازاق ونەرىندە الاۋىزدىق تۋدىرۋشى ىندەت تارالعانىن بايقاتتى. قوعامنىڭ ىندەتى – كادر ساياساتى، كوماندا جاساقتاۋ، قۋدالاۋ مەن ءتۇرلى امال-ارەكەتتەر. تەاتردىڭ تىنىشتىعىنا قول سۇعىپ، ءوز ماقساتىن عانا كوزدەگەن مينيسترلىكتىڭ ءىس-ارەكەتى سالدارىنان ارتىستەر زارداپ شەگىپ، ابىرويىنا ۇلكەن نۇقساندار كەلدى. قورعاپ، قولداپ، باعىت بەرۋدىڭ ورنىنا ايعاي-شۋدى ەسەلەي تۇسۋگە ارەكەت ەتكەن باسشىلىقتىڭ ىشكى ويى تەاتر ۇجىمىمەن كەزدەسۋدە ءتۇرلى ساۋالداردان قاشقان ءمينيستردىڭ ارەكەتىنەن انىق اڭعارىلادى. ءبىر قىزىعى، ادىلدىك كۇتىپ مينيسترگە تەلمىرگەن تەاتر قىزمەتكەرلەرىنە مەكەمە ديرەكتورىنىڭ وتباسىلىق ماسەلەسىن قوزعاپ، كەكەسىندى كەيىپپەن ۇجىمعا قۇتتى بولسىن ايتۋى ۇكىمەت مۇشەسىنىڭ قىزمەتتىك ەتيكاسىنا لايىق پا؟ تەاتر قىزمەتكەرلەرىن ونەردىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ، ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ۇلگىسى بولۋعا شاقىرۋدىڭ ورنىنا الاۋىزدىق ۋىن ءوز قولىمەن شاشىپ كەتۋى مادەنيەتتى دامىتۋعا باس اۋىرتىپ جۇرگەن ءمينيستردى بايقاتپادى؟
تەاتر عانا ەمەس كينو سالاسىندا دا شىم-شىتىرىق داۋ-داماي كۇن ساناپ ءورشىپ بارادى. وسى كۇنگە دەيىن 30-عا جۋىق كينو تۇسىرگەن تانىمال رەجيسسەر اقان ساتاەۆ پەن «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى سوتتا جۇزدەسىپ ءجۇر. تىزە قوسىپ ەڭبەك ەتىپ، بىلەك بىرىكتىرىپ ۇلتتىق كينونىڭ دەڭگەيىن كوتەرەر شاقتا قازاقتىڭ قوس رەجيسسەرى زاڭ الدىندا ءتۇيىسۋى دە دەر كەزىندە كۇرمەۋى شەشىلمەگەن ءىستىڭ اسەرى ەكەنى داۋسىز. جەر الەمگە «توميريس» فيلمىمەن جار سالعان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى كينوستۋديالاردىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى تانىمال بولىپ جاتقان داۋلارىنا نۇكتە قويۋعا ارەكەت ەتۋدى قاپەرىنە الار ەمەس.
“ەر تۇعىرىل” كينوسىنىڭ رەجيسسەرى مەتين گيۋناي ەلباسىنىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستانعا كەلىپ ۇلكەن جوبانى قولعا العانى بەلگىلى. «قازاق حاندىعى» ءفيلمىنىڭ جالعاسى ىسپەتتى كوپ سەريالى «قاسىم حان» ءفيلمى 2019 جىلدىڭ كۇزىندە باستالۋى ءتيىس بولاتىن. رەجيسسەر كوكتەم ايىندا تۇركىستان وبلىسىنداعى تاريحي ورىنداردى ارالاپ، ءتۇسىرىلىم الاڭدارىمەن تانىسقانى جايلى اقپارات كوزدەرى حابارلادى. الايدا مينيسترلىك قولداۋ كورسەتۋى ءتيىس تاريحي فيلم ءسوز كۇيىندە اياقسىز قالدى. ءفيلمنىڭ تۇسىرىلىمىنە قارسىلىق ءبىلدىرىپ، حات جازعان جازۋشى سماعۇل ەلۋباەۆتىڭ ايتقان ءۋاجى مەن مينيسترلىك قولداعان ستسەناريگە قاتىستى پىكىر بىلدىرە الماعان اقتوتى راحمەتوللاقىزى تاريحي تۇلعانى جاڭعىرتىپ، ۇرپاق بالاسىنا ناسيحاتتاۋعا قۇلىق تانىتقىسى كەلمەدى. ەكى ءسوزىنىڭ بىرىندە جازۋشىنىڭ قىزىمىن دەپ كوزىنە جاس الۋدان ءارى اسا المايتىن ءمينيستردىڭ بۇل ارەكەتى ادامدار مەن كامەرا الدىنداعى شاراسىز ءرولى سەكىلدى. سەبەبى، رۋحانيات پاتشالىعىنان ءنار العان قىزدان قازاق رۋحانياتى مەن مادەنيەتىنە جاڭاشا لەپ، ەرەكشە قارقىن الىپ كەلەر دەگەن ءۇمىتىمىز اقتالاتىن ءتۇرى جوق.
مادەنيەت تابىس كوزى مە؟
ولاي دەيتىنىمىز، مادەنيەت ءمينيسترىوز لاۋازىمىن پايدالانىپ زاڭسىز بىلىققا قورىقپاي كىرىسكەن سىڭايلى. ادام كاپانوۆ ليبرەتتوسىنىڭ «اسپان كوشى» جەلىسى بويىنشا قويىلعان كسەنيا زۆەرەۆانىڭ «زامان تىنىسى» بىر ءبولىمدى بالەتىنىڭ مۋزىكاسىن جازعان اقتوتى رايىمقۇلوۆا 3 ميلليون 430 مىڭ تەڭگە گونارار العان. الايدا اتالعان قارجى سالىق كوميتەتىنەن جاسىرىلىپ ەرمەك شىنارباەۆ باسقاراتىن ء“تولتۋما” كومپانياسىنىڭ شوتىنا اۋدارىلعان. مەملەكەت قازىناسىنان بولىنگەن قارجىعا وسىنداي امال-ايلامەن قول جەتكىزگەن لاۋازىم يەسىنىڭ باسقا سالالار بويىنشا دا تاعى قانداي ايلا-شارعىلارعا بارىپ جاتقانى بەلگىسىز.
جۋىردا عانا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ القا ماجىلىسىندە الماتى قالاسىنان ارنايى كەلگەن اتا-انا ءوز شاعىمدارىن جەتكىزبەك بولعان. وكىنىشكە وراي مينيستر ساۋالدى جۇرە تىڭداپ، مينيسترلىك وكىلدەرى اناعا بوگەت جاساپ، ۇنتاياقتىڭ داۋىسىن ءوشىرىپ سارساڭعا ءتۇستى. مينيستر بالا تاعدىرىنا نەمقۇرايلى قاراعانىنا قاراماي وقۋىنان قول ۇزگەن جاس سپپورتشى حالىقارالىق بايقاۋدا توپ جارىپ، التىن جۇلدەنى ەنشىلەپ قايتتى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتقانداي حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى اشىق ديالوگتى ورناتا الماعان اقتوتى رايىمقۇلوۆا مەن ونىڭ كومانداسى ءالى دە ءبىز بىلمەيتىن قانداي بىلىقتارعا باتىپ جاتقانى بەلگىسىز.
جۇسىپبەك قورلانبەك;
مادەنيەت قايراتكەرى،
نۇرعالي تۇرلىبەك
مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى“،
حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى .
پىكىر قالدىرۋ