كوز قاراس ساياسات سۋرەتتەر سويلەيدى تاريح قازاق شەجىرەسى
اقش-سوۆەت قاتىناستارىنداعى شىڭجاڭ ولكەسى
kerey.kz
سۇگىرەتتەرگە قىسقاشا تۇسىنىكتەمە:
ءبىرىنشى سۇگىرەتتە، اقش-تىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى تۇڭعىش وكىلەتتى باس ەلشىسى ەدموند كلاب جانە ديحۋا قالاسىنداعى ء(ۇرىمجى) اقش كونسۋلىنىڭ الدى تۇسىرىلگەن. ۋاقتى، 1943- جىلدىڭ ءساۋىر ايى. 
ەكىنشى سۇگىرەت، اقش ۇكىمەتىنىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى وكىلەتتى ەلشىسى جون حالل پاكستون مىرزا(1946′دان سوڭ ەلشى بولدى). 
ءۇشىنشى سۇگىرەت، شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ ساياسي، اكىمشىلىك ورتالىعى ديحۋا قالاسىندا ء(ۇرىمجى) ورنالاسقان اقش كونسۋلدىعى. كونسۋل الدىندا تۇرعاندار ج. پاكستون جانە زايىبى. 
ءتورتىنشى سۇگىرەت، 1946-جىلدىڭ قاراشا ايىندا ديحۋاداعى اقش كونسۋلى الدىندا تۇسىرىلگەن. ارتقى قاتار وڭنان ءتورتىنشى ادام جون حالل پاكستون. پاكستون اقشتىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى وكىلەتتى ەلشىسى بولىپ تاعايىندالعان كەزى.
1941-42 جىلدان كەيىن شىڭجاڭ ولكەسىندە كىلت وزگەرىستەر باستالدى. ولكەنىڭ سىرتقى ساياسي ديپلوماتياداعى باعىتى وزگەرىپ جاتتى. سوۆەت-شىڭجاڭ قاتىناستارى جول ايرىققا كەلىپ ءتۇيلىستى. سوۆەت ولكەلىك ۇكىمەتكە جىبەرگەن بارلىق كومەكتەرىن كەرى الىپ كەتىپ جاتتى. شىڭجاڭ ولكەلىك ۇكىمەت نان كيندەگى گومينداڭ ۇكىمەتىمەن شىت جاڭا ساياسي ديالوكتار باستادى. ولكەدە تۇتاستاي تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ورىن الدى. 1942-جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ولكەلىك ۇكىمەت اقش-تىڭ شىڭجاڭدا كونسۋل قۇرۋ جۇمىستارىن ءبىر اۋىزدان ماقۇلداپ قۇجاتقا قوي قويدى، ارتىنشا 1943- جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا تۇڭعىش وكىلەتتى ەلشى مىندەتكە تاعايىندالدى، كونسۋل رەسمي تۇردە ءوز قىزمەتىن باستاپ كەتتى. ولكەدە اقش كونسۋلىنىڭ اياق باسۋى “شىڭجاڭ ماسەلەسىن” جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى.
اقش ەلشىلىگى قازاقتاردى كەمىندە بەس رەت قابىلدادى
1946- جىلى ولكەگە وكىلەتتى ەلشى بولىپ پاكستون كەلدى. پاكستون 1946-47-48 جىلدار اراسىندا بىردە اشىق، بىردە جاسىرىن تۇردە قازاقتاردى قابىلدادى. اقش-سوۆەت قاتىناستارىنداعى شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ گەو-ستراتەگيالى ورنالاسۋى وتە ماڭىزدى ءرول وينادى. سونىمەن قاتار ارت-ارتىنان تۋىنداعان قازاق ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسى اقشتىڭ وڭىردەگى قىزىعۋشىلىعىن ودان سايىن ارتتىردى.
قازاقتارمەن كەزدەسۋدە قارالعان ماسەلەلەر:
* سوۆەتتىڭ وڭىردەگى ساياسي يدەيالوگيالىق ىقپالىن السىرەتۋ، قىزىلداسۋدىڭ الدىن الۋ;
* قازاق كوتەرىلىسىن قارۋمەن قامداۋ;
* اقش- قا قازاق وقۋشىلارىن ءبىلىم الۋعا جىبەرۋ;
* قازاقتاردىڭ ولكەلىك ۇكىمەت پەن نان كين ۇكىمەتىندەگى ساياسي ورنىن كوتەرۋ;
* قازاقتار تۇرعان جەردەگى ماڭىزدى كەن قورىندارىن سوۆەت ىقپالىنان ادا ەتۋ;
ت.ب
ارينە، اقش-تىڭ 1943-49 جىلدار اراسىنداعى قازاقتارمەن بولعان ساياسي قاتىناستارىن ءبىر پوستپەن ءتۇسىندىرۋ وتە قيىن. بۇل تۇس اقش-قازاق قاتىناسىنىڭ ەڭ بيىك كەزەڭگە جەتكەن كەزدى ەدى. كوپ قۇجات ءالى عىلمي اينالىمعا تۇسپەدى، ءالى ساياسي اناليتيكا جاسالىپ ساراپتالمادى…
پىكىر قالدىرۋ